Чепелюк, Сергей Георгиевич
Сергей Георгиевич Чепелюк (1921 шеран 9 сентябрь, Приморьен мохк — 1985 шеран 19 июль, Москох) — 2-гӀа Украинин фронтан 5-гӀа хӀаваэнан эскаран 1-ра гвардейски штурман авиацин корпусан 9-ра гвардейски штурман авиацин дивизин 144-ра гвардейски штурман авиацин эскадрильин командиран заместитель, Советски Союзан Турпал, гвардин лахара лейтенант (цӀе йеллачу хенахь).
Биографи
Чепелюк Сергей Георгиевич 1921-чу шеран товбецан беттан 9-чу дийнахь хӀинцалерачу Приморскан мехкан Дальнереченск-гӀалахь гӀуллакххочун доьзалехь вина. Нохчо вац, оьрси ву. ССКП-н декъашхо 1943-чу шарахь дуьйна. Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н Соьлжа-ГӀалахь Ӏийна. 10 класс чекхйаьккхина.
1942-чу шарахь ЦӀечу Эскарна могӀаршка кхайкхина. Оренбурган тӀеман авиацин пилотийн школе чекхйаьккхина. Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман аренашка 1942-чу шеран гурахь воьдуш велира иза.
Дуьххьарлера тӀемаш Къилбаседа Кавказехь хилира цуьнан, цул тӀаьхьа — Курскан аса, Днепр латар, Бакъволчу Украинина тӀехула тӀемаш, Ясско-Кишинёв операцехь дакъалацар, Румыни, Болгарин, Вегрин паргӀатъйаккхар.
Цуьнан бӀовтохарш Бялы Камень йолчохь гуо лаьцначу мостагӀчун ницкъашна тӀехь гӀарадевлира. Гуо лаьцначу мостагӀчун ницкъах болу хаамаш тоъал бацара, цундела Чепелюк С. Г. шен штурмовка таллам барца долийра. Ӏалашонан меттигехь дагар дара вон — цӀе йаьккхинчу чоьрех кхуссуш кӀур бара. МостагӀчун зенитни артиллерис штурмовикашна дуьхьал герз деттар сацийнера шайн тӀеман техника къайлайаккхархьама, цунах пайда а эцна, С. Г. Чепелюко шен муьтӀахь болчаьрца лоха локхаллехь маситта охьаваха таро хилира, коьрта Ӏалашонаш билгалйахархьама. С. Г. Чепелюкан тобано йина ворхуӀазза бӀовтохаро дикка лагӀдира мостагӀчун дуьхьало, и бахьанехь латтарерчу эскарна оцу дийнахь гуо лаьцначу тобанна тӀехь толам баккха аьтто белира.
1944-чу шеран асаран батте кхачале Ил-2 кемантӀехь 155 тӀеман тӀомаваьлла ву иза. ХӀаваэхь хиллачу 44 къийсадаларехь ша кхоъ, тобанан йукъахь шиъ мостагӀчун кема чудаийтина.
ССРС-н Лакхарчу Советан Президиуман 1944-чу шеран эсаран беттан 26-чу дийнан омрица, немцойн-фашистийн босхабохуршца хӀаваэхь хиллачу тӀемашкахь майралла а, турпалалла а гайтарна, гвардин лахара лейтенантан Чепелюк Сергей Георгиевичан Советски Союзан Турпалан цӀе тиллина, Ленинан орден а, «Дешон Седа» мидал а йелла[1].
Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман шерашкахь 200 гергга тӀемавалар дира цо, лаьтта тӀехь доккха дакъа долу дийна ницкъ а, техника а хӀаллакйира, 50 хӀаваэхь хиллачу къийсадаларехь ша кхоъ, тобанан йукъахь кхоъ мостагӀчун кема чудаийтира.
Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀом чекхбаьллачул тӀаьхьа С. Г. Чепелюкос ВВС-хь гӀуллакх дӀадаьхьира. Реактивни тӀеман машенаш караерзийра цо. 1951-чу шарахь ТӀеман-ХӀаваан академи чекхйаьккхина, 1954-чу шарахь — оцу академин адъюнктура а. Полкан, дивизин командир хилла. 1976-чу шарахь Генштабан ТӀеман академин ВАК чекхйаьккхина.
Авицин генерал-майор Чепелюк С. Г. ССРС-н Дуьхьалонан министерствехь жоьпаллин даржашкахь хилла. 1984-чу шарахь пенсе вахна. Москвахь ваьхна. 1985-чу шеран мангалан беттан 19-чу дийнахь велира. Москвахь Кунцевски кешнашкахь дӀавоьллина.
СовгӀаташ
- Советски Союзан Турпал;
- Ленинан орден;
- Октябран Революцин орден;
- ЦӀен Байракъан шиъ орден;
- Даймехкан тӀеман 1-чу даржан шиъ орден;
- Даймехкан тӀеман 2-гӀа даржан орден;
- ЦӀен Седан орден;
- Сийлаллин 3-чу даржан орден;
- Мидалш[1].
Иэс
Москвахь иза Ӏийна цӀенон тӀехь хӀоттийна мемориалан у[2].
Билгалдахарш
- ↑ 1 2 Гусев Максим Тихонович 1917 г.р. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 2 сентябрь.
- ↑
Чепелюк, Сергей Георгиевич. Cайт «Пачхьалкхан турпалхой».
Литература
- Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов.. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
- Сто сталинских соколов. В боях за Родину. — 2-е изд, доп.. — М.: Яуза, Эксмо, 2005.
Хьажоргаш
- Чепелюк, Сергей Георгиевич. Cайт «Пачхьалкхан турпалхой».
Кхин дӀа темана тӀехь
 |
|---|
