Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Нохчийчоьнан байракх

Нохчийн Республикан байракх (оьрс. Флаг Чечни) — Россин Федерацин йукъахь йолу Нохчийн Республикан пачхьалкхан билгалонех хьаъ йу, гербца а, гимнца а цхьаьна.

ТӀечӀагӀйина Нохчийчоьнан президентан декхарш кхочушдечу Абрамов Сергейс 2004 шеран 22 июнехь, оццу дийнахь парламенто тӀеэцначул тӀаьхьа. Йуха а къобалйина 2008 шеран 15 майхь.

Нохчийн Республикан хӀинцалера байракх

Нохчийн Республикан пачхьалкхан байракх нийса агӀонан панно(оьр.)нохч. йу, горизонталан кхаа сизах лаьтташ: лакхара баьццара — 65 см, йуккъера кӀайн — 10 см, лахара цӀен — 35 см; байракхан бӀогӀамехь 15 см шуьйра нохчийн къоман орнамент йолуш вертикальни кӀайн сиз ду. Байракх рамкехь йу йерриг контурца дешин кӀорнешца. Байракхан шуьйраллин а, цуьнан йохаллин а нисдалар 2:3 ду.

undefined

Нохчийчоьнан Куьйгалхочо, Россин Турпалхочо Кадыров Рамзана дийцарехь, оцу байракхан дизайн кечйеш масал санна схьаэцна Татарстанан байракх[1]. Цуьнца цхьаьна йуьхьанцара проекто шена тӀеийцира баьццара а, цӀен а сизаш цхьатерра нисдалар, Татарстанан байракх тӀехь церан нисдаларх тера[2].

Нохчийчоьнан пачхьалкхан байракх чӀагӀйира Нохчийчоьнан президентан декхарш кхочушдечу Абрамов Сергейс 2004 шеран 22 июнехь, оццу дийнахь парламенто тӀеэцначул тӀаьхьа. Иза йуха а чӀагӀдира 2008 шеран 15 майхь, парламенто шолгӀачу йешарехь Нохчийн Республикан пачхьалкхан гербах а, пачхьалкхан байракхах а, пачхьалкхан символех а лаьцна законаш тӀеэцча, республикан куьйгалхочо Кадыров Рамзана парламенте къобалдан дӀакхачийна[3].

Истори

Къилбаседа Кавказан Имарат а, цуьнан байракх а

Россин империн заманахь Нохчийчоьнан доккхаха долу дакъа, Соьлжа-ГӀалица цхьаьна, Теркан кӀоштан дакъа хилла, шен билгалонаш а йоцуш.

undefined
undefined

1919-чу шеран сентябрь баттахь нохчийн Ведено йуьртахь имам Узун-Хьаьжас кхайкхийра Къилбаседа Кавказ йозуш йоцуш хилар а, Къилбаседа Кавказан Имарат кхоллар а. Узун-Хьаьжас шен пачхьалкхана йукъабаьхна лаьмнийн кӀошташ ДегӀастанан кӀошташ а, лаьмнийн Нохчийчоь а, ГӀалгӀайчоьнан дакъа а, билггал дозанаш доцуш. Имарат кхоьллина шарӀан монархи санна Ӏусманан империн протекторатехь.

Къилбаседа Кавказан Имаратан байракх йара баьццара кӀади, тӀехула кӀайн ахбутт а болуш, кхо седа а болуш. Суьрташ тӀехь байракхан йохаллин а, цуьнан шуьйраллин а нисдалар герга ду 2:1[3].

Нохч-ГӀалгӀайн АССР

1922 шеран 30 ноябрехь кхоьллира Нохчийн автономин кӀошт. Грозный гӀала йуьхьанца леррина провинци санна дӀайелла Чукоткан автономин кӀоштал арахьа, 1925 шарахь иза хилира керла кхоьллинчу Къилбаседа Кавказан мехкан центр, 1929 шарахь бен ца йелира Чукоткан автономин кӀоштан йукъа.

undefined
undefined
undefined

1934 шеран 15 январехь кхоллайелира Нохч-ГӀалгӀайн автономин кӀошт, 1936 шеран 5 декабрехь иза хийцира Нохч-ГӀалгӀайн автономин социалистически Советан республика. 1937 шеран 22 июнехь Нохч-ГӀалгӀайн АССР Советийн рогӀера йоцу III съездо тӀеийцира Конституци.

Нохч-ГӀалгӀайн АССР Конституцин 112-гӀа статья тӀехь (1937 шо) цуьнан байракх иштта билгалйаьккхина:

Нохч-ГӀалгӀайн Автономин Советан Социалистически Республикан пачхьалкхан байракх — РСФСР пачхьалкхан байракх, лаьтта цӀен кӀадинах, цуьнан аьрру маьӀӀехь, байракхан бӀогӀаман лакхахь, оьрсийн а, нохчийн а, гӀалгӀайн а маттахь «РСФСР» дашо элпаш ду, тӀетоьхна жима йоза . «РСФСР» оьрсийн а, нохчийн а, гӀалгӀайн а меттанашкахь

.

1944 шеран 7 мартехь дӀаяьккхира Нохчи-ГӀалгӀайн АССР, меттигера бахархой (нохчий а, гӀалгӀай а) махкахбаьхна, ткъа 22 мартехь РСФСР йукъайогӀу Грозненски кӀошт.

1957 шеран 9 январехь СССР Лакхара Советан Президиуман Указца Нохч-ГӀалгӀайн АССР меттахӀоттийра. Республикан байракх 1960—1970 шерашкахь карлайоккхуш йара РСФСР байракх, амма цу тӀехь йара республикан цӀеран аббревиатураш оьрсийн а, нохчийн а, гӀалгӀайн а меттанашкахь. Амма байракх тӀехь ши аббревиатура бен йацара, нохчийн а, гӀалгӀайн а меттанашкахь иза цхьатерра хиларна. Байракхан и керла вариант тӀечӀагӀйира 1958 шеран 16 апрелехь арадаьллачу Нохч-ГӀалгӀайн АССР Конституцин текстан хийцамаш барх а, тӀетохарш дарх а лаьцначу Законо, 1958 шеран 21 майхь Нохч-ГӀалгӀайн Пачхьалкхан АССР Лакхарчу Кхеташонан Президиуман Указаца чӀагӀйира АССР.

1978 шеран 26 майхь Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н 6-чу кхайкхаман Лакхарчу Кхеташонан рогӀера йоцу VIII сессино тӀеийцира Нохч-ГӀалгӀайн АССР керла Конституци. Цу тӀехь пачхьалкхан билгалонаш йийцар, хьалха хиллачух мелла а къаьсташ хилла. Байракх тӀехь республикан цӀе (158-гӀа артикл) йуьззина йаьккхира. 1980 шеран 24 апрелехь тӀеийцира Россин Федерацин пачхьалкхан байракхах лаьцна положени лелоран тӀедиллар.1981 шеран 24 июлехь тӀеийцира керла Положение Нохч-ГӀалгӀайн АССР байракхах лаьцна.

Нохчийн Республикан Ичкерин байракх

1991 шеран 2 ноябрехь ша-шех дӀакхайкхийначу Нохчийн Республикан (Нохчий-Чо) Парламентан № 7 йолчу сацамца (1994 шеран 16 январехь Дудаев Джохаран омрица тӀетохар дош gre an — fla Ichkeria цӀарца йукъадаьккхира appnguro an ratio), a 7:11 шарахь. Байракхан бухахь кхо сиз ду: кӀайн, цӀен, йуха а кӀайн, хӀора а байракхан шуьйраллин итт дакъа; и сизаш кӀадин лахарчу йистера цхьатерра шуьйрачу баьццарчу сизца къастадо. Байракхан кхин цхьа вариант а йевза, цигахь сизаш доцург, тӀетоьхна ша Ичкерин герб а — 9 седа-тухум болу Ӏуьллу борз. Дудаевс и верси кхоьллина 1990 шарахь Голландехь хиллачу векалш боцучу къаьмнийн съездехь. Гербан а, байракхан а чаккхенан дизайн йира Дудаевн хӀусамнанас Аллас, цо, борз (нохчийн: нохчийн борз) йоккхуш, «Джунглийн тептар» тӀера Акела тӀетевжира[4].

undefined
undefined
undefined

Нохчийчохь Оьрсийчоьнехьа йолчу оппозицин байракх

ХӀинца йолу байракх тӀеэцале хьалха Нохчийчоьнан байракх а, иштта Нохчийчоьнан Ичкерин заманахь Оьрсийчоьнехьа йолчу оппозицин байракх а йара баьццара кӀади, бухахь цӀен, кӀайн, цӀен, баьццара сизаш а долуш. Карарчу хенахь байракх лелош бу «Ахмат» футболан клубан (Грозный) фанаташ.

undefined

Муниципалитетийн байракхаш

2020 шеран 1 январехь Нохчийчохь йара 234 муниципалитет: 2 гӀалин кӀошт, 15 муниципалан кӀошт, 4 гӀалин кӀошт, 213 йуьртан кӀошт.

ГӀалин кӀоштийн байракхаш

Флаг Наименование Дата утверждения Номер
в ГГР
Flag of Grozny (Chechnya).svg Соьлжа-ГӀалин муниципалитетан байракх 22 сентября 2010[5] 6267
Flag of Argun (Chechnya).svg Устрада-ГӀалин муниципалитетан байракх 21 апреля 2011[6] 7146

Муниципалан кӀоштийн байракхаш

Флаг Наименование Дата утверждения Номер
в ГГР
Vedeno district flag.jpg Веденски муниципальни кӀоштан байракх 28 августа 2020[7]
Flag of Groznensky district.svg Соьлжа-ГӀалин муниципальни кӀоштан байракх 30 января 2018[8] 11748
Flag of Gudermessky District (2020).png Гуьмса муниципальни кӀоштан байракх 24 декабря 2020[9]
Flag of Kurchaloyevsky District.png Курчалой муниципальни кӀоштан байракх 17 сентября 2020[10] 13103
Naurski district flag.gif Науран муниципальни кӀоштан байракх 24 мая 2017[11]
Флаг Наименование Дата утверждения Номер
в ГГР
Flag of Nozhay-Yurtovsky District.png Ножай-Йуьртан муниципальни кӀоштан байракх 20 августа 2020[12] 13105
Flag of Urus-Martanovsky district.png Хьалха-Мартан муниципальни кӀоштан байракх 1 ноября 2016[13] 11227
Flag of Shalinsky District (Chechnya).png Шелан муниципальни кӀоштан байракх 17 апреля 2020[14] 13107
Flag of Shatoysky District.png Шатойн муниципальни кӀоштан байракх 25 августа 2020[15] 13109

Сацийна байракхаш

Флаг Наименование Дата утверждения Дата отмены
Flag of Argun (Chechnya) (2010).svg Устрада-ГӀалин муниципалитетан байракх 30 июня 2010[16] 21 апреля 2011[6]

Тера байракхаш

Цкъацкъа хаамийн гӀирсаша билгалдоккху 2004 шеран Нохчийн Республикан байракх а, 1995 шарахь тӀеэцна Беларусин байракх а цхьатера хилар, беснийн рогӀалла радикалан кепара башха йелахь а[17].

undefined

Билгалдахарш

  1. ↑ Рамзан Кадыров: «Татар мы воспринимаем как своих настоящих братьев и сестёр!» tatar-inform.ru (2021 шеран 14 ноябрь).
  2. ↑ У Чечни появились герб и флаг. РБК (2004 шеран 26 май). ТӀекхочу дата: 2022 шеран 4 ноябрь.
  3. ↑ 1 2 chechnya. www.vexillographia.ru. ТӀекхочу дата: 2008 шеран 14 ноябрь. Архивйина 2008 шеран 5 ноябрехь
  4. ↑ Юлия Юзик. Деги Дудаев, кавказский белоэмигрант. GQ (2013 шеран 28 март). ТӀекхочу дата: 2013 шеран 9 апрель. Архивйина 2013 шеран 13 декабрехь
  5. ↑ Постановлением Совета города Грозного от 22.09.2010 № 66
  6. ↑ 1 2 Решение Совета депутатов муниципального образования г. Аргун от 21.04.2011 № 24 «Об утверждении Положения „О гербе и флаге города Аргун“ в новой редакции»
  7. ↑ Решение Совета Веденского муниципального района от 22.7.2021 № 42 «Об утверждении Положения о гербе и флаге Веденского муниципального района»
  8. ↑ Решение Совета депутатов Грозненского муниципального района от 30.01.2018 № 2 «Об утверждении Положения о гербе и флаге Грозненского муниципального района Чеченской Республики»
  9. ↑ Решение Совета депутатов Гудермесского муниципального района от 24.12.2020 № 250 «Об утверждении Положения о гербе и флаге Гудермесского муниципального района Чеченской Республики»
  10. ↑ Решение Совета депутатов Курчалоевского муниципального района от 17.09.2020 № 174/54−3 «Об утверждении Положения о гербе и флаге Курчалоевского муниципального района Чеченской Республики»
  11. ↑ Решение Совета Наурского муниципального района от 9.12.2020 № 14−05 «Об официальных символах Наурского муниципального района Чеченской Республики»
  12. ↑ Решение Совета депутатов Ножай-Юртовского муниципального района от 20.08.2020 № 20 «Об утверждении Положения о гербе и флаге Ножай-Юртовского муниципального района»
  13. ↑ Решение Совета депутатов Урус-Мартановского муниципального района от 01.11.2016 № 07 «Об утверждении Положения о гербе и флаге Урус-Мартановского муниципального района»
  14. ↑ Решение Совета депутатов Шалинского муниципального района от 17.04.2020 № 08 «Об утверждении Положения о гербе и флаге Шалинского муниципального района»
  15. ↑ Решение Совета депутатов Шатойского муниципального района от 25.08.2020 № 11 «Об утверждении Положения о гербе и флаге Шатойского муниципального района»
  16. ↑ Решение Совета депутатов муниципального образования г. Аргун от 30.06.2010 № 51 «О принятии Положения об официальных символах города Аргун и установлении порядка их использования»
  17. ↑ Это не белорусский флаг, а ЧЕЧНИ. Обратите внимание! Kamenec.by (2022 шеран 2 март). ТӀекхочу дата: 2022 шеран 4 ноябрь.

Хьажоргаш

Категореш