Нохчийн Республикин берийн библиотека

Аркадин Гайдаран цӀарах йолу Соьлжа-ГӀалин берийн библиотека схьайиллина 1946 шеран 18 майхь гӀалин Пионерийн Дворецан гӀишлон чохь. 1951-чу шарахь кхечу гӀишло чу дӀайахара иза.

1957-чу шарахь Соьлжа-ГӀалин йуккъехь керла гӀишло йира, хьалхарчу гӀат тӀехь библиотека а йолуш. ШолгӀачу шарахь библиотекана республикин библиотекин статус йелира. Иштта берашна йешаран а, кхетош-кхиоран а методически центр хилла дӀахӀоьттира иза.

1994 шарахь тӀеман гӀуллакхаш долалуш библиотекехь болх беш вара 42 говза говзанча. Библиотекин фондехь лаьттара гергарчу хьесапехь 130 эзар киншках а, 5 эзар единица аудиовизуальни материалех а. ТӀеман жамӀехь хӀаллакйира ша библиотекин гӀишло а, цуьнан йерриге а бохург санна коллекцеш а.

1995 шеран мартехь Соьлжа-ГӀалахь тӀемаш чекхбевллачул тӀаьхьа библиотека болх бан йолаелира библиотека санна лело нисйинчу куьйга ловзарийн стадионехь. ДегӀастан Республикера а, ГӀебартойн-Балкхаройнчоьра а, республикашара берийн библиотекашкара коллегеш гӀо дира книжни фондашкара йухатоха. Церан гӀоьнца аьтто белира 6 эзар экземпляр йолу киншкаш гулйан.

Амма керлачу тӀеман гӀуллакхаш йуха а хӀаллакйира библиотекин гӀишло а, цуьнан гуларш а. 2000 шеран мартехь белхахоша йуха а денъйан йолийра библиотека, иза Профсоюзийн Нохчийн Республикан кхеташонера аренде эцначу жимачу шина чоьнна чохь йара.

23-чу мартехь 2013 шерахь Соьлжа-ГӀалин йуккъехь Нохчийн Республикин Къоман библиотекин керла гӀишло схьайеллар хилира. Цуьнан йерриг майда йу 13 эзар сов квадратни метр. Оцу гӀишлон чохь берийн библиотекина тӀам делира. Оццу дийнахь Михалков Сергейн цӀе тиллира библиотекина.

2015-чу шарахь библиотека махкахь тоьллачу 10 библиотекин могӀарехь йара, дашо мидал а йелла цунна. Пачхьалкхан Думан Федеральни Гуламан Йукъараллин комитето а, Йерригроссин форуман «‎Кханенан библиотека. Проблемаш а, кхиаран перспективаш а«»‎‎ а дӀайаьхьначу конкурсехь РББ НР цхьаъ бен йоцу берийн библиотека йара толамхошна йукъайахийтина^[1].