Руссо, Авраам

Вина 1969-чу шеран мангалан беттан 21-чу дийнахь Шемарчу Алеппохь, эрмалойн ден-ненан доьзалехь. Цуьнан да Жан Ипджиан Францин арахьара легионер а, Дуьненан ШолгӀа тӀеман ветеран а вара, ткъа нана Мария медъйиша йара. Аврааман воккхах волу ваша Джон а, йиша а йу. Цуьнан да велира Авраам ворхӀ шо долуш, ткъа иза а, нанаца а Париже дӀавахара. Руссо цхьана ханна Францехь вехира. Жимчохь дуьйна иллиаларца шовкъ йолуш, тайп-тайпанчу кхоллараллин къовсамашкахь дакъалаца аьтто ца буьтуш хилла иза.

16 шо долуш илли ала волавелира иза кегийчу кафешкахь а, ресторанаш чохь а, шайна йукъахь «Тики Бойз»^[3] цӀе йолчу кегийрхойн тобанан декъашхо а волуш, шен доьзална рицкъ лоьхуш. Университет чекхъйаьккхинчул тӀаьхьа, говзаллица иллиалар тӀелаьцна цо. 1993-чу шарахь Авраам шина шарна контракт йира Кипран буьйсанан клубашкахь иллиалархочун болх бан. Иза цуьнан хинъйолчу карьерина мехала хилар гучуделира, хӀунда аьлча иза шен цхьана спектаклехь гира Российн азербайджанхойн-жуьгтийн магнат Исмаилов Тельманна, цо илланчана ахчанца гӀо кховдийра иллеш говзаллин студи дӀайаздарехь а, Россехь спектаклаш вовшахтохарехь а^[4].

1999 шарахь Авраам Москох дӀавахара, цигахь дукха хан йалале цунна вевзира продюсер Пригожин Иосиф, иза реза хилира хӀетахь вевзаш воцу артист продюсералла дан. Пригожинан «Нокс мьюзик» компаница контракт а йина, Руссо шен дуьххьарлера альбом дӀайазъйан волавелира 2000 шарахь. Илланчин дебютни альбом «Amor» арайелира 2001 шарахь^[5].

2002 шарахь илланчас дуэт лекхира Орбакайте Кристиница «Кхин боцу безам» илли тӀехь, иза оцу сохьта хит хилира. Оццу шарахь цо арахийцира кхин цхьа хит «Amor». И илли кхаа баттахь гергга уггаре а гӀарадаьллачу итт иллин могӀарехь дисира, хаам бо Европерчу музыкан «VIVA» канало.

Масех илли ша Руссо йаздина — дешнаш а, мукъам а. «Иштта хьо веза» шолгӀа илли дара Орбакайтеца дуэт санна дӀаолуш. Иза йезаш а, дагалоьцуш а йара илланчин фанаташна, цуьнан кхин иллеш санна — «Гена-гена» а, «ТӀорд» а^[6].

Цул тӀаьхьа Авраам Руссон биографехь йара «Tonight» (2002) а, «Иштта безам» (2003) а, «ТӀорд» (2006) альбомаш. Иштта 2006 шарахь Руссо юристийн диплом эцна, шен юристийн диплом лардеш^[7][8]. Цхьана йукъана артист болх бира кхечу продюсерца, гӀараваьллачу импресариоца Бениш Александрца.

2006-чу шарахь иза вен гӀоьртича дийна висира. Талламхоша чӀагӀдарехь, 2004-чу шарахь кхолламан баттахь Исмаилов Тельмана, Марданов Заурца а, Эльдукаев Тарханца а, Дамиров Элярца а, Гусаков Владимирца а барт а бина, харц моттаргӀанаш а лелош, эстрадан илланча Руссо Авраам Москохарчу «Прагерчу» ресторане(оьр.)нохч. кхачор нисдина хилла, цул тӀаьхьа лаьцна, йиттина артист хиллачу меттехь. Цул тӀаьхьа Исмаиловс тӀедожийра Руссо шен йерриг а концерташ йукъах а йохуш, цуьнца контракт а йина, шен бехкамашца илли ала аьлла. Цул тӀаьхьа бехкевечо Москох кӀоштарчу Исмаиловн хӀусаме вигира артист, цигахь цхьана дийнахь латтийра цара иза, Исмаиловн дерриг а дехарш кхочушдан реза хиллалц^[9][10][11].

2025-чу шарахь мангалан беттан 17-чу дийнахь Москох Люблинан кӀоштан кхело иллиалархо Руссо Авраам лачкъорна бехкевечу Шестопалов Владимирна 500 эзар сом ахча делла, гӀиллакх зенаш меттахӀитторна^[12].

2025-чу шеран хьаьттан беттан 21-чу дийнахь Исмаиловн гӀаролхо хилла волу Эльдукаев Тархан Руссо Авраам вен гӀортарна бехке ца хилар къастийна кхело^[13]. 2025-чу шарахь лахьан беттан 26-чу дийнахь Москох Кунцевски кӀоштан кхело цхьана декъехь тӀечӀагӀдина иллиалархочун граждански дехар, 2004-чу шарахь стаг лачкъорна гӀиллакхийн зенашна 600 эзар сом компенсаци йан декхаре вина Эльдукаев Тархана^[14][15]. Хьалхо Эльдукаев лачкъорца доьзна зуламан тӀаьхьавалла лелар гӀуллакх дӀадерзор сацийна хилла хан чекхъйалар бахьана долуш, цундела цунна новкъарло ца хилла граждански дехар дан, гӀиллакхийн зенаш меттахӀиттор доьхуш^[16][17].

Вен гӀоьртинчул тӀаьхьа Руссо дӀавахара Нью-Йорке (АЦШ). Цул тӀаьхьа шен карьера йуха а дӀайолийра цо Россехь, 2024-чу шарахь дуьйна Российн Федерацехь вехаш ву, наггахь дозанал арахьа шен доьзална тӀе а воьдуш^[18]. 2022-чу шеран кхолламан баттахь гучуделира, иллиалархочун могашаллина проблемаш хила йолаелла хилар, иза вен гӀортаран тӀаьхьалонаш а, цунна йинчу операцеш а бахьана долуш^[19]. Масех операци а йина, товеллачул тӀаьхьа, кхидӀа а мукъамаш кхоллар дӀахьош вара Авраам. 2009 шарахь цо арахийцира «Денвалар» альбом, цул тӀаьхьа сихха арайелира Resurrection.

2010-чу шарахь Руссо веара Российн «Йухавар» концертан турнеца.

2015—2016 шерашкахь Авраам арахийцира масех дуэт иллиалархошца Иванница («Безамехула») а, Рада Райца («Ӏалаш ца йира») а, Согдианаца («ХӀумма а дан йиш йоцуш дац») а.

2021 шарахь цо дакъалецира НТВ телеканалехь «Суперстар! Йухавар» музыкан шоун 4-чу сезонехь, Салтыков Викторца а, Апина Аленица а, Шураца а, кхин а артисташца а цхьаьна. КхоалгӀа меттиг дӀалаьцна цо^[20].

2022-чу шарахь, Россехь кхоллараллин жигаралла 25 шо кхачар даздеш^[21], Руссо арахийцира «Ахь гечдина» цӀе йолу сингл.Дерриг а шарахь артисто концерташ гайтира, шайна йукъахь Москохарчу Soho Rooms клубехь спектакль а, Ереванехь дӀайахьа лерина концерт а йолуш.

2023-чу шарахь иллиалархочо арахийцира масех керла илли, шайна йукъахь «Хьо суна йу» а, «КӀезиг а, кӀезиг а» а йолуш. Гурахь дӀайолайелира цуьнан «Безаман цӀарах» цӀе йолу концертан турне, Королёвехь а, Калининградехь а спектаклаш гойтуш^[22]. ГӀуран баттахь Руссо хьаша санна гучувелира «Казак FM» радиохь^[23].

2024 шарахь премьера хилира «Стаг аравелира садаӀа» а^[24], «Йалсамане йайна» а^[25]. Артист кхидӀа а гастролашкахь вара, «Неформат» шоу чохь гучувелира^[26].

2025-чу шеран аьхка арайаьлла «Sirahar enq» дуэтан иллин клип. Европехь (Испани а, Франци а) концерташ а, Москох лахьанан беттан 14-чу дийнахь шен ловзар а гайта лерина йара гурахь^[27]. Немцойн гӀаланашкахула гастролаш а, Керлачу шеран буса Москох спектакль а дӀакхайкхийра гӀуран баттахь^[28][29].

Шен музыкан карьерехь Авраам Руссо масех аз йаздаран лейблца цхьаьна болх бира. Цуьнан Россехь кхиамаш бахарехь коьрта дара продюсерца Пригожин Иосифца цуьнан накъосталла. 2000-чу шарахь иллиалархочо контракт йира Пригожинан Nox Music лейблца^[30]. Иза Nox Music-ехь арайевлира Руссон дуьххьарлера а, уггаре а кхиаме а альбомаш, цара шуьйра мах хадийра цунна, шайна йукъахь платинан пластинкаш йара «Amor» (2001) а, «Tonight» (2002) а, «Иштта йезаш» (2003) а^[31].

Артистан дискографехь йу иштта «Мистери аз» лейбл релизан компани санна^[32].

2020 шарахь дуьйна Avraam Russo шен изза цӀе йолу лейбл лелош йу шен синглш арахоьцуш, масала, «Винчу денца, сан доттагӀ» (2020) а, «Save the World» (2021) а, «Хьо суна» (2023)^[33].

Авраам Руссон кхолларалла билгалйолу масех музыкан жанран цхьаьнакхетарца. Цуьнан репертуарехь поп-музыкан а, эстрадан а эшарш йу^[34]. «Суна хаьа» а, «ТӀорд» а, санна долу иллеш а, цуьнан Орбакайте Кристиница йолу дуэт «Кхин боцу безам» а масала ду 2000-гӀа шерашкахь российн поп-сценин^[35].

Артистан мукъамашна тӀеӀаткъам бо поп-фолкан а, иштта малхбалерчу а, Ӏаьрбийн а поп-музыкан а, цуьнан Шемара тӀаьхье хилар бахьана долуш^[36]. Цуьнан иллешкахь дукха хьолахь малхбален мелисмаш а, аранжировкаш а хуьлу^[37], ткъа цхьайолу композициш, масала, «Гена-гена» хит, Ӏаьрбийн эшарийн оьрсийн маттахь версиш йу^[38]. Илланчин официалан сайта тӀехь Ӏаьрбийн маттахь иллеш долу дакъа ду^[39].

Малхбузера поп-аранжировкаш малхбален мотивашца а, латинан Ӏамерикан ритмашца а цхьаьнакхетаро аьтто бо цуьнан цхьайолу произведенеш world music санна дӀайазъйан. Цуьнан репертуаран жанран тайп-тайпаналла совйоккху масех маттахь иллеш аларо а.

ТӀаьхьо, АЦШ дӀаваханчул тӀаьхьа, Руссо дӀайазъйира ингалсан маттахь «Resurrection» цӀе йолу альбом, синан музыкан (госпел) жанрехь.

2010–2012 шерашкахь эрмалойн зорбанан гӀирсашна йеллачу цхьа могӀа интервьюшкахь Руссо чӀагӀдора, шен да-нана эрмалой ду, ша эрмало лору аьлла^[40][41]. Отвечая в 2011 году на вопрос «Дукха хан йоццуш, хьо Эрмалойчохь волуш, ахь элира, хьо схьаваларца эрмало ву!

Суна хаа лаьа, хьан биографехь цунах лаьцна хӀумма а хӀунда ца йаздина?» Руссос элира: «ХӀун боху ахь, йаздина доцуш? Со эрмало ву бохуш, мохь тоха беза? Уггаре а хьалха, со Российн эстрадан артист ву, ас сайн схьадалар лечкъа ца до». 2020-чу шеран хьаьттан баттахь Руссон официалан сайта тӀехь йолчу биографехь йаздина дара цуьнан къам эрмало ву аьлла.

Авраам Руссо масех пачхьалкхан вахархо ву. Цуьнан карахь йу Российн вахархо, цигахь дӀахӀоттийна цо шен музыкан карьера. Иштта иллиалархочунна йелла «Российн Федерацин сийлахь гражданин» орден а, иза пачхьалкхан а доцуш, йукъараллин совгӀат ду^[42].

2012-чу шарахь Руссо Эрмалойчоьнан вахархочун бакъо йелира. Артисто дийцарехь, цо шена а, шен доьзалан декъашхошна а эрмалойн паспорташ эцна, шен эрмалойн орамашца новкъарло йоцуш зӀе латто лаар бахьана долуш^[43].

Иштта иллиалархо АЦШ-н вахархо ву, цигахь шен доьзалца гуттаренна а вехаш ву шен доьзалца. Цуьнан хӀусамнана Морела АЦШ-н вахархо ву, ткъа церан йоӀарий Цхьаьнатоьхна Штаташ бина бу^[44][45].

Карарчу хенахь иллархон цӀе — Абрахам Жанович Ипджян (эрм. Աբրահամ Ժանի Իփչիյան)^[46]. О2005-чу шарахь шен фамили схьайаларх лаьцна динчу хаттарна жоп луш, Руссо элира: «„Ip“ туркойн маттахь тай бохург ду. Сан дайшкахь ниткъаш деш йолу завод хилла. Ткъа сан ден цӀе Jean йара. Цигара схьайаьлла фамили — Ipjean»^[47].

Цо сценин цӀе Авраам Руссо хаьржира ша российн эстрадан сцени тӀе ваьлча, хӀунда аьлча шен бакъйолу фамили шоу-бизнесана ала хала хетара цунна. Цо чӀагӀдо, Авраам цӀе шен бакъйолчу цӀеран, Абрахаман, алсам гармонин кеп йу бохуш^[48].

Илланчас тайп-тайпанчу интервьюшкахь тайп-тайпана маьӀнаш дина шен Руссо фамили схьайаларх лаьцна. Цхьана версица иза цуьнан ден фамили хилла^[49]. Кхечу версино иза цуьнан ненан йоьӀан цӀе хилла боху^[50]. Ша артисто иштта дийцира, «Руссо» фамили ширачу грекийн маттера «цӀен» аьлла гочъйина хиларх лаьцна^[51].

• Зуда — Морела Руссо (Фердман) (в. 1982), АЦШ вахархо. Бутыркан ЗАГСехь 2005-чу шеран товбецан беттан 8-чу дийнахь брак регистраци йина^[52]. Мах бина Израилехь Рождествон дезачу деношкахь (2005—2006).
• ЙоӀ — Эмануэлла Руссо, йина гуран беттан 27-чу дийнахь 2006 шарахь АЦШ-хь.
• ЙоӀ — Аве Мария Руссо (лат. «йелало, Мария»), йина хьаьттан беттан 19-чу дийнахь 2014 шарахь АЦШ-хь^[53].

• Нохчийн Республикан халкъан артист (2010)^[54].
• Орден «Россин Федерацин сийлахь вахархо» — пачхьалкхан а доцуш, йукъараллин совгӀат ду.
• «Дашо граммофон» — премин диъза толамхо.
• «Шеран илли» — фестивалан лауреат, цу юкъахь «Генахь, кхин а генахь» (2002).

• 2001 — «Гена-гена» (дискаш тӀехь бен ара ца йаьлла)
• 2002 — «Tonight»
• 2003 — «Иштта везаш»
• 2006 — «Обручальная»
• 2006 — «Live» (концертан альбом)
• 2006 — «Grand collection» Авраам Руссо (сборник)
• 2006 — «Авраам Руссо. The Best.» (сборник)
• 2009 — «Resurrection (Дендар)»^[55]
• 2016 — «Хила йиш йоцуш хӀумма а дац»^[56]
• 2021 — «Дендар»

• 2001 — «Amor»
• 2001 — «Tonight»
• 2001 — «Гена-гена»
• 2002 — «Кхин боцу безам» и «Деккъа хьо везар» (Кристина Орбакайтеца)
• 2003 — «Хаа»
• 2005 — «ТӀорд»
• 2006 — «Безамехула» (Иваннаца)
• 2010 — «Со йисте ву»
• 2010 — «Сан йоцу»
• 2011 — «Эсала къиношлайтийнарг»
• 2011 — «Безаман бос» (Наталья Валевскица)
• 2012 — «Ца йееза»
• 2012 — «Хьан тулгӀе тӀехь»
• 2014 — «Малхбален йоӀ»
• 2014 — «Баха туьйранехь»
• 2015— «Лара ца йира» (Рада Райца)
• 2016 — «Хила йиш йоцуш хӀумма а дац» (Согдианаца)
• 2016 — «Йилхира буьйсанна»
• 2016 — «Ас хьо лохцр йу»
• 2016 — «Сан синхаам — бой»
• 2017 — «Ӏа дацара»
• 2018 — «Некъ серлоне»
• 2018 — «Иштта безам»
• 2018 — «Деза де»
• 2019 — «Хьуна»
• 2019 — «Ваххалц»
• 2019 — «Love Story» (с SEDA)
• 2019 — «Сан бакъонан безам»
• 2020 — «Малх» (с Fleet Fl)
• 2020 — «Хьо сан йу»
• 2020 — «Декъала войла винчу денца, доттагӀ»
• 2020 — «Тоар ду»
• 2020 — «Сих мало» (In-Grid)
• 2020 — «Гена-гена (Anniversary Edition)»
• 2020 — «Салти кӀант»
• 2021 — «Save the World»
• 2021 — «Хаа (Remake)»
• 2021 — «Ya Habibi»
• 2021 — «C’est la vie»
• 2021 — «Лаца минот»
• 2021 — «Хьо кхин са йац»
• 2021 — «Дежавю»
• 2022 — «ЦӀе йоцуш кӀур»
• 2022 — «Ha Nina» (Арман Оганнисянаца)
• 2022 — «Ахь гечдина»
• 2023 — «Хьо суна йу»
• 2023 — «Хьо суна йу»
• 2023 — «Безамехула (Remake)»
• 2023 — «Йага а, йага»
• 2023 — «Хелха вала»
• 2023 — «КӀезиг кӀезиг»
• 2023 — «Mayrik Jan»
• 2023 — «Афродита»
• 2024 — «Йалсамане йайна» (ALVUWKI)
• 2024 — «ЙухавогӀу цӀа»
• 2024 — «Стаг араваьлла садаӀа»
• 2024 — «Массо суна веза»
• 2024 — «12345»
• 2024 — «Дахар дӀалур ду»
• 2025 — «Соловенда»^[57]