Рудяк, Евгений Георгиевич

Евгений Георгиевич Рудя́к (1908 шеран 2 (15) январь, Соьлжа-ГӀала, Теркан область1991 шеран 4 апрель, Ленинград) — советийн артиллерин а, ракетийн а системийн конструктор. Социалистийн Къинхьегаман Турпалхо. Ленинан премин лауреат.

Биографи

1908 шеран 2-чу январехь Грозненски станицехь (хӀинца Соьлжа-ГӀала) вина.

Ленинградан политехникин институтан тӀеман-механикин дакъа чекхдаьккхина (1932).

Институт чекхйаьккхинчул тӀаьхьа Ленинградехь «Большевик» заводан конструкторийн бюрохь болх бина. ТӀом бале хьалхалерачу шерашкахь — КБ-н хьаькам а, заводан коьрта инженер а. 1944—1970 шерашкахь КБ-н хьаькам а, проектан коьрта конструктор а.

ССРС-хь хьалхара шахтин базин стартови комплексаш а, хи бухахула лела кеманаш тӀера ракеташ йассаран хьалхара йолайолуьйту установкаш а кхолларан куьйгалла дина. Техникин Ӏилманийн доктор (1965), профессор.

1968-чу шарахь пенсе ваханчул тӀаьхьа, 1991-чу шаре кхаччалц — Е. Г. Рудяк Ленинградан тӀеман-механикин институтехь хьехархочун балхахь хилла.

1991 шеран 4-чу апрелехь кхелхина. ДӀавоьллина Ленинградехь Большеохтински кешнашкахь.

undefined

Кхолламаш

Рудяк Евгений Георгиевич — артиллерин а, ракетин а герзан дуккха а системийн кхоллараллин декъашхо а, куьйгалхо а.

Цуьнан куьйгаллица кхоьллина:

  • 100-мм универсалан зенитни герзан гӀирс
  • МК-1 башенни установкашна лерина Б-37 йоккха топ,
  • 2-йоккха топ йолчу палубно-башенни Б-54 установка,
  • МК-4 а, МК-5 а установкашна лерина Б-38 йоккхачу тоьпан лела дакъа,
  • 152-мм Б-38 йаккхий тоьпаш йолчу аьчка некъан транспортёраш,
  • 76-мм 34К зенитни йаккхий тоьпашна лерина аьчка некъан батарейш,
  • МК-85 башенни артустановка,
  • Хи бухахула лела кеманаш тӀера баллистически ракеташ хин тӀехула а, хин бухахула а старт йан лерина СМ-60 а, СМ-87 а пусковой установкаш,
  • СМ-59 а, СМ-64 а стартови установкаш,
  • ВМФ-на лерина командно-дальномерни постин могӀа,
  • ССРС-хь дуьххьарлера «Шексна-В» шахтин базированин тӀеман стартови комплексаш,
  • Р-36М («Сатана») ракеташна лерина шахтин пусковой установкийн дуьххьарлера проекташ.

СовгӀаташ а, сийлахь цӀераш а

  • Социалистийн Къинхьегаман Турпалхо — ССРС-н Лакхарчу Советан Президиуман 1963-чу шеран 28-чу апрелера («опубликовани йан ца деза» бохучу грифца) Указца «ракетин герзан керла типаш, иштта атомни хи бухахула лела кеманаш а, хин тӀехула лела кеманаш а кхолларехь а, производство йарехь а, и герз царна тӀехӀотторехь а, ТӀеман-ХӀордан Флотан кеманаш йухагерзашдарехь а боккха хьуьнар гайтарна» Ленинан орден а, «Марс а, Молот а» дешин медаль а луш[1][2]
  • Ленинан преми (1961)
  • Хьалхарчу тегӀанан Сталинан преми (1942) — артиллерин герзан керла типаш кхолларехь биначу балхана
  • ШолгӀачу тегӀанан Сталинан преми (1946) — хӀордан артиллерин герзан керлачу кепийн конструкци кхолларехь биначу балхана
  • Хьалхарчу тегӀанан Сталинан преми (1951) — тӀеман техникин областехь биначу балхана
  • ССРС-н Пачхьалкхан преми (1967)
  • РСФСР-н Ӏилманан а, техникин а хьакъ долу гӀуллакххо (1968).
  • Ленинан кхо орден (16.09.1945; 28.07.1947; 28.04.1963)
  • I-чу тегӀанан Даймехкан тӀеман орден (18.11.1944)
  • Къинхьегаман ЦӀен Байракхан ши орден (15.04.1939; 08.08.1944)
  • ЦӀен Седин орден (18.01.1942)
  • мидалш

Билгалдахарш

  1. ССРС-н Лакхарчу Советан Президиуман 1963-чу шеран 28-чу апрелера «ТӀеман-ХӀордан Флотана лерина ракетин герз долу керла кеманаш кхолларехь шатайпа хьуьнар гайтинчу белхалошна Социалистийн Къинхьегаман Турпалхочун цӀе йаларх лаьцна» Указ
  2. «Ракетин герзан керла типаш, иштта атомни хи бухахула лела кеманаш а, хин тӀехула лела кеманаш а кхолларехь а, производство йарехь а, и герз царна тӀехӀотторехь а, ТӀеман-ХӀордан Флотан кеманаш йухагерзашдарехь а боккха хьуьнар гайтарна ССРС-н Лакхарчу Советан Президиуман 1963-чу шеран 28-чу апрелера Указашца 36 коьрта конструкторна, Ӏилманчана, инженерна а, белхалочуна а Социалистийн Къинхьегаман Турпалхочун цӀе йелла, ССРС-н орденашца а, медальца а совгӀат дина 6 эзар сов белхалочунна, конструкторна, Ӏилманчана, куьйгалхочуна, инженерно-техникин белхалочуна а, ТӀеман-ХӀордан Флотан тӀеман хьукматхочуна а, иштта ССРС-н орденашца совгӀат дина цхьа могӀа Ӏилманан-талламан институташна, конструкторийн бюрошна а, заводашна а», ССРС-н Лакхарчу Советан Ведомосташ, 1963, № 19, 510-гӀа агӀо

Литература

  • Военный энциклопедический словарь ракетных войск стратегического назначения / Министерство обороны РФ; Гл. ред.: И. Д. Сергеев, В. Н. Яковлев, Н. Е. Соловцов. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1999. — 632 с. — 8500 экз. — ISBN 5-85270-315-X.. — С.466.

Хьажоргаш

Категореш