Электронан музыка
Электро́нан му́зыка (нем. elektronische Musik, инг. electronic music) — Электромузыкин гӀирсашца а, электронан технологешце а кхоьллина музыка, (XX бӀешеран тӀаьххара иттаннаш шерашкахь — компьютеран технологешца). Электронан музыкин музыкин дуьненахь спецификин агӀо санна кхолладела XX бӀешеран шолгӀачу декъехь а, XXI бӀешо долалуш а, шуьйра йаьржина академин а, массийн а оьздангаллехь.
Электронан музыко пайдаоьцу аьзнех, уьш даха хьуьнар ду электронан а, электромеханикин а музыкин гӀирсийн, кхин а аьзнашца, кхоллалочу электрин / электронан хӀоттамийн гӀоьнца, тайп-тайпана хийцамхошца (магнитофонашца, генераторшца, компьютеран аьзнийн карташца, аздӀадоккхучуьнца), уьш луьрачу маьӀнехь бац музыкин гӀирсаш.
XX бӀешеран тӀаьххьара кхоалгӀачу декъе кхаччалц электронан музыка йозу, коьртаниг, академин музыкера эксперименташца (ССРС а, дозанал арахьа а), амма оцу гӀуллакхийн хьал хийцаделира 1970–гӀа шерашкахь аьзнийн синтезаторш серешца арахецайолича. Синтезаторш мах тӀаьх дукха ца хиларна иэцалора шуьйрачу публике. Цуо хийцира гӀарайаьллачу музыкин васт — синтезаторш лело йолийра дукхаха болу джазан а, рок- а, поп- а музыкахоша. XXI бӀешо долалуш электронан музыко шен чу худара хотӀийн а, жанрийн а шуьйра спектр — цкъаццӀа хуьлу авангардхойн эксперименташ тӀера шуьйра тиражца йаржош йолу прикладан музыкица.
Кхоллайалар: XIX бӀешеран чаккхе а, XX бӀешеран йуьхьиг а
Аьзнаш дӀайаздаран таро, сих-сиха йаьржина йу электронан музыка арахецаран ойланца. Амма иза дац, электронан музыки Ӏалашо йу аз дӀадаздаран хьесапан.
1857 шарахь французийн арахецархочо а, жайнаш духкуш волчу а Скотт де Мартенвиль Эдуар Леона патент йина ша йинчу — фоноавтограф.
Фоноавтограф дуьххьарлера гӀирс бара аьзнаш дӀаяздан таро луш болу, амма цуьнга шега уьш даха ца лора.
1878 шарахь америкин говзанчо Томас А. Эдисона патент йаьккхина фонографна. Эдисонан фонограф, Скоттан фоноавтограф санна, лелайора дӀайаздеш цилиндран аьзнаш дӀаяздеш, амма фоноавтографах къасташ аз дӀайаздан а, лакхийта таро йара.
1887 шарахь америкин говзанчо Берлинер Эмила гайтина ша йина — дискан фонограф.
Хажа кхин а
- Постмодернизм музыкех
- Трекеран музыка
- Компьютеран музыка
- Академин электронан музыка
- Электроакустикин музыка
- Акусматикин музыка
- Музыкин жанрийн, агӀоний, хотӀийн исписка#Электронан музыка
- Элетронан музыкин жанрийн исписка
- Электронан музыка каталог чохь йу хьажоргаш Open Directory Project (dmoz).
Билгалдахарш
Литература
- Володин А. А. Электронные синтезаторы и электронная музыка. В кн.: Володин А. А. Электромузыкальные инструменты. М., 1979, с. 159—178 (очерк развития электронной музыки в России и за рубежом).
- Demers J. Listening through the noise: The aesthetics of experimental electronic music. Oxford: Oxford University Press, 2010. ISBN 9780195387650.
- The Cambridge companion to electronic music, ed. by N. Collins and J. d’Escriván. Cambridge: Cambridge University Press, 2013. ISBN 9780521688659.
