Доноран къоман де Россехь
Доноран къоман де Россехь — российн Ӏида, даздо хӀора шарахь 20 апрелехь. Къинхьегаман кодексца лору мукъа де. Лерина ду хьалхарчу аьттонца гемотрансфузи йарца Российн имперехь, и дуьххьала йина 1832 шеран 20 апрелехь.
Истори
1832 шеран 20 апрелехь петарбухан акушера Вольф Андрейс дуьххьала аьттонца йира цӀий доьттира бер дича цӀий ца соцучу зудчунна[1]. Цуо лелийра аппарат а, методика а Бланделл Джеймсан, цуо хьалха (1818 шеран 25 сентябрехь) йира аьттонца трансфузи Лондонехь[2]. Кхин дӀа Вольфа йалханна доьттира цӀий, цул тӀаьхьа процедура масийттоза йира оьрсийн лоьро а, хирургин профессоро а Коломнин Сергея.
2007 шеран 20 февралехь доноран Къоман де хӀоттийра РФ пачдумо хийшарскахь донораллин а, цӀийн гӀуллакхан баланийн[3]. 2008 шарахь дуьненан РФ МогашаллаӀалашйаран министралло а, РФ медико-биологин агенталло кхочуш йеш йу масштабан программа массийн шайн лаамехь цӀийн донораллин[4]. 2024 шеран хаамашца, ЦӀийн гӀуллакхан йукъа йогӀу 487 организаци, 100 эзар гергга лакхара квалификаци йолу медицинин белхалой[5].
Ӏидан ламасташ
Доноран къоман дийнахь Россехь хуьлу пресс-конференцеш медицинин белхалошца, тематикин гайтамаш, конференцеш. Медицинин йаккъаш а, станцеш а дӀахьо кхин тӀе а цӀий даларан акцеш[6]. Оцу дийнахь совгӀаташ до цӀий йа цуьнан компотенташ йеллачу гражданашна[7]. Российн сийлахь донораш лору маьхаза 40-за цӀий делла нах, йа 60-за плазма йелла нах. Некха тӀеуллу седа боцуш российхошна ло кхин тӀе льготан, царна йукъахь маьхаза йукъараллин транспортаца вахар[8].
Кхин тӀе хаамаш
- 2005 шарахь чӀагӀдира дерригдуьненан де. Иза даздо 14 июнехь, Ӏида лерина Ландштейнер Карл виначу денна, цунна Нобелан совгӀат делла физиологин а, медицинин областехь адаман цӀийн тоба дӀайелларна[9].
- ФМБА бинчу хаамца, 2024-чу шарахь Российхь цӀий эцар 6% алсамдаьлла стохкалерчу шарца дуьстича, 2,6 млн литр хилла, 458 эзар сов донор федералан реестре йазвина[6].
- Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀом болучу хенахь цӀий деллачеран терахь 5,5 млн стаге кхаьчна, жигарчу эскаре кхаьчна 1,7 млн литр сов лардина цӀий, цунах пайда эцна 7 млн трансфузи йеш. ТӀом болчу хенахь «ССРС сийлахь донор» седа белла 15 эзар стагана[10].
ГӀарабеллачу нахах донораш
- Джеки Чана — рожехь цӀий дӀало, 2002 шарахь донор хилира Канадин цӀийн гуллакхан «Смокинг» кино йоккхучу хенахь.
- Криштиану Роналду — 2008 шарахь «ЦӀен жӀаран чот» компанин йуьхь йара, иза ву даьӀахкан тӀуьман донор.
- Джессика Альбас — цӀий ло берийн госпиталан.
- Екатерина Стриженова — цӀий дӀадала йолайелла студент йолучу хенахь[4].
- Татьяна Навка — 2011 шарахь йара LG компанин векал доноралла кхиаран областехь[11].
Билгалдахарш
- ↑ Национальный день донора в России. gkdc1.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 17 апрель.
- ↑ Есть повод гордиться. Медицинская газета (2007 шеран 17 апрель). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 17 апрель.
- ↑ Национальный День донора крови в России, РИА Новости (2025, 11 апрель). Дата обращения: 17 апрелехь 2025.
- ↑ 1 2 Навка сдаёт кровь168#id1887947 Звездная кровь, Коммерсантъ (2022, 20 апрель). Дата обращения: 18 апрелехь 2025.
- ↑ Вероника Скворцова: В России донорство является не только почетной и благородной миссией, но и важнейшей государственной задачей. bloodfmba.ru (2024 шеран 11 июнь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 18 апрель.
- ↑ 1 2 «Единая Россия» организует по всей стране мероприятия к Национальному дню донора крови. er.ru (2025 шеран 16 апрель). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 17 апрель.
- ↑ 14 июня — Всемирный день донора крови: традиции, тема и мероприятия 2024 года, Известия (2024, 13 июнь). Дата обращения: 17 апрелехь 2025.
- ↑ Национальный день донора в России. pnp.ru (2020 шеран 20 апрель). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 17 апрель.
- ↑ Всемирный день донора крови, РИА Новости (2024, 14 июнь). Дата обращения: 17 апрелехь 2025.
- ↑ Любопытные факты. yadonor.ru. ТӀекхочу дата: 0202 шеран 17 апрель.
- ↑ Татьяна Навка стала послом донорства. sport-express.ru (2011 шеран 20 апрель). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 18 апрель.