Никонова, Евгения Викторовна

Швед Евгения йина баскетболан доьзалехь: да-нана — ШведгӀар Виктор а, Надежда а, Россин хьакъ долу тренераш бу, жимаха йолу йиша — Тимофеева Виктория, левзина Российн кегийрхойн гулйина командехь, жимаха волу ваша — Алексей, КъБА ловзархо, 2012 шеран Олимпиадин борзанан совгӀатхо. Ловзаран къайленаш Ӏемира Белгородан № 4 йолчу ОРСБЖИхь.

Белгородски пачхьалкхан университетан физически культурин а, спортан а факультет чекхйаьккхина.

1987 шарахь кхойкху ССРС кадетийн гулйина команде Польшера Европин чемпионатехь ловза, цигахь командо йехира дешин мидалш. ШолгӀачу шарахь, юниорийн гулйина командин йукъахь (18 лет шо кхачанза зудабераш), хуьлу Болгарехь Европин хьалхейаккхаран толамхой.

Ловзархо санна хӀоьттина йелира полякийн «Вислехь», цуьнан тренер вара Евгениян да. Краковхошна йукъахь цунах командин коьрта ловзархо хилира, Польшин чемпионатан масийттаза совгӀатхо а хилира.

Чехехь хиллачу 1995 шеран Европин чемпионатехь, Евгениян дебют хилира Россин гулйина командин йукъахь, цигахь командо йехира борзанан мидалш. 1996 шарахь цуо дакъалецира Олимпийн ловзаршкахь Атлантехь. 8 матчехь левзина, Никонован шолгӀа гайтам бара, Барановал тӀаьхьа, жамӀаллица командехь (12,5), чукхусса массарел алсама 3 очкон кхоссар (9). Дети даьккхина 1998 шеран дуьненан чемпионатехь баскетболхо левзира Россин гулйина командин 8 матчехь (164 минот), командин 6-гӀа гайтам. ШолгӀачу шарахь Евгенияс Польшехь йоккху Европин хьалхейаккхаран борзанан мидал, ткъа кхин а ши шо даьлча Францехь цуо шен коллекци йуза европин детин мидалца. Европин чемпионаташна йукъарчу мукъачу хенахь Никонова хьалхий-тӀаьхьий шозлагӀа дакъалоцу Олимпийн ловзаршкахь, хӀинца Сиднейхь, цигахь ловзу 7 матчехь.

2001/2002 шарахь Евгения йухайоьрза Россех, москохан «Динамо» йукъахь ловзархьама, цуьнца хуьлу Россин хьалхейаккхаран борзанан совгӀатхо, Ронкеттин кедан ахфинале кхочу. Аьттонца шо чекхдаккхар бахьнехь РБФ кхочушдаран комитето йукъатуху Российн 25 уггаре дика баскетболхочун испискин^[2]. Цхьа шо Москохахь ловзий, баскетболхо йоьду Франце, цигахь шина шарахь ловзу французийн чемпионатан йуккъерчу «Тулуза Лёнаге» командехь. 2005 шарахь хилира рогӀера а, тӀаьххьара а даймахка цӀехьайерзар. Хьалхий-тӀаьхьий 3 шарахь Евгения майдане арайолу Москохан бухарчу «Динамон» йукъахь, 2007 шеран 5 майхь цуо дӀахьо шен тӀаьххьара матч, ловзу «Динамон» дублехь воронежан «Согдиана-СКИФан» дуьхьала.

Ловзаран карьера чекхйаьккхинчул тӀаьхьа Никоновас ца йитира баскетбол, квалификаци хийцира берийн а, жимахойн а тренер хилла. Иза Российн гулйина командин а, тайп-тайпана хенан категорийн штабан йукъайахара. Коьрта тренеран гӀоьнча йолуш йахара Европин жимахойн чемпионаташка 2008 (2-гӀа меттиг), 2010 (5-гӀа меттиг) шерашкахь. 2012-чу шарахь Россин зударийн U-16 кхаччалц йолу юниоран резерван командин коьрта тренер хӀоьттира^[3]. 2013-чу шарахь Болгарехь хиллачу Европин чемпионатехь Россин кадетийн гулйинчу командин (U-16) куьйгалхо йира, цигахь командо 6-гӀа меттиг йаьккхира.

2015-чу шарахь коьрта тренеран даржехь Россин юниоран гулйинчу командин (18 шо кхаччалц йолу зударий) Европин чемпионатан борзанан совгӀатхо йира^[4]. 2013/14 а, 2014/15-чуй шерашкахь «Спарта энд К-2» командин тренер йолуш, Россин кегийрхойн хьалхейаккхарахь толам баьккхира^[4]. 2023/24-чу шеран сезонехь «Спарта энд К» коьрта командин тренер йолуш, Суперлигехь борзанан совгӀатхо хилира^[4]. 2026-чу шарахь кегийрхойн «Спарта энд К-2» командин тренер йу^[1].

2005-чу шарахь маре йахна, хьалха баскетболхо хилла волчу Никонов Андрейга. КӀант ву Дмитрий.