Дуи Ум-Хьаж

Дуи Ум-Хьаж (1809 шо, Зумса1878 шо, Соьлжа-ГӀала) тӀеман баьчча, Кавказхойн–оьрсийн тӀеман декъашхо. Шаройн тукхуман а, уллехь йоьлла жІайхойн эвлашна а, Зумсойн а наиб вара. Тайпан Зумсо[1].

Дахар

Вина ву Зумса эвлахь, Хилдиехьа олуш кІотарехь. Имам Шемалан наиб хиллан а ву, Имамат йоьжнач йукъанна нохчийн гІовттаран куьйгалхо а хуьттара, БойсгІариц а 1860 шарахь, Ӏелбаг-Хьаьжац а 1877 шарахь. Кхиъ шовза ХьаьжцӀа вагІнера иза. Шемалс шен тура а, зорба а йеллера Ум-Хьажан.

Орбелиани бохуш а, кавказан эскаран командир а волуш оьрсешка йаза до:

«Дуин Іума Шемалан наиб волуш хеннахь, шен майраллац а, цІен дог-ойлац а, нийсонац а чекх ваьллан дела, къоман йукъахь лараме адам ду, цунна чӀогІа амалин бахьана долуш къоман гІовттаран куьйгалхо хилла йиш йу иза».


[2]

ГІазгІумкхийн Жамалдин кІант Абдурахьман шен Имаматех лаьцна тептар тІаьхь йаза до:

«Ас кхузахь баз бина болу наибаш, сунна сайн гина, церан хьал а дойзуш вара со. Оц наибашн йукъахь бара цІен дог-ойла а йоьллуш, Шемалан тешаме а хеттуш нах. Йа шен бахаман а са ца гатт деш, йа шеха къаъ ца хеттуш а, нахан йукъахь нийсо а лелаеш. Дукха хьолехь нийсонац чакх боьвла Нохчийчоьхь бара наибаш: Шуайб, Сухаиб, жІайхойн махкар Ахьвердин Махьма, Талхик, Іусман, Зумсойн Іумма»

[3].

Билгалдахарш

  1. Далхан Хожаев. Чеченцы в Русско-Кавказской войне. Архивйина 2014-12-22 — Wayback Machine Издательство «СЕДА» 1998 ISBN 5-85973-012-8
  2. Зарема Ибрагимова. Чеченский народ в Российской империи. Адаптационный период. — Litres, 2017-09-05. — 1135 с. — ISBN 978-5-04-003703-2. Архиван копи 2022 шеран 7 апрелехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ
  3. саййид Абдурахман ал-Хусайни ал-Кибуди ал-Газигумуки ад-Дагестани. Книга воспоминаний саййида Абдурахмана. — 1869. Архиван копи 2022 шеран 20 мартехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ