Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Берсанов, Хож-Ахмед Ахьмадан воӀ

РУВИКИ чохь изза фамили йолчу кхечу адамех лаьцна йаззамаш бу Берсанов.

Хож-Ахме́д Ахьмадан воӀ Берса́нов (оьрс. Берсанов, Хож-Ахмед Ахмадович; 1926 шеран 12 апрель, Шаӏми-Юрт, Къилбаседа-Кавказан мохк — 2018 шеран 22 март, Шаӏми-Юрт, Нохчийн Республика)  — советан а, россин а йаздархо а, Нохчийн Республикин йаздархойн Бертан декъашхо а, Нохч-ГӀалгӀайн АССР культурин Сийлахь белхало.

Биографи

Цо чекхйакхина ШаӀми-Йуртахь йолу 7-шеран ишкол. Цул тӀаьхьа иза деша вахара Эна-Хишкахь йолу юртбахаман техникуме. Амма цхьа курс чекхйакхича иза техникум а йитина Соьлжа-ГӀалин политпросветшколе деша вахара. 1939 шерахь Финляндица тӀом болабелира. Политпросветшкола дӀакъевлира, лакхара курсашкахь доьшуш хилларш тӀамтӀе бахийтира. Хож-Ахьмад шен йуртехь сельсоветан секретарь хилира. 1942 шарахь иза тӀеман-хьесапан стол хьаьким хӀоттира.

1944 шерахь нохчий цӀера бехира. Кхазакхстанехь иза Кокчетаван областехь зоотехник болх беш Ӏийра.

ЦӀа дирзинчултӀехь цо Нохч-ГӀалгӀайн культурин министерствехь методист болх бира. Кеста иза методически центран куьйгалхо хилира. Оцу балхахь цо 40 сов шерахь болх бира.

1990-гӀа шерахь дӀадолалуш иза пенси а вахана литературин а, йукъараллин а, политикин а белхан тӀевирзира.

Литературин болх

1930-гӀа шерашкахь иза волавелира нохчийн фольклор дӀайаздан.

Цуьнан дуьххьарлера произведенеш зорбатоьхна 1956-чу шарахь Алма-Атахь арадолучу «Къинхьегаман байракх» («Знамя труда») газетан тӀехь Алма-Атехь. Амма цо йазйина хьалхара книгаш «Хромой скворец» а, «Приключения Хаджимурада» а, арайелира 1966 шерахь. Цо йазйина 20 сов книга, дукха хьолехь берийн.

Библиографи

Нохчийн меттахь

  • АстагIа алкханча. Дийцарш. Грозный, 1964.
  • Хьажмурда лелийнарш. Дийцарш. Грозный,1966.
  • ДоттагIий. Берашна дийцарш. Грозный,1968.
  • Ден лорах. Берашна дийцарш. Грозный, 1971.
  • БIаьсте. Дийцарш. Грозный, 1973.
  • Дохковалар. Повесть. Грозный, 1976.
  • Дашо мухIар. Дийцарш. Грозный, 1979.
  • Болатчу динан бере. Грозный, 1983.
  • Генара совгIат. Дийцарш. Грозный, 1985.
  • ЦIийца чIагIделла доттагIалла. Повесть. Грозный, 1986.
  • ГIиллакхийн хазна – ирсан некъаш. Грозный, 1990.
  • Вайн махкара акхарой а, олхазарш а. Грозный, 1992.
  • Болатан суй. Повесть. Соьлжа-ГIала, 1994.
  • ГIиллакхийн хазна – ирсан некъаш. Грозный, 2002.
  • Нохчий, гIалгIай Сийлахь-боккхачу Даймехкан тIамехь (1941 – 1945). Грозный, 2011.
  • Нохчийн къоман гIиллакхаш, ламасташ. Грозный, 2012.
  • Нохчийн меттан шира дешнаш, чохь, кертахь болчу бахаман, гIирсийн, ораматийн, дийнатийн цIерш, нохчийн къоман гIиллакхех лаьцна долчу хеттаршна жоьпаш. Соьлжа - ГIала, 2013.
  • Афоризмаш. Дуьненан Iилманчаша говза аьлла дешна. Элиста, 2014[2].

Оьрсийн меттахь

  • Приключения Хаджи-Мурата. Рассказы. Пер. с чеч. А. Мальсагов. М., 1972.
  • Приключения Хаджи-Мурата. Рассказы. Пер. с чеч. А. Мальсагов. М., 1982[2].

СовгӀаташ

  • Орден «Сийлаллин Билгало»;
  • Къинхьегаман Силаллийн мидал;
  • Нохч-ГӀалгӀайн АССР, РСФСР, СССР, Республикин Лакхара Советан Президиуман сийлахь кехаташ;
  • Нохч-ГӀалгӀайн АССР культурин Сийлахь белхало[3];
  • «Нохчийн Республикина хьалха дина гӀуллакхаш бахьана долуш» мидал[4].

Билгалдахарш

  1. ↑ Ушёл из жизни народный писатель Чечни Хож-Ахмед Берсанов (оьрс.) — Грозный-Информ, 2018.
  2. ↑ 1 2 Берсанов Хожа-Ахьмад (нох.). chechnyatoday.com (2015 шеран 6 май). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 7 июль.
  3. ↑ Он жизнь посвятил народу своему! Вести Чеченской Республики © (2016 шеран 21 апрель). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 7 июль.
  4. ↑ Указ Главы Чеченской Республики от 19.12.2010 № 84. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2022 шеран 11 август.

Литература

  • Чагаева Тамара. Литературно-географический атлас Чеченской Республики. — Нальчик: ООО Тетраграф, 2018. — С. 100—104. — 440 с. — 5000 экз. — ISBN 978-5-00066-153-6.

Хьажоргаш

Категореш