Дзэн

Дзэн, дзен[1] (схьадаьлла яп. ; санскр. ध्यान, дхья́на — «воккхаверца хьежар», чань, кор. сŏн) — цийн а, дерриг Малхбален Азин буддизман ладамчех цхьа ишкол[2][3][4], чаккхенца кхолладелла Цийчохь V—VI бӀешерашкахь[5] даосизман боккхачу Ӏаткъамца[6], йу коьртера буддизман монахин кеп Махаяна Цийчохь, Вьетнамехь, Корейхь[3]. Шуьйрачу маьӀнехь дзэн — мистикан воккхаверца хьежаран ишкол йу[7] йа серлонга ваккхаран Ӏилма ду, буддийн мистицизман бух тӀаьхь даьлла[8]. Кхин а дуткъачу маьӀнехь дзэн наггахь го Японера буддизман уггаре ладаме ишкол санна [9], шен къоман специфика а йолуш[10], Цийчуьра XII бӀешо чекхдолуш еина а йолуш[9]. Цул сов, дзэн кхета дзэнан ишколийн практика санна, кхин а билгала боккху «дхьяна» кхетамца, ду ладаме дакъа буддийн практикан[11].

Дзэн Ӏилма деина ХӀиндера Цийчу Бодхидхармас, кхин дӀа даьржира Генара Малхбале кхаччалц (Цийчоь, Вьетнам, Корей, Япон). Цийн чанан, японин дзэнан, вьетнаман тхиенан, корейн сонан гӀиллакхаш кхиира дукхах дерг шешша, хӀинца а, марталла латтош, схьаэцна шен амалан аматаш Ӏилманехь а, практикан хотӀехь а[12]. Японин дзэн гайтина масех ишколо: Риндзай, Обаку, Фукэ, Сото. Японин дзэнан йу 20 % гергга буддийн килсанаш Японехь[3].

Лингвистика

Этимологи

undefined

Оцу буддизман агӀонан ерриг цӀарех Малхбузехь уггаре шуьйра евза цуьнан японин цӀе «дзэн»[13][14]. Оцу дешан этимологи шен орамашца хьалайоду санскритийн-палийн «дхьяна/джхана» термине[15] (санскр. ध्यान, dhyāna IAST, схьайаьлла ध्या, dhyā IAST), цуьнан маьӀна ду «кӀоргера хьолехь сацар»[16], медитаци, воккхаверца хьежар[17] (хьалхарчу белхашкахь дзэн ишколах олу воккхаверца хьежаран ишкол)[18], ткъа иштта дӀакъастар йа дитар[19]. Оцу дешан аларан хилла трансформаци цийн маттахь «чань»[17], вьетнамхойн «тхиен», корейн маттахь «сон», ткъа цул тӀаьхьа, Японехь даьржина, «дзэн»[20].

Хьажа кхин а

Билгалдахарш

  1. Написания: «дзэн» — по правилам транскрипции японских слов (системой Поливанова), «дзен» — часто встречающееся в русских текстах написание.
  2. Торчинов, 2002, с. 52.
  3. 1 2 3 Bodiford, 2012-04-17.
  4. Дюмулен, 1994, с. 6.
  5. Юсупова, 2007, с. 93.
  6. Померанц, 1972.
  7. Сафронова, 1989, л. 2.
  8. Дюмулен, 2003, с. 58.
  9. 1 2 Жуковская, 1992, Дзэн.
  10. Дюмулен, 2003, с. 282.
  11. Степанянц, 2011, с. 283.
  12. Buswell, 1992, p. 21.
  13. Маслов, 2004, с. 10.
  14. Торчинов, 2002, с. 58.
  15. Дюмулен, 2003, с. 61—62.
  16. Хамфриз, 2002, с. 17.
  17. 1 2 Торчинов, 2002, с. 53.
  18. Хамфриз, 2002, с. 18.
  19. Дюмулен, 2003, с. 62.
  20. Торчинов, 2002, с. 58—59.

Литература

Ӏилманан литература

Емалийн Ӏилманан литература

  • Баталов Э. Я. Буддизм «Дзэн» и буржуазная идеология // Философские проблемы атеизма. — М.: Издательство Академии наук СССР, 1963. — С. 234—249. — 280 с.
  • Петров В. П., Петров С. В. Методы тоталитарных сект и способы защиты от них // Информационная безопасность человека и общества: учебное пособие. — М.: ЭНАС, 2007. — С. 190—220. — 336 с. — ISBN 978-5-93196-814-8.
  • Попова М. «Спасительная» миссия дзэн // Наука и религия. — М.: Всесоюзное общество «Знание», 1979. — № 11. — С. 41—44. — 0130-7045.
  • Попова М. «Спасительная» миссия дзэн // Наука и религия. — М.: Всесоюзное общество «Знание», 1979. — № 12. — С. 19—22. — 0130-7045.
  • Sharf R. The Zen of Japanese Nationalism // History of Religions(ингалс.). — Chicago: University of Chicago Press(ингалс.), 1993. — Vol. 33, № 1. — P. 1—43. — 0018-2710.

Литература дзэн

  • Вон Кью-Кит. Энциклопедия дзэн. — М.: ФАИР-ПРЕСС, 1999. — 400 с. — ISBN 5-8183-0023-4.
  • Капло Ф. Беречь всё живое. Буддизм и вегетарианство. — М.–СПб.: Карма Йеше Палдрон, 2001. — 108 с. — ISBN 0-940306-00-X.
  • Сибаяма Д. Цветок безмолвствует. Очерки дзэн / Пер. с англ. Н. Л. Селиверстова; под науч. ред. С. В. Пахомова. — СПб.: Наука, 2003. — 240 с. — ISBN 5-02-026856-9.
  • Тит Нат Хан. Глава 2. Чашка чая // Ключи дзен. Преображение и целительство. — М.: Нирвана, 2004. — 256 с. — ISBN 5-94726-035-5.
  • Тит Нат Хан. Чудо осознанности // Чудо осознанности. Дзен-психоанализ. В этой жизни! — М.: Нирвана, 2005. — 320 с. — ISBN 5-94726-045-X.
  • Ямада К. Является ли дзадзэн религией? // О практике дзэн / изд. Т. Маэдзуми, Б. Глассмана. — М.: Северный ковш, 2005. — С. 84—88. — 184 с. — ISBN 5-893260-68-6.
  • Merton T. Zen and the Birds of Appetite. — New York: New Directions Publishing(ингалс.), 1968. — 141 p. — ISBN 0-8112-0104-X, ISBN 978-0-8112-0104-9.
  • Seung Sahn. The Whole World Is a Single Flower: 365 Kong-Ans for Everyday Life = Целый мир — один цветок: 365 коанов для повседневной жизни. — Boston, Mass.: C.E. Tuttle Co(ингалс.), 1992. — 244 p. — ISBN 978-0-8048-1782-0.
  • Seung Sahn, David O’Neal. Zen and christianity // Only Don’t Know: Selected Teaching Letters of Zen Master Seung Sahn = Только не знаю: Учебные письма Дзен Мастера Сунг Сана. — Cumberland, RI: Primary Point Press, 1982. — 193 p. — ISBN 0-942795-03-2.

Кхин литература

Кхин дӀа темана тӀехь