Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Филологан де

Филологан де (оьрс. День фило́лога) — шайн дахар филологина дӀаделлачу нахана лерина говзаллин дезде. Россехь и дезде билгалдоккху славянийн литературин а, културан а денна тӀаьхьа — май беттан 25-чу дийнахь.

Дезчу дийно вовшахтуху меттан Ӏилманчаш а, литературин Ӏилманчаш а, меттан а, литературин а декъехь болх беш болу хьехархой а, лекторш а, библиотекарш а, филологаш-гочдархой а, филологин дешар мел дерш а.

Филологин Ӏилма ( желт.-шира. φιλολογία — «даше болу безам») — йозанан тексташ толлуш йолу дисциплинийн тобанан цӀе (меттан Ӏилма, литературин критика, текстан критика, и. дӀ. кх. а), стилистически, меттан а, культурин а, культурин а аналитикан а буха тӀехь Ӏамош йолу юкъаралла.

Белоруссехь а даздеш ду филологан де. Кхечу пачхьалкхашкахь 8 сентябрь билгалйоккху Дуьненаюкъара йоза-дешар Ӏаморан де санна, иза кхоьллина ЮНЕСКО[1].

Истори

Филологин истори

Филологи Ӏилма санна гучуйелира XVII бӀешарахь Европехь. Цул хьалха хилла Ӏилма, шен мотт а, истори а, культура а, философи а Ӏамош йолуш хилла. ХӀинцале а вайн эрал хьалха III бӀешарахь дуьххьара тексташна комментареш гучуевлла Ширачу Грецехь а, Ширачу ХӀиндойчохь а[2].

undefined

Россехь XVIII бӀешарахь оьрсийн меттан Ӏилманан бухбиллархо М. В. Ломоносов ву. «Филологи» боху дош цуьнан произведенешкахь карадо, иза иштта дийцаре до В.К. Тредиаковскийчо:

…полуденного солнца яснее, что вся вообще филология… самою вещию есть токмо что элоквенция», [которая] управляет, умножает, утверждает… повсюду сияет и объединяет все науки и знания, ибо все они токмо чрез элоквенцию говорят[3].

«Дешан Ӏилманаш» шуьйра «филологически» ала долийна XIX бӀешо юккъе даьлча бен. Юьхьанца Петарбухерчу пачхьалкхан университетан историн а, филологин а факультетан цӀе тиллира (1850 шо кхаччалц историн а, дешнийн а Ӏилманийн факультет), цул тӀаьхьа, 1853 шарахь К. П. Зеленецкийс язйира «Введение в общую филологию». «Филологи» боху термин яржар доьзна ду 1860 шарахь дуьйна Воронежехь А. А. Хованскийн редакцехь арадолуш долчу дуьххьарлерачу оьрсийн леррина Ӏилманан журналца «Филологические записки»[2].

undefined

Ӏидан истори

Филологан де дуьххьара билгалдаьккхира Советан заманахь Ломоносовн цӀарахчу МГУ-хь 1989-чу шеран 25-чу майхь, хьехархойн а, студентийн а инициативица. Оцу хиламо дӀадолийра ламаст, дукха хан ялале Ӏилманан гонашкахь гӀарадаьлла[1].

1992-чу шарахь дуьйна Москох пачхьалкхан университетан филологин факультетехь филологин де даздо 25-чу майхь а доцуш, Ӏаьнан хьалхарчу пӀераскан дийнахь, 1941-чу шеран декабрь беттан юьххьехь филологин факультет кхоьллина де дагалоцуш[1].

undefined

Даздар

Оцу дийнахь ламаст ду университеташкахь а, культурин учрежденешкахь а концерташ, горга стоьлаш, викторинаш, оьрсийн маттах а, литературех а лаьцна докладашца презентаци яр, и.дӀ.кх.а.[1]

Глава Республики Татарстан Рустам Минниханов посетил Институт филологии и межкультурной коммуникации Казанского федерального университета. 2020

Дешархошна йукъахь олуш ду: дипломан "защита" филологан дийнахь нислахь, иза кхиаме хир ду[1].

Культурехь

  • Рунет-ехь «Филологическая дева» цӀе йолу юкъаралла ю, филологашна лерина интернет-мемаш зорбане йохуш.
  • Меттан норманаш ларйаран гӀуллакхашкахь къаьсттина болчу филологех (уьш боцчарех а) граммар-наци[ru] олу.

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 Когда отмечают День филолога в 2025 году, РБК Life. Дата обращения: 17 апрелехь 2025.
  2. ↑ 1 2 День филолога 2025: какого числа, история и традиции праздника, Комсомольская правда. Дата обращения: 17 апрелехь 2025.
  3. ↑ Тредиаковский В. К. 1745. — Цит. по ст.: Аннушкин В. И. «Филология — словесность — языкознание в классической русской традиции и современном научно-педагогическом процессе». ТӀекхочу дата: 2011 шеран 3 декабрь. Архивйина 2014 шеран 3 августехь

Литература

Ссылки

Категореш