Абаев, Ахсарбек Магометович

Вина Горски АССРн Христиановски йуртахь (хӀинца Къилбаседан ХӀирийчоьхь Дигора гӀала) йуьртбахамхон доьзаллехь. ХӀири ву. Цо Дигорера № 2 йолу ишкол чекхйаьккхира. Дешна ваьлча цо «Партизан» цӀе йолу колхозехь болх бира.

1942 шеран хьаьттан беттан иза ЦӀен Эскаре дӀавигира. Цо тӀом бира Къилбаседера Кавказан фронтехь. Кавказ къуьйсуш тӀом барна цунна йелира «ТӀеман кхиамашна» а, «Кавказ ларйаран» а мидалш. Иштта цунна гвардин сержант цӀе йелира.

1943 шеран лахьанан беттан 2-чу дийнахь Керченски-Эльтигенски десантан операцехь Абаев хьалхарчарна йукъахь Керченски ахгӀайритехь охьавоьссира. 63,0 гун тӀебогӀуш хенахь десантникаш сацийра мостагӀо тӀейатташ йолу пулемёташ. Абаев текхаш мостагӀан тӀехьа тӀевеан пулемётчикаш хӀаллакбира. ТӀаккха и пулемёт йухайерзийна цо немцой къахкхира. Цуьнан майралла бахьнехь салтийн и гу схьабаккха аьтту хилира. 1943 шеран лахьанан беттан 3-чу дийнахь Абаевс бовдуш болу мостагӀийн го а тесна дуьхьал а велира, пулемёт царна тӀейатташ царна бовда некъ дӀа а хадийра, 7 салти хӀаллак а вира, 2 схьа а лецира. 175,0 гу тӀехь цо дуккха сов болу немцойн кхиамца дуьхьало а йира. Немцой улле кхаьчча цо шен накъостийн хьалха а ваьлла мостагӀийна чуччабахна тӀе а летта уьш бовдийтир. Оцу шин динахь цо 32 немцойн салтий хӀаллакбира, царех 9 — 175,0 гу уллехь чуччавахна леташ^[1].

ССРС Лакхарчу Советан Президиуман 1944 шеран 16 хӀутоссург беттан 16-чу дийнахь арадаьллачу указца Керчан хидоькъе дехьаволуш а, плацдарм схьаоьцуш а, латтош а гайтина доьналла а, турпалалла а бахьана долуш гвардин сержантна Ахсарбек Магометович Абаевна йелира Советски Союзан Турпалхо цӀе, «Дашо седа» мидал а, Ленинан орден, цхьаьна (№ 4934)^[2].

1945 шарахь Абаев эскарера мукъавелира. 1947 шарахь цо чекхйаьккхира Орджоникидзен эчигнекъан техникум. Иза вара Дигорехь Ӏаш а, болхбеш а. 1970 шарахь иза КПСС декъашхо хилира. Велира 1982 шеран хӀутоссург беттан 13-чу дийнахь^[2].

• Дигора гӀалахь хӀоттийна Абаеван бюст. Цуьна цӀе тиллина цу гӀалар № 3 йолу йуккъера ишколан. Оцу ишколан тӀехь хӀоттийна мемориал у. Кхи цхьа у хӀоттийна Абаев чохь Ӏийна цӀинтӀехь. ГӀалан цхьана ураман Абаеван цӀе тиллина.