Нохчийн Республикин ханна кхеташо
Нохчийн Республикин ханна кхеташо (НРХКх, Антидудаевн коалици) — президентан Дудаев ЖовхӀаран оппозицин Ӏедалан меже, цуо къобал йора Нохчийчоь Российн Федерацин дакъа, Российс къобал йора, цхьаъ бен йоцу легитиман Ӏедалан меже Нохчийчохь.
ХӀоттам
НРХКх латтара 19 стогах.
Председатель — Теркан кӀоштан администрацин куьйгалхо Автурханов Ӏумар
Председателан гӀовс — хьуьнарча Мусаев Лечи
Администрацин куьйгалхо — Чолтаев Зайнди (1992 ш. июль кхаччалц — НР арахьара гӀуллакхийн министран гӀовс)
ТӀеман ницкъийн баьчча (ополчени) НРХКх — Гантамиров Бислан
НРХКх пресс-гӀуллакхан коьртехь вара публицист Мартагов Руслан
Истори
Политикин консолидаци
НРХКх кхоьллира 1993 шеран декабрехь Теркан кӀоштахь (оцу цхьаьна кӀоштан Нохчийчоьнан, дола деш йацара ша кхайкхийна Ичкери) оппозицин лидерийн ховшамехь[1].
1994 шеран 3-4 июнехь Нохчийчоьнан къаьмнийн гулам (2056 депутат)[2], иза кхайкхира НРХКх хилира Теркан кӀоштан ЧӀулга-Йуртахь, президентан Дудаевна а, цуьнан администрацина а ца тешам белира, чӀагйира Ханна Кхеташо, харжамаш хиллалц «цунна бакъонаш йелира лакхара пачхьалкхан Ӏедалан меженан»[1].
30 июлехь НРХКх тӀеийцира Ӏедалах лаьцна декрет, цуьнца кхайкхийра президент Дудаев Ж. даржера дӀаваккхар, шайна тӀелецира НР «пачхьалкхан Ӏедал»[1].
11 августехь кхайкхийра НР Ханна правительство кхолларх (председатель — совхоза директор[3] Алавдинов Ӏела, вице-премьер — ССКП Шелан кӀошткоман хилла функционер[4][5] Джамалханов Бадруди)[1].
ТӀаьххьара тӀом
1994 шеран ноябрехь дуьхь-дуьхьала латтаран сурт иштта дара: Дудаев а, цуьнан агӀончаш чӀагӀбелира Соьлжа-ГӀалахь, ткъа оппозицино латтайора масех плацдарм, уьш гӀертара коьрта шахьар Нохчийчоьнан коьрта мехках дӀахадо.
Чаккхе
Соьлжа-ГӀалин тӀелатар аьттонза хиларо цӀеххьана хийцира хьал: Российн эскаро чоьхьарчу девнехь дакъалацар къайла ца делира[1].
1994 шеран 9 декабрехь Ельцина куьг йаздира омарна «Нохчийн Республикин махка тӀера законехь йоцу тӀеман кхолламаш совцоран белхана», иштта болабелира Духхьара нохчийн-оьрсийн тӀом[1].
1995-чу шеран март беттан 23-чу дийнахь Ельцина куьг йаздира № 309 йолчу «Нохчийн Республикехь пачхьалкхан Ӏедалан ханна меженаш лелоран хьокъехь» аьллачу Омарна. Нохчийн Республикин къоман бертан комитет (цуьнан кхоллар «тӀечӀагӀдира» январь беттан 27-чу дийнахь) кехат тӀехь бен ца хиларна, Ельцина шен керлачу Указехь сацам бира «Нохчийн Республикин ханна йолчу кхеташонан сацамна гӀортор йан, Нохчийн Республикин ханна йолчу кхеташонан Бахархойн къоман бертан комитетан гӀортол йан» (председатель — Автурханов Ӏ.). И меже йара президенто Нохчийчохь «маслаӀатан некъаш лахар», цуьнан конституци кечйар, республикехь «маьрша харжамаш» дӀабахьар тӀедиллинарг[6].
Билгалдахарш
- ↑ 1 2 3 4 5 6 Чеченская республика Ичкерия. Общий обзор Архиван копи 2021 шеран 4 мартехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ // IGPI.RU
- ↑ Анализ опыта боевого применения сил и средств разведки СВ во внутреннем вооруженном конфликте в Чечне. vrazvedka.ru. ТӀекхочу дата: 2015 шеран 14 сентябрь. Архивйина 2016 шеран 4 мартехь
- ↑ Алавдинов Али Алавдинович. Кавказский узел (2002 шеран 3 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2015 шеран 16 сентябрь.
- ↑ ДепДела.ру. Депутатские дела. depdela.ru. ТӀекхочу дата: 2015 шеран 16 сентябрь. Архивйина 2016 шеран 5 мартехь
- ↑ Следователь ГСУ СК Москвы Джамалханов, окруженный «золотой» молодежью, скупает элитные иномарки и «кошмарит» бизнес. ТӀекхочу дата: 2015 шеран 16 сентябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2016 шеран 19 июлехь
- ↑ РОССИЯ-ЧЕЧНЯ: цепь ошибок и преступлений. ТӀекхочу дата: 2017 шеран 1 январь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2017 шеран 1 январехь