Алам (лингвистика)
Алам[1] (маттахь; оьрс. Предложение) — меттан дакъа ду, шен чохь грамматикин вовшахтоьхна хӀоттам болуш дешнаш (йа дош), маьӀна а долуш интонаци а йолуш[2]. Иштта, алам синтаксисан дакъа ду. Пунктуацин агӀор хьаьжча, алам, чекхдаьлла къамелан дакъа санна кхоллало тӀадаман, кхайкхаран хьаьрк йа хаттаран хьаьрк - йа дукха тӀадамийн тӀаьхьахь. Иштта, алам «фразин» синоним йу[3].
Алам Ӏилманан агӀора
Алам толлуш долу Ӏилма ду синтаксис. Оьрсийн меттан исторехь масийттазза предложени билгалйаккха гӀертарш хилла, шайна йукъахь логика, психологи, грамматика йолуш.
Логикин агӀор хьаьжча, Ф.И. Буслаевс билгалдаьккхина «дешнашца билгалйаьккхина хетарг алам бу» аьлла[4].
Алам билгалбаккхаран психологин некъан агӀончачо Д.Н. Овсянико-Куликовскис иштта билгалдаккхар далийна: «Алам олу иштта дош йа иштта низамехь долу дешнийн цхьаьнакхетар, ша-тайпанчу ойланан боламца доьзна долу „предицирования“ („сказуемости“)» аьлла йевзаш йолу»[5].
Билгалдахарш
- ↑ Вагапов Ӏ. Д. Словарь неологизмов чеченского языка. — Грозный: АО «Издательско-полиграфический комплекс «Грозненский рабочий», 2007. — С. 75. — 144 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-900231-32-7.
- ↑ Валгина Н. С. Современный русский язык.
- ↑ СЭС, 1981, с. 1440.
- ↑ «Историческая грамматика русского языка». М., 1858. п.110.
- ↑ Синтаксис русского языка. — СПб., 1912. — С. 50.