Хуландойн тӀеман бӀов
Хуландойн (оьрс. Хуландойская боевая башня) — тӀеман бӀов, терахь хӀоттадо XIV—XV бӀешо, лаьтта ХьаргӀаб-чоь чӀожан чуьра араволучехь Хуландин къилба йистехь, Шаройн кӀоштахь, 19 км кӀоштан йукъан Шаран генахь.[1].
Сурт хӀоттор
БӀов лаьтта Хуландойн-эхкан арру берда тӀехь, ломан басехь. ХӀоллам ду хьалхара ЙуккъерабӀешеран муьран чӀагӀонан масала. БӀов йара орцан-хойн, Ӏалашо йара Тушетера Шара а, Шаройн-Органан чӀоже а богӀу некъ ларбар.
БӀевнан гӀишло 4 гӀат йолуш йу, пирамида-лами кепара тхов болуш (ворхӀ сланцийн экъа), локхалла 15 м сов йу, хьала мел йели гатло. 3 агӀор, хьалхарчух къилбаседа-малхбузачух къаьсташ, бӀевна лаьтта тӀулгийн балконаш (кхаа кронштейн тӀаьхь шина баролца). Пенаш доьттина сланцийн тӀулгех. БӀов хьажийна йу дуьненна агӀонашка. Чуволу наьӀарна дитина Ӏуьрг малхбузе нагӀора ду 2,25 метр лакахь. НаьӀарна а, корашна а йитина меттигаш нартолца къевлина йу. Къилба агӀор пенаца пхи барол йу. 3-гӀачу а, 4-гӀачу а гӀаттташна къилбаседа а, малхбуза а пенашна йуккъехь йоьттина ромбкепара декор деакӀов терахь кепара[2].
Къилбаседа пенаца 1-ра гӀотан тӀегӀанехь — цхьа барол йу, 2-гӀа а, 3-гӀа а гӀоташ тӀаьхь шишша барол йу. Малхбален пена тӀехь шишша барол йу. БӀов дӀатаьӀна йу малхбуза агӀор. Хуландойн гӀап йоьттина меттиган рельефца, цундела пенийн барамаш къаьсташ ду: къилбаседа агӀор — 4,20 метр ду, малхбален — 3,94 метр, къилба агӀор — 4,35 метр, малхбузе — 4,50 метр. Пенийн стоммалла лахарчу декъехь 1 метр сов йу[3][4].
Билгалдахарш
- ↑ Средневековая архитектура горной Чечни - Шаройский район. argmz-aa.3dn.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 7 июль.
- ↑ Башня боевая (Хуландойская), Чеченская Республика, Шаройский район, с. Хуландой. kartarf.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 7 июль.
- ↑ Объекты культурного наследия | Башня боевая (Хуландойская). visitchechnya.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 7 июль.
- ↑ Памятники, исторические здания и сооружения. Чеченская Республика. nbcrs.org. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 7 июль.