Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Масленица

Материалы библиотеки имени Б.Н. Ельцина

Library.png
В данной статье использованы материалы из фондов Президентской библиотеки имени Б.Н. Ельцина
К материалам
Learning.svg

Материалы библиотеки имени Б.Н. Ельцина

Arrow-Right.png
Library.png
В данной статье использованы материалы из фондов Президентской библиотеки имени Б.Н. Ельцина
К материалам
«Масленица» терминан хьажа кхин а кхин маьӀнаш.
ХӀара йаззам бу славянски Ӏадатах лаьцна. килсан даздарх лаьцна, хьажа [[Сырная седмица(оьр.)нохч.]].

Ма́сленица — малхбален славйанийн бӀаьстенан халкъан дезде ду. Иза билгалдоккху Доккха марха кхабале хьалхарчу тӀаьххьарчу кӀиранчохь, иза килсан рузманца Сырни седмицица догӀуш ду. Иштта иза догӀуш ду Жирни вторникца(оьр.)нохч. а, карнавалца а, уьш билгалдоху ламастан католикин а, протестантан а мехкашкахь. Масленицан ламасташа шайгахь керсталла тӀеэцале хилла йолу цхьа могӀа элементаш Ӏалашйина[1].

Масленицан терахь хӀора шарахь хийцало Пасха билгалдоккхучу денна хьаьжжина. 2026-чу шарахь Масленицан кӀира долало февраль беттан 16-чу дийнахь, ткъа чекхдолу 22-чу дийнахь.

Оьрсийн ламастан даарш — чепалгаш а, маькх-чепалгаш а ду, ткъа белорусийн а, украинийн а — вареникаш а, сырникаш а ду[2]. Украинийн а, белорусийн а халкъан культурашкахь иштта йу маре ца йахарна йа зуда ца йалорна ловзаран кепехь таӀзар даран ламаст — колодка[3].

ХӀинцалерачу хенахь Масленица билгалйаккхаран атрибуташ лоруш ду гуламаш а, мунда йагар а[2].

Семантика

Масленица оьрсийн ламастан культурашкахь керлачу аграран шо долалуш хиларан билгало йу. Оцу муьран ламасташ вовшахдоьзна ду шина вовшахдоьзначу темица: латтан беркатца (аграран, оргиастикин, фертильни, матримониальни тематика) а, дайшна ларам барца а (дийна болчу а, белларшца а)[1][4].

Масленица православин килсан рузман Сырни седмицица йогӀуш хиларна, масленицан самукъадаккхар иштта лоруш ду Доккха марха кхабале хьалхара йухаозаваларна кечам бар санна[2].

Даздаран кӀиран динамика цуьнан чекххенашкахь лакхайолуш хилла. Хьалхарчу деношкахь Ӏадатан ловзаршна а, самукъадаккхаршна а кечам бора, ткъа уьш долалора йеара дийнахь, оцу хенахь «Широкая Масленица» олу мур тӀебогӀура[2].

undefined

Владимир Проппан хьежамашца, Масленицан коьрта тема йу латтан беркат хилар, иза ширачу халкъан кхетамехь тыттуш доьзна ду дайшна ларам барца а, Ӏадатан дукха йаарца а, адаман фертильни хиларца а, берриге а маренан гӀуллакхашца а[4]. Масленицан ламасташа шайгахь оцу мотивех вовшахтуху. XXI бӀешо долалуш оцу ламастех дукхахберш рудиментан кепехь бен ца бисна, ткъа дезде билгалдаккхар шеран гонан лараме дакъа хилачулла а, халкъан культурин цхьацца долчу дакъошца девзаш хиларан бахьана санна хилла дӀахӀоьттина. ХӀора дийнан дахарехь дисна хьешашна тӀегӀаран а, чепалгаш йааран а ламасташ, иштта Гечдаран кӀирандийнахь вовшех гечдар дехаран ламаст а[2].

ХӀинцалерачу фольклорист А. Б. Морозан хьежамашца, Масленица — иза хеттаршца схьадеана дезде ду ала бух бац. Масленицан Ӏадаташа килсо луш дерг кхечу кепехь кхетадо. Масала, марха кхабар ламастан культуро даарна тӀехь доза тохар санна кхетадо, цуьнца догӀуш, марха долалуш мел лоьху а дукха йаа йеза. Масленицан «хеттаршца» доьзна хиларан коьрта сипат лоруш ду мунда йар а, иза йагар а. Делахь а, баккъалла а аьлча, и мунда цкъа а хӀоллам санна лараш ца хилла, ткъа и Ӏадат, схьахетарехь, ловзаран орамаш долуш ду[5].

Ламасташ

Тезетан ламасташ

Масленицан цхьацца долу Ӏадаташ тезетан сипат долуш ду. Белларш бӀаьста дагалацар, килсан рузман чохь кхаа декъахойн (родительски) шотденошца (цхьаъ жижиг охьадуьллуш, шиъ Доккха марха кхобуш) билгалдина долу, халкъан рузманехь гучудолу цӀераш латоран, чепалгаш йааран, кешнашка эхаран, Масленица коьртахь а йолуш кечбеллачу нахаца го туьйсуш Ӏадаташ кхочушдаран, кечдаларан а, мунда дӀайолларан а ламасташца[1].

Чепалгаш а, кхин долу даарш а

Ширачу хенахь нахана моьттура, белларш, лаьттахь болуш, латтан беркатна тӀеӀаткъам бан йиш йолуш бу аьлла. Чепалгаш тезетан даар дара, уьш кешнашка хьора йа белларшна коран гонахьа дуьтура, латта ахкарехь цара гӀо дар дехаш. Чепалгаш мискачу нахана дӀалой хилла йа белларш дагалоцуш йиий хилла. Масленицан тӀаьххьарчу дийнахь — Гечдаран кӀирандийнахь — кешнашка «маршалла баха» (вовшах гечдар деха) оьхуш хилла[4].

Цунна тӀеххо оцу хенахь чепалгаш уггаре шира даар лоруш ду, иза кечдан атта а ду, цхьана меттигера кхечу меттиге хьош атта а ду, цул совнаха, иза тоъал йуьззина а, йаьтта а йу. Оцу кхаа факто чепалгаш дездоьно уггаре коьрта гастрономин дакъа до[4]. Цул совнаха, килсан рузмано Сырни седмицехь жижиг даар магийна дац, цуьнца кхетадо дездено шун тӀехь жижиган даарш ца хилар. Магийна ду чӀара, хӀоьаш а, шурин сурсаташ а йаар[1].

Масленица ловзар, иштта Проппа дийцарехь беркат хиларца доьзна, хила тарло Керлачу шеран ирс, иза даздина мартехь 1348 шо кхаччалц, магийна Керла шеран ловзар дӀа ца делира дезде бӀаьстене дӀадерзарца. Цул сов, дийна болчу гергарчеран самукъадаккхаран ламастан декъашхо хилла синкъерам а. Йукъара кхача бааро йукъараллин зӀенаш чӀагӀйора, къона доьзалш цхьаьнатоха аьтто бора[4]. ТӀех сов йааро а, сакъоьруш хиларо а гӀо дира тайп-тайпанчу хенашкахь болчу божарийн а, зударийн а йукъаметтигашкахь этикан дуьхьалонаш дӀайахарехь, иза тӀеийцира продуктивни принцип жигарайаккхар санна[4].

undefined

Керла кхолладеллачу доьзалшна сий дар

Масленица доккха маьӀна долуш йу оьрсийн захало даран ламасташкахь, цо гойту шарахь дӀахьош долу тойнан цикл чекхйалар. Иштта шеран кхечу деношкахь а (Пасха, Иванан де, Сийлахь-Везачу Петран де) дӀахьош хилла керла маре баханчу зударшна лерина ламасташ. Байбурин Альберта дийцарехь, оцу амалийн йукъара маьӀна ду йукъаралло къобалдарехь а, керла зударийн статус хийцаялар къобалдарехь а, ткъа иштта меттигерчу йукъараллин рузмане а, йукъараллин ритмашка а индивидуальни той интеграци йарехь а[6].

ТӀечӀагӀдеш долу ламастан гӀиллакхаш йукъадогӀу къилбаседа оьрсийн вунишник (керла зударий декъалбеш иллеш локхуш), целовник (керла зударий церан цӀахь хьошалгӀа бахар, цуьнца цхьаьна мерза хӀуманаш а, хьешаша къона зуда марабеттар а), къоначу майрачун салазашца лелар, ткъа кхин а гӀараваьлла нана-визит- керла зударий зудчун ден-ненан цӀа кхача. Иштта даьржина хилла крестийн дайшка а, йукъарчу хьесапехь кхечу гергарчаьрга а хьошалгӀа бахар. Баккхийчу гергарчаьрга хьошалгӀа вахар а доьзна хила тарло дай сийдаран масленица лелочу ламасташца[6][3][1].

Масленицан обрядашкахь дахаран ритуалан сценарица цахиларна символически таӀзар до. Оцу обрядан къеггина масала лара мегар ду Украинин а, Белоруссин а «колодкаш йахкар» («вешание колодок») — иза деш хилла, дехьадаьллачу шарахь зуда ца йалийначу кегийрхошна а, маре ца йаханчу йоӀаршна а[6].

Кечдалар а, самукъадаккхар а

Масленицех духар хийцар — дезчу дийнан лараме дакъа ду, цо иза карнавалашца чӀогӀа гергайоккху. Россин а, ССРС-н а этнографин хаамашца, адамаш тайп-тайпанчу акхаройн кепе духуш хилла (говр, бож, бугӀа, ча, котам), нечисти (шайтанаш, хьун-стаг, кикимора, нечистики), белларш (воккха стаг, йоккха стаг — белларш бехачу дуьненан билгалонаш йолуш) йа кхечу махкахойх (кхерсташ лела стаг, миска стаг, йоккха стаг, хьерхо, цыган, турок).

Духар хийцинчу нахаца го йахар — иза цхьана кепара «кхечу нахан» парад йара. Оцу хӀумано хаос хӀоттайора, ткъа иза дуьне аьхкенан заманца (бӀаьстенан) карладаккха а, дуьненан керла структура хӀотто а оьшуш йара. Духар хийцаран уггаре лакхара тӀегӀа — Масленица дӀайеллар йара, иза символически ширчух дӀахадар маьӀнехь дара. Масала, Масленица-чучелон тӀе шира а, тишйелла а духар духкура[6].

undefined

Духар хийцар доцуш, Масленицин ламастан самукъадаккхарш цӀерца а, чехкаллица а доьзна ду. Царна йукъадогӀу цӀераш латор (иза белларш бовхо бохучу Ӏедалца доьзна хила тарло), догу чӀуг, говраш йихкинчу салазашца хахкар, гунаш тӀера охьашершар, ага, готта хелхарш, Масленицин лерина эшарш локхуш. Царна йукъахь дукха хьолахь эхь-бехк доцуш йа аграран тематика йолуш эшарш хуьлу[1]. ГӀалин оьздангаллехь шуьйра даьржина хилла Масленицин балаганаш, чанашца самукъадаккхар, куьйгашца латар (кулачные бои) а, тӀеман ловзарш а, масала «лайн гӀала схьайаккхар» санна долу[2].

undefined

Самукъадаккхарш латтин хьалца доьзна хилар эхь-бехк доцучу темица гайта мегар ду. Эхь-бехк доцу забарш а, эшарш а, билгаллонаш а, дуьхьал хьаьжна сийсаз дешнаш а, дегӀ гайтар а, духар хийцар а — оцу массо а хӀуманна цхьаьна хенахь делар догӀу (ламастан оьздангаллехь цуьнан денйаран ницкъ бу), иштта цо кхоллараллин йуьхь йовзуьйту. Фольклоран Масленицин эротико цхьаьна хенахь карнавалан хаосан эффект чӀагӀйо, магически кепара латтин а, даьхнийн а латтин хьална (плодороди) Ӏаткъам бо, иштта кхиархойн хене кхаьчначу кегийрхойн йукъаметтигашкахь ша-тайпа маьӀна а ду цуьнан, маре йа зуда йалоран ловзарш санна[7][8].

Масленица дӀайоллар

Масленицин тӀаьххьарчу дийнахь дукха хьолахь йаккхий цӀераш латайора. Кегийрхоша керташкахь го а бохуш, дечиган чӀепалгаш а, декъа дечигаш а гулдора, иштта цӀевнаш а дохьура — иза дерриге а цхьаьна кегош, цӀе тохара. ЦӀерга дукха хьолахь нехаш а, шира хӀуманаш а кхуьйсура (масала, кеманаш йа тускарш): оьшуш йоцу хӀуманаш йагар — иза дехьадовларан билгало йара, ширчу шарца Ӏадика йар а, керла шо тӀеэцар а дара. ЦӀерга зама а (солома) тӀетохара. Латталелоран кхетамашца, йалтаца а, ченца а йоьзна йолу заманан, ша-тайпа ламастан мах бара[2].

undefined

Масленица дӀайеллар — иза шуьйра даьржина ламаст ду, цу чохь белларш а, йалтин хьал (урожай) а вовшаххоьтту. Цуьнан чулацам тайп-тайпанчу регионашкахь а, йарташкахь а хийцалуш бу, амма муьлххачу меттигехь а гӀалин куклана йа дийначу стагана «Масленица» аьлла цӀе тиллар, иза даздарца тӀеэцар, бегаше «дӀаволларан процесси» а хуьлу. Ткъа кукла йолчу меттигехь — иза ламастца кийсигашка йастар а, тӀаккха цуьнан декъаш кхаш тӀе дӀасакхийсар а хуьлу. «ДӀаволларан процесси» а, кукла дӀасаийзор а деларца а, маьхьаршца а хуьлура. Масленица стеган йа зудчун суррехь хила тарлора, иштта цуьнан стеран йа зударийн билгалонаш чӀогӀа гайтина а хуьлура[4].

ТӀаьхьо чучело йагоран Ӏедал чӀагӀделира. ТӀаьхтӀаьхьа, цӀераш йа чучело йагоро ши маьӀна цхьаьнатуьйхира: «дӀайеллар» бохург — шира шо а, Ӏа а дӀадокаш Ӏадика йар дара, ткъа цӀеран серлоно а, йовхоно а — керла дахар далар а, малх а, тӀейогӀу йовхо а билгалйора[2].

Гечдар

Килсан ламасто вовшашка гечдар дехар бахьана долуш, Масленицин тӀаьххьарчу дийнан цӀе тиллина — Гечдаран кӀиранде[1]. Оцу дийнахь йерриге самукъадаккхарш малхбузан ламаз хилале чекхдовла дезаш хилла, оцу ламазехь гечдаран гӀуллакх кхочушдора. Шен доьзалхошка хӀусам чохь гечдар дехара. Иштта ламаст хилла, марехь болчу йоьӀарша шен берашца оцу дийнахь да йолчу бахка безаш, тӀаккха дӀабахале Ӏадика йан а, гечдар деха а. Кегийрхоша корта а таӀабеш баккхийчаьрга гечдар дехара, цул тӀаьхьа баккхийчара кегийрхошка дехара. Гечдаран билгало лараш, кхузза вовшах барт боккхура[2].

undefined

Историн тешаллаш

Москохан йоккха олалла хиллачу хьошалгӀа баьхкинчу арахьарчу наха хӀиттийна хилла оьрсийн Масленицин ламастийн хьалхара суртхӀиттораш. 1526 шеран 21 февраль Сигизмунд Герберштейна(оьр.)нохч. хаам бо, «московитийн» Мархин хьалхара кӀира «Syrna олуш ду, аьлча а „нехчан“ (лат. caseacea), цара шурин кхача буьйду». Иштта цо Масленица (нем. Faschang) хьахайо, адамашна маларш магийначу дезчу денойн йукъахь[9].

Ричард Ченслер(оьр.)нохч. (1553 шо) йаздо, Марха кхабале хьалхара тӀаьххьара кӀира оьрсаша «„масляной“ (инг. Butterweek) олу, оцу кӀиран чохь цара шура а, даьтта(оьр.)нохч. а доцуриг кхин хӀумма а ца йуьйду. Делахь а, суна моьтту, цхьанне а махкахь хир дац иштта чӀогӀа маларш мийлар» аьлла.[10].

Жак Маржерет(оьр.)нохч. (1606 шо) оцу хаамашна тӀетуху Гечдар доьху кӀиранде(оьр.)нохч. суртхӀоттор:

Вовшашка хӀоьтту, барташ баха, вовшашка гечдар доьху, нагахь цхьана дашца йа хӀуманца сийсаздина делахь, вовшашца машар бо; вовшахкхетча, — хьалха цкъа а вовшашца гина ца хиллехь а, — атта коччахь а вовшашка салам луш барташ баха. Гечдехьа суна, дехар ду хьоьга, олу цхьамма; Дала гечдойла хьуна жоп луш ву важа.

— «Состояние Российской державы и Великого княжества Московского», Маржерет

Адам Олеарийс (1647 шо) Масленицан кегари хьахош ду:

Оцу мархин хьалхарчу кӀиранах цара масленица олу, оцу хенахь цара жижиг а, чӀара а ца йуу, амма даьтта а, шура а, хӀоаш а бен ца дуу, цу тӀе хӀора дийнахь водка а, моз а, йий а мелла чӀогӀа вехха а, иштта кхача эцна а, цара шаьш-шаьш ца лору; цуьнан тӀаьхьало йаккхий ледарлонаш а, ойла йоцу хӀуманаш а хуьлу, а хьалха кест-кеста тӀелатарш а, адамаш дер а хуьлура. ТӀаьхьадогӀучу кӀиранна цара кӀезиг йуург йууш дахар доладо, моз а, хасстоьмаш а бен ца дуу, квас а, хи а долу, банешка оьху, хьацарш дохуш хьалхарчу кӀиранна дина къинош дӀадуьлу[11].

Советски муьрера Масленица

Октябрьски революци хиллачул тӀаьхьа динан машарца/Ӏидашца къийсам латтабо, уьш динна дуьхьал долчу Ӏидашца хийца гӀерта:

Шен спутникашца, кегарица а, маларашца а йолчу тишчу Масленицана дуьхьал, ЦӀен Масленица йуьртахь оьзда сакъерарца а, керла дахар даржорца а дӀайахьар йу.

— Красная масленица // Известия. 14 декабря 1923 года.

Делахь а, динна дуьхьал хӀиттийна йолу процессаш (шествия) дукхахболчу нахана оьшуш ца хилира, цундела 1920-чу шерийн йуккъехь и дезну де официалан календарера дӀаделира.

undefined

Масленица олу цӀе йуха а лела йуьйлало 1960-чу шерийн чекхгехьехь. Масленица йерриге гӀалин шуьйра дезну де санна дӀахӀоттайо оьздангаллин белхалоша, цара оцу гӀуллакхана чӀагӀдина долу кечам бина методикин гӀирсаш леладора. И дезну де дерриге махкахь цхьана кепара дӀахӀоьттинера, дукха хьолахь меттигерчу бахархойн ламасташца догӀуш а ца хуьлура иза. Бахархошна цигахь терго йийриг (зритель) санна пассивни роль йара, ткъа дакъалоцурш ца хуьлура уьш. Оцу хенахь Масленицин билгалонашна а, ламасташна а, белларш дӀабохкаран йа бераш дебаран (фертильно-оргиастическых) маьӀнашна метта, малхаца (солярни) доьзна маьӀнаш лора[12].

Постсоветски Россехь

Хьалха Масленица даздар дукхахьолахь лахара (низовой) амалехь хиллехь а, иза дакъалоцурш шаьш вовшахтухуш хиллехь а (чучело йар, цхьаьна дечигаш гулдар а, цӀераш латор а, уьш йагор а, карнавалан процессеш а, ловзарш а), XIX-чу бӀешеран гӀалин контекстехь цуо дукхахьолахь институционалан-организованни, «лакхара» хӀоттийна формат тӀеэцна. Йукъараллин меттигашкахь, хьалха-мухха а гӀалин паркашкахь, йармаркаш а, конкурсан гӀуллакхаш а дӀахьо, макхершца хьошалгӀа дар а, чучело йагор а леладо, ткъа тӀаьххьарниг дукха хьолахь Масленицин кӀиран тӀаьххьарчу дийнаца чӀогӀа доьзна а ца хуьлура. Оцу кепара сценареш дешаран меттигашкахь а леладора, цигахь берашна оцу гӀуллакхан тематикин дезну денойн гуламаш вовшахтухура оццу элементашца[12].

Таханлерачу йагоран ламасташкахь, дукхахьолахь, йерриге а йолу, зудчун суррехь йина чучело лору, ткъа цунна хьалха хила дезаш долу бегаше «дӀаволларан» процессеш (иза цхьаболчу меттигерачу ламасташкахь хиллехь а) лелацадо. Цуьнца цхьаьна, Масленица адамашна йукъахь самукъадаккхаран гӀуллакх санна йаьржина йелахь а, цуьнан билгалонийн уьйраш чӀогӀачу маьӀнашца йисина: чучело йагор — иза Ӏа «дӀадокаран» (проводы) билгало йу, ткъа цӀеран йовхо — тӀейогӀучу йовхоне а, бӀаьстенан-аьхкенан малхе а сатийсар ду. Йерриге а аьлча, таханлера даздар — иза ламастан ритуал йухаметтахӀотторан (реконструктивни) а, цхьадолчу декъана сценин кеп а йу[12][13].

Масленица даздар дукхахьолахь белхан коллективашкахь дӀахьо, иштта хьошалгӀа эхар а даьржина ду.

«Чепалгийн индекс»

Ламаст хиллачу дешнашца, Масленица тӀейогӀуш СМИ-шкахь «макхеран индекс» («индекс блинов») лоруш хаамаш зорбане туху.

2025 шеран 21 февралехь «Бизнес FM»-о ларарш дира, Россехь йуккъера барамца макхеран порци (йоьллина хӀума а, тӀетоьхнарш а йоцуш) 150 сом гергга хир йу аьлла[14].

2026 шеран 21 февралехь Росстато ларарш дира, йерриге доьзална макхерш йан оьшучу кхачан мехаш 208,9 сом хир йу аьлла.[15].

Кицанаш а, билгалонаш а

  • Масленица йерриге а ханна йац цицигна, Марха кхабаран хан а тӀейогӀур йу.
  • Йерриге а деношкахь ловзарш дац, цицигна даима а Масленица йац.
  • Масленицехь йаа а, сакъера а, зуда, амма Марха кхабаран денош дагалаца.
  • Масленица — йаар-малар ду, ахча дӀадойуш меттиг йу.
  • Масленицехь пиво маьлла, Радуница йолчу хенахь похмельех лозура.
  • Масленица — семикован йишин йоӀ йу.

Кхечу къаьмнийн Масленицах тера долу ламасташ

Масленица исбаьхьаллехь

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Масленица • Большая российская энциклопедия - электронная версия. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 21 февраль.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Шангина И., Некрылова, А. Русские праздники. — Санкт-Петербург: Азбука, 2015. — С. 48–61.
  3. ↑ 1 2 Зеленин, Дмитрий Константинович. Восточнославянская этнография. — Москва: Наука. Главная редакция восточной литературы, 1991. — С. 407.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Пропп, Владимир Яковлевич. Русские аграрные праздники. — Санкт-Петербург: Азбука, 1995. — С. 28–29, 36.
  5. ↑ Масленица - православная энциклопедия «Азбука веры», Православный портал «Азбука веры». Дата обращения: 21 февралехь 2026.
  6. ↑ 1 2 3 4 Байбурин, А.К. Ритуал в традиционной культуре: структурно-семантический анализ восточнославянских обрядов. — Санкт-Петербург: Наука, 1993. — С. 88, 132–134.
  7. ↑ Пропп, В.Я. Проблемы комизма и смеха. — Москва: Лабиринт, 2002. — С. 133–135.
  8. ↑ Агапкина, Т.А. Мифопоэтические основы славянского фольклорного календаря. Весенне-летний цикл. — Москва: Индрик, 2002. — С. 183–195.
  9. ↑ Герберштейн С. Записки о Московии. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 21 февраль.
  10. ↑ Герберштейн С. Записки о Московитских делах. – СПб., 1908. – С. 42-45, 56, 60-65, 69-80, 82-96. booksite.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 21 февраль.
  11. ↑ Олеарий А. Описание путешествия Голштинского посольства в Московию и Персию. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 21 февраль.
  12. ↑ 1 2 3 Русская Масленица – без блинов и чучела, s-t-o-l.com, s-t-o-l.com. Дата обращения: 21 февралехь 2026.
  13. ↑ В Петербурге сожгли чучело Масленицы огнеметом (фото), Росбалт. Архивировано 19 октябрехь 2025 года. Дата обращения: 18 мартехь 2024.
  14. ↑ Как за год изменился «индекс блина» на Масленицу?, BFM.ru (2025, 24 февраль). Дата обращения: 24 февралехь 2025.
  15. ↑ В России подсчитали стоимость блинов на Масленицу в 2026 году. Эксперт. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 21 февраль.

Литература

  • Байбурин А. К. Ритуал в традиционной культуре. СПб, 1993.
  • Бахтин М. Творчество Франсуа Рабле и народная культура Средневековья и Ренессанса. М.: Худ. лит., 1990.
  • Виноградова Л. Н. Зимняя календарная поэзия западных и восточных славян. М., 1982.
  • Ивлева Л. М. Ряженье в русской традиционной культуре. СП, 1994.
  • Пропп В. Я. Проблемы комизма и смеха. Л, 1976.
  • Пропп В. Я. Русские аграрные праздники. Л., 1963.
  • Толстая С. М. Полесский народный календарь. М., 2005.
  • Славянские древности. Этнолингвистический словарь. В 5 т. Т.3. С. 194—199. М., 2004.
  • Некрылова А. Ф. Русские народные городские праздники, увеселения и зрелища. Л., 1988.
  • Шангина И.И, Некрылова А. Ф. Русские праздники. СПб, 2015.

Кхин дӀа темана тӀехь

Категореш