Адаман бакъонийн де

Адаман бакъонийн де (кхечу ВКъКх официалан меттанашкахь: инг. Human Rights Day, испан. Día de los Derechos del Hombre, фр. la Journée des droits de l'homme) — ВКъКх Инарлин Ассамблей (№ 423 (V) йолу резолюци) кховдорца даздо хӀора шарахь, 10 декабрехь, 1950 шарахь дуьйна. Оцу дийнахь 1948 шарахь ВКъКх Инарлин Ассамблейс тӀеэцна Адаман бакъонийн йерриг йукъара деклараци.

Инарлин Ассамблейн резолюцех массо пачхьалкхашка кховдийна хӀора шарахь Адаман бакъонийн де даздарах докладаш йала. Адаман бакъонийн де даздаран координаци йеш ладаме роль ловзайо Адаман бакъонийн лакхара комиссаро.

ССРС, 1977 шарахь дуьйна, бакъоларйархоша Адаман бакъонийн дийнахь Москохара Пушкинан майданахь дӀахьора «Вист ца хуьлу митинг».

Российхь тайп-тайпана официалан а, официалан доцу а барамаш дӀахьо оцу дийнахь. 2001 шарахь кхоьллина Сахаров Андрейн цӀарах «За журналистику как поступок» совгӀат. СовгӀат луш ду Оьрсийчуьрчу ЖурналистикаӀжурналисташна, иза луш ду декабрь беттан 10-чу дийнахь, адамийн бакъонашларйаран дийнахь.

2009 шеран декабрь беттан 10-чу дийнахь Пушкинан майданахь йуха а «Тийналлин митинг» дӀаяьхьира демократин боламийн векалша. Цу кепара, цара сацам бира Советийн диссиденташ ламаст дендан, Российхь адамийн бакъонаш йуха а къиза а, массо а агӀор а талхош йу аьлла хеташ.

КъАР Адамийн бакъонашларйаран де билгалдоккху къоман дезде санна 21 мартехь - Дуьненайукъара расийн дискриминаци дӀайаккхаран де, Шарпевилехь герз диттина оцу дийнахь 1960 шарахь.

Кирибатехь Адамийн бакъонашларйаран де дӀакхайкхийна мукъа де аьлла.

2013-чу шеран декабрь беттан 10-чу дийнахь Дуьненайкъара адамийн бакъонашкахула йолу федерацино (FIDH) а, «БӀаьсте» бакъонашларйаран центро а дӀабелира 80 агӀонах лаьтта «Беларусехь шуьйра талхор къинхьегаман бакъонаш а, ницкъала къинхьегам бар а» цӀе йолу рапорт.^[1].