Фриули-Венеци-Джули
| Фриули-Венеци-Джули Friuli-Venezia Giulia | |
|---|---|
| Зона: | Къилбаседа-малхбален Итали |
| Коьрта гӀала: | Триест |
| Майда: | 7 845 км² |
| Бахархой: | 1 191 588 стаг |
| Луьсталла: | 152 стаг/км² |
| Провинцеш: | Гориция, Порденоне, Триест, Удине |
| Коммунаш: | 219 |
| Корта: | Ренцо Тондо 19 апрель 2008 |
| |
| Официалан сайт | |
Фри́ули-Вене́ци-Джу́ли (итал. Friuli-Venezia Giulia, вен. Friułi-Venezsia Julia, фриул. Friûl-Vignesie Julie, словен. Furlanija - Julijska krajina) — Италин административан регион.
Физически а, географин а билгалонаш
Пачхьалкхан къилба-малхбалехь лаьтта иза Адриатикан хӀорда тӀехь Венецин заливца доза долуш йу, дӀалоцуш йу По тогӀин цхьа дакъа, Карникан а, Юлианан а Альпаш. Цуьнан коьрта хиш ду Изонцо , Тальяменто , Челлина .
Доза ду малхбалехь Словеница, къилба-малхбалехь Австрица (Каринтица), къилбаседехь Венецин кӀоштаца мехкан чоьхьа.
Аренан климат ю Дуьненаюкъара хӀордан.
Иза лаьтта шина историн регионах:
Истори
Вайн эрал хьалхара I-ра эзар шарахь хилла шира хӀиндоевропан бахархой лаьтташ хилла иллирийски ваьррех. Вайн эрал хьалха I бӀешарахь регион дӀалаьцна Римо. Йоккха миграци хиллачул тӀаьхьа, Малхбузера Риман импери йоьхначул тӀаьхьа, территори рогӀ-роггӀана Ӏуналла деш бара ломбардаш, франкаш, Венеци, Габсбургаш.
Регион кхоьллина Дуьненан ШолгӀа тӀом чекхбаьлча, Триестана уллехь йолу Венеци Джулия провинцин доккхаха долу дакъа Югославина дӀаделлачул тӀаьхьа. Триест а, цунна гонаха йолу меттигаш а, Италин Ӏуналлехь йисина, билгалъяьккхира Цхьаьнакхеттачу Къаьмнийн Организацин урхаллехь маьрша территори санна, тӀаьхьо Фриулин регионна юкъаяьккхира.
Административан декъадалар
Фриули Венеция-Джулия регион екъало 215 коммуне.
Коммунаш
Коммунашна юкъара союзаш
Коммунаш, шен рогӀехь, цхьаьнатоьхна 18 коммуна юкъара территорин цхьаьнакхетаралла (итал. Unione Territoriale Intercomunale ) 2014 шарера 2021 шаре кхаччалц.[5]
| Межкоммунальный территориальный союз (UTI) |
итал. название UTI | центр | площадь (км²) |
население (чел.)[6] 30.11.2017 |
число коммун |
бывшая провинция |
сайт |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Джулиана | UTI Giuliana | Триест | 212,5 | 232 601 | 6 | Триест | сайт |
| Карза-Изонцо-Адриатико | UTI Carso Isonzo Adriatico | Монфальконе | 264,8 | 72 499 | 10 | Гориция | сайт |
| Коллио и Альто-Изонцо | UTI Collio - Alto Isonzo | Гориция | 202,3 | 67 644 | 15 | сайт | |
| Каналь-дель-Ферро и Валь-Канале | UTI del Canal del Ferro - Val Canale | Тарвизио | 885,0 | 11 164 | 8 | Удине | сайт |
| Джемонезе | UTI del Gemonese | Джемона-дель-Фриули | 235,3 | 19 893 | 6 | сайт | |
| Карния | UTI della Carnia | Тольмедзо | 1286,0 | 39 882 | 28 | сайт | |
| Фриуле-Централе | UTI del Friuli Centrale | Удине | 274,1 | 170 123 | 11 | сайт | |
| Торре | UTI del Torre | Тарченто | 326,4 | 36 651 | 9 | сайт | |
| Медио-Фриуле | UTI Medio Friuli | Кодройпо | 419,6 | 51 812 | 11 | сайт | |
| Коллинаре | UTI Collinare | Сан-Даниеле-дель-Фриули | 349,8 | 51 241 | 15 | сайт | |
| Натизоне | UTI del Natisone | Чивидале-дель-Фриули | 456,5 | 52 112 | 17 | сайт | |
| Ривьера и Басса-Фриуле | UTI Riviera - Bassa Friulana | Латизана | 438,4 | 56 332 | 12 | сайт | |
| Агро-Аквилезе | UTI Agro Aquileiese | Червиньяно-дель-Фриули | 298,7 | 55 148 | 17 | сайт | |
| Тальяменто | UTI del Tagliamento | Сан-Вито-аль-Тальяменто | 334,3 | 57 278 | 9 | Порденоне | сайт |
| Валли и Доломите-Фриулане | UTI delle Valli e delle Dolomiti Friulane | Маниаго | 1148,1 | 37 086 | 22 | сайт | |
| Ливенца-Кансильо-Кавалло | UTI Livenza - Cansiglio - Cavallo | Сачиле | 304,0 | 50 408 | 6 | сайт | |
| Селе и Медуна | UTI Sile e Meduna | Аццано-Дечимо | 205,3 | 51 993 | 6 | сайт | |
| Нончелло | UTI del Noncello | Порденоне | 283,6 | 114 046 | 7 | сайт |
Провинции
До 2017 года область включала 4 провинции: Гориция, Порденоне, Триест, Удине:
| № | Бывшая провинция |
Число коммун |
Население (чел.) 2013 |
Площадь (км²) |
Плотность (чел./км²) |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Гориция | 25 | 140 650 | 466 | 301,82 |
| 2 | Порденоне | 50 | 312 911 | 2275 | 137,54 |
| 3 | Триест | 6 | 231 677 | 212 | 1092,82 |
| 4 | Удине | 134 | 536 622 | 4905 | 109,40 |
Регионийн меттанаш
Официалан италхойн мотт хилла ца Ӏаш, словенийн а, хорватийн а меттанийн официалан статус йу цхьацца меттигашкахь. 2001 шарахь пачхьалкхан низамо чӀагӀйира словенийн кегийчу къаьмнийн бакъонаш словенийн мотт школашкахь а, кхелашкахь а, администрацехь а лело, ткъа иштта шина маттахь билгалонаш йан. Словенийн меттан официалан статус къобалйина йу Триестан масех коммунехь (Монрупино, Дуино-Аурицино, Сан-Дорлиго-делла-Валье, Сгонико), Горицин ялх коммунехь, Удине провинцин 14 муниципалитетехь, иштта шина лаьмнин юкъараллехь. Кхин а меттанаш — фриулийн а, немцойн а — официалан статус коммунийн тӀегӀанехь.
Экономика
Фриули-Венеция Джулия — Италин уггаре а кхиъначу регионех цхьаъ йу.
Коьрта индустри йу химин, кеманаш деш, металлурги, мебель еш.
Йуьртабахаман латтанаш леладо йалтаца, кӀаца, шекаран хьаьжкӀашца, хасстоьмашца, кемсийн бошмашца.
Йуккъера Европан дуккха а пачхьалкхашна хӀорда чу Ӏаламан меттиг йолу регион лаьтта Къилбаседа Европан малхбале а, малхбузе а мехала транспортан некъаш вовшахкхеттачу меттехь.
Билгалдахарш
- ↑ Коммуна Вальвазоне-Ардзене образована в 2015 году путём объединения коммун Вальвазоне и Ардзене
- ↑ В 2014 году в коммуну Ривиньяно была включена упразднённая коммуна Теор
- ↑ Коммуна Треппо-Лигосулло создана в 2018 году путём объединения коммун Треппо-Карнико и Лигосулло
- ↑ Коммуна Фьюмичелло-Вилла-Вичентина создана в 2018 году путём объединения коммун Фьюмичелло и Вилла-Вичентина
- ↑ Addio alle Uti, via libera alla riforma. ТӀекхочу дата: 2021 шеран 13 июль. Архивйина 2021 шеран 14 июнехь
- ↑ Dato Istat Архиван копи 2018 шеран 16 июлехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ - Popolazione residente al 30 novembre 2017.