Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Батал-Хьаьж Белхароев

Батал-Хьаьж (1821, ГIалгIайчоь — 1914, Козельск, Калужская губерния[d]) — гӀалгӀайн динан гӀуллакххо, кадирийн тарикатан суфий шейх. Баталхаджихой олу религиозни вирд кхоьллинарг[1].

Биографи

Батал-Хьажи Белхороев вина 1821-чу шарахь, Нестеревски станица йолчохь, Сомйох олучу меттехь (таханлерчу Сунжан кӀоштехь)[1]. Дин-нанас динчул тӀаьхьа Нохчийчохь кхиавина.

Белхороев кадирийн тариката шейх вара. Цуьнан мурдашна юкъахь «Баталхаджихой» йа «белхороевхой» олу вирд кхолладелира[1]. Кунта-Хьаьжица вевзаш вара иза.

ГӀалгӀайчохь йуха а веъча, керстанан а, бусалбан а миссионерш цхьана болх беш, бахархойн цхьа дакъа хӀинца а жӀарех тешачу муьрехь, къовламаллин гӀуллакх деш вара, бусалбанийн терахь алсамдаккха гӀерташ. Цуьнан мурдашна моьттура цуьнан тамашийна ницкъаш бу.

1911-чу шарахь Батал-Хьажи Белхороев бусалба динан гӀуллакххошца цхьаьна лецира, иза махкал а ваьккхира Калугин губерне Козельск гӀала[1].

1914-чу шарахь иза Козельскехь велира[1].

ДегӀ дӀадига лерина вагон биллинера ГӀалгӀайчохь; тезет хилира 1914-чу шеран эсаран беттахь 25-чу дийнахь Сурхахахь[1].

Йукъараллин гӀуллакх

Цуьнан гӀуллакх доьзна дара шен мурдашна йукъахь суфийски вежаралла вирд кхолларца[1].

Иэс

  • Зийарт: Батал-Хьажи Белхороеван каш Сурхахахь ду. 2011-чу шеран гӀуран баттахь цига зийарте баьхкинера нохчийн зийартхой[2];
  • Маьждиг: 2014-чу шеран кхолламан баттахь Нохчийн Республикин маьждиг схьадиллира, цунна Шейх Батал-Хьажи Белхороеван цӀарах тиллина[3];
  • Орден: «Батал-Хьажиъ орден» кхоьллина. Иза ло йукъараллехь халкъашна йукъара машар а, барт а чӀагӀбарехь, исламан гӀиллакх-оьздангаллин мехаллаш кхиорна а, халкъашна юкъара доттагӀалла чӀагӀдарна а, Къилбаседа-Кавказан регионехь машар а, стабилалла а латторна а доккха дакъа лаьцначарна[4];
  • Музей: Батал-Хьажи Белхороеван музей йиллар[5];
  • БӀе шо кхачарна лерина даздира, динан конференци дӀайаьхьира[6].

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 О некоторых особенностях братства Батал-Хаджи Белхороева (PDF). Музей антропологии и этнографии имени Петра Великого Российской академии наук. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 10 сентябрь.
  2. ↑ Чеченские паломники посетили зиярат Батал-Хаджи в Ингушетии. Грозный-информ (2011 шеран 1 декабрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 10 сентябрь.
  3. ↑ В Чечне открыта мечеть имени шейха Батал-Хаджи Белхароева. Грозный-информ (2014 шеран 12 январь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 10 сентябрь.
  4. ↑ Орденом святого Батал-Хаджи отмечен вклад Президента Ингушетии Мурата Зязикова в дело установления мира и согласия в обществе. ingushetia.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 10 сентябрь.
  5. ↑ Музей Батал-Хаджи Белхороева. companies.rbc.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 10 сентябрь.
  6. ↑ Международная конференция «Ислам в России и за ее пределами: история и культура общества». КиберЛенинка. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 10 сентябрь.

Литература

  • Албогачиева М. С.-Г. Ислам в России: культурные традиции и современные вызовы. — Санкт-Петербург: Музей антропологии и этнографии имени Петра Великого Российской академии наук, 2012. — ISBN 978-5-88431-211-1.

Категореш