Джамалханов, Зайнди Джамалханович
Зайнди Джамалханович Джамалханов ({1922 шеран 9 май, Лаха Нёвре, Теркан кӏошт, Чеченский национальный округ[d], Ламанхойн Автономин Советийн Социалистийн Республика — 2014 шеран 19 май) — советан нохчийн филолог а, хьехархо а, поэт а, гочдархо а. Нохчийн барта кхоллараллехь йоккха меттиг дӀалаьцна.
Биографи
1939-чу шарахь школа а чекхйаьккхина, болх бан волавелла Лаха-Невран кӀоштан газеташкаь. 1944-чу шарахь, Казахстане дӀавигна массо а санна. Цул тӀаьхьа дуккха а белхаш дина цо, хьехархойн балхахь а хилла, ишколан библиотекин а, клубан куьйгаллехь а хилла.
1955 шарахь дуьйна республикански «Знамя труда» (Алма-Ата) газетан редакцехь болх бира.
1957-чу шарахь дуьйна, Нохчийчу цӀавеъча, цо болх бира Нохч-ГӀалгӀайн историн, экономикин, меттан, литературин Ӏилманан-талламан институтехь, цул тӀаьхьа Соьлж-ГӀаларчу хьехархойн училищехь ненан меттан хьехархочун даржехь.
2000-чу шерашкахь нохчийн меттан хьехархочун болх бира Мамакаев Ӏаьрбин цӀарахчу Лаха-Невран йуккъерчу ишколехь[1], цул тӀаьхьа хьехархо вара берашна, «Дом детско-юношеского туризма и экскурсий Надтеречный района» олучу хьукуматехь[2].
Кхолларалла
Билгалйевлла говзарш
- метта-Ӏилманехь белхаш
- Нохчийн меттан синтаксис. — 1939.
- Научная морфология (в соавт. с А. Хумпаровым)
- Нохчийн меттан нийсайаздаран коьрта бакъонаш. — 1958. (в соавт. с А. Г. Мациевым)
- Турпаллалин иллеш а, дийцарш а. — 1959. (в соавт. с С. Эльмурзаевым)
- Нохчийн халкъан туьйранаш, кицанаш, хӀетал-металш а. — 1959. (С. Эльмурзаевца)
- учебники по языкознанию и литературоведению.
- Нохчийн меттан нийсайаздаран дошам. (в соавт. с И. Алироевым)
- Мациев А.Г., Джамалханов З. Д. и др. Чеченско-ингушско-русский словарь. — Гр., 1962.
- Оздоев И. А., Джамалханов З. Д. и др. Ингушско-чеченско-русский словарь. — Гр., 1962.
- исбаьхьаллин говзарш
- Волны Аргуна : Стихи чечен. и ингуш. поэтов / Авт.:Р. Ахматова, З. Джамалханов и др. — Гр.: Чеч.-Инг. кн. изд-во, 1957. — 183 с. — 5000 экз.
- Поэзия Чечено-Ингушетии / Пер. с чечен. и ингуш. — М.: Гослитиздат, 1959. — 279 с. — 10 000 экз.
- Светлый путь : Сб. — 1959. (чечен. яз.)
- Верность : Сб. — 1964. (чечен. яз.)
- Песнь любви. — М.: Мол. гвардия, 1972. — Т. 2. Любовная лирика народов СССР. — 926 с. — 100 000 экз.
- Дорогой счастья : Сб. — 1981. (чечен. яз.)
- Антология чечено-ингушской поэзии / Пер. с чеч. и ингуш. — Гр.: Чеч.-Инг. кн. изд-во, 1981. — 463 с. — 10 000 экз.
- С Лениным в сердце : Сб. стихов [поэтов Чечено-Ингушетии] / Авт.: Ш. Арсанукаев, Р. Ахматова, В. Богданов, А. Ведзижев, Ю. Верольский, Г. Гагиев, З. Джамалханов и др.. — Гр.: Чеч.-Инг. кн. изд-во, 1981. — 110 с. — 2000 экз.
- гочдарш
- Лермонтов М. Измаил-Бей.
- Евгеньев Б. Пулемётчик Ханпаша Нурадилов.
Иэс
2024-чу шеран товбецан беттан 19-чу дийнахь, Зайнди Джамалханов винчуллеран 100 шо кхачарна лерина, А. Ш. Мамакаевн музей-хIусамехь «З. Джамалхановн кхоллараллин некъ» цIе йолу мероприяти дIаяьхьира. Цу йукъахь книгийн гайтам а, лекци а йара[3].
Билгалдахарш
- ↑ Указ Президента Чеченской Республики от 20 апреля 2006 г. № 99 «О награждении наградами Чеченской республики». ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 ноябрь. Архивйина 2014 шеран 19 майхь
- ↑ Информационный сервер, 2012.
- ↑ Творческий путь З. Джамалханова. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 16 июль.
Хьажоргаш
- Филолог, поэт, публицист Зайнди Джамалханов награждён орденом Кадырова. Информационный сервер Главы и Правительства ЧР (2012 шеран 12 май). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 ноябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2012 шеран 24 октябрехь (Тот же текст на сайте Грозный-Информ)
- Зайнди Джамалханов. ЖЗЛ. ЧеченИнфо (2012 шеран 29 март). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 27 ноябрь.