Магнетизм
Магнети́зм — магнитан арено йукъаметтиг йолуш лела электрийн заряд вовшешна гIо даран кеп. Элетрийллица цхьана моггIара, магнетизм — иза электромагнитан вовшийгIодар гучудаккхар ду. Аренан квантан теорин агIора гар электромагнитан вовшийгIодар дехьадоккху бозонца — фотонца.
Истори
Шира зама
Цийчохь
Магниташ дуьххьала хьахорах тайп-тайпана хаамаш бу, цуьнга хьовсу ширачу дуьненан исторехь къилбанега йа динан культега санна. Цхьана мах хадорехь, магнетит йа магнитан аьчкан маьIда дуьххьара дIадиллина Цийчохь вайн эрал диъ эзар шо хьалха. Цу тIе билгаладоккху, малхбуза талламхоша и йеллар шира желтошна тIейаздо[1]. Тептаршкахь дуьххьара хьахадар магнитан материалаш лелорах, хьаладоьду вайн эрал кхоалгIа эзар шо хьалхе, оцу хенахь легенда хилла цийн императоро Хуан-дис лелийна къилба тIом болчу хенахь[2]. Амма кхечу версица, цуо лелийна Къилба гойту хьоркуна[Комм 1]. Цийн хIордахоша в. э. 2000 шо хьалха лелийна къилба хIордан навигацина.[3][4]
Билгалдахарш
- ↑ Mattis, 2006, pp. 1—2.
- ↑ Valenzuela, 1994, p. 1.
- ↑ Sarkar, 2006, pp. 1—2.
- ↑ Магнетизм — йаззам бу Физической энциклопедии
Литература
- Iилманан-гIарайаьлла арахецарш
- Барьяхтар В. Г., Иванов Б. А. В мире магнитных доменов. — К.: Наукова думка, 1986. — 159 с. — 4000 экз.
- Вонсовский С. В. Магнетизм. — М.: Наука, 1984. — 208 с. — 40 000 экз.
- Карцев В. П. Магнит за три тысячелетия. — Изд. 4-е, перераб. и доп. — Л.: Энергоатомиздат, 1988.
- Перельман Я. И. Занимательная физика. — Ленинград: Время, 1932. — Т. 2.
- Keithley, J. F. The story of electrical and magnetic measurements: from 500 B.C. to the 1940s. — John Wiley and Sons, 1999. — 240 p. — ISBN 9780780311930.
- Selin, H. Encyclopaedia of the history of science, technology, and medicine in non-western cultures. — Springer, 1997. — 1117 p. — ISBN 9780792340669.
- Verschuur, G. L. Hidden attraction: the history and mystery of magnetism. — Oxford University Press, 199. — 272 p. — ISBN 9780195106558.
- Йукъара а, теоретикин а физикин курсаш
- Кириченко Н. А. Электричество и магнетизм: учеб. пос. … по направлению «Прикладные математика и физика». — Москва: МФТИ, 2011. — 420 с. : ил.; 21 см; ISBN 978-5-7417-0356-4.
- Ландау Л. Д., Лифшиц Е. М. Электродинамика сплошных сред // Теоретическая физика. — Изд. 2-е, пер. и доп. Е. М. Лифшицем и Л. П. Питаевским. — М.: Наука, 1982. — Т. VIII. — 621 с. — 40 000 экз.
- Савельев И. В. Электричество и магнетизм // Курс общей физики. — М.: Астрель/АСТ, 2004. — Т. 2. — 336 с. — 5000 экз. — ISBN 5-17-003760-0.
- Сивухин Д. В. Электричество // Общий курс физики. — М.: Физматлит, 2004. — Т. III. — 656 с. — ISBN 5-9221-0227-3.
- Фейнман Р., Лейтон Р., Сэндс М. Физика сплошных сред // = The Feynman Lectures on Physics / Под ред. Я, А. Смородинского, пер. А. В. Ефремова и Ю. А. Симонова. — Вып. 7. — М.: Мир, 1966. — Т. 2. — 290 с.
- Онда дегIан а, магнетизман а физика
- Ахиезер А. И., Барьяхтар В. Г., Пелетминский С. В. Спиновые волны. — М.: Наука, 1967. — 368 с. — 10 000 экз.
- Вонсовский С. В. Магнетизм. Магнитные свойства диа-, пара-, ферро-, антиферро- и ферримагнетиков. — М.: Наука, 1971. — 1032 с. — 12 000 экз.
- Барьяхтар В. Г., Криворучко В. Н., Яблонский Д. А. Функции Грина в теории магнетизма. — К.: Наукова думка, 1984. — 336 с.
- Гуревич А. Г., Мелков Г. А. Магнитные колебания и волны. — М.: Физматлит, 1994. — 464 с. — ISBN 5-02-014366-9.
- Косевич А. М., Иванов Б. А,, Ковалев А. С. Нелинейные волны намагниченности. Динамические и топологические солитоны. — К.: Наукова думка, 1983. — 192 с.
- Кринчик Г.С. Физика магнитных явлений. — М.: Изд-во Моск. университета, 1976. — 367 с.
- О. В. Третяк, В. А. Львов, О. В. Барабанов. Фізичні основи спінової електроніки. — К.: Київський університет, 2002. — 314 с. — ISBN 966-594-323-5.
- Тябликов С. В. Методы квантовой теории магнетизма. 2-е изд. — М., 1975.
- Baigrie B. S. Electricity and magnetism: a historical perspective. — Greenwood Publishing Group, 2007. — 165 p. — ISBN 9780313333583.
- Alloul, H. Introduction to the Physics of Electrons in Solids / Transl. by S. Lyle. — Springer, 2010. — 630 p. — (Graduate Texts in Physics). — ISBN 9783642135644.
- Guimarães A. P. From lodestone to supermagnets: understanding magnetic phenomena. — Wiley-VCH, 2005. — 236 p. — ISBN 9783527405572.
- de Lacheisserie É., Gignoux D., Schlenker M. Magnetism: Fundamentals. — Springer, 2005. — Vol. 1. — 507 p. — (Magnetism). — ISBN 9780387229676.
- Hubert A., Schäfer R. Magnetic domains: the analysis of magnetic microstructures. — Springer, 1998. — 696 p. — ISBN 9783540641087.
- Mattis, D. C. The theory of magnetism made simple: an introduction to physical concepts and to some useful mathematical methods. — World Scientific, 2006. — 565 p. — ISBN 9789812385796.
- Mohn, P. Magnetism in the solid state: an introduction. — 2. — Birkhäuser, 2006. — Vol. 134. — 229 p. — (Springer series in solid-state sciences). — ISBN 9783540293842.
- Russo S. Crossed Andreev reflection and electron transport in ferromagnetic hybrid structures / Ir. T. M. Klapwijk. — Wageningen: Ponsen & Looijen, 2007. — (Casimir PhD Series). — ISBN 978-90-8593-030-3.
- Sarkar, T. K. History of wireless. — John Wiley and Sons, 2006. — Vol. 177. — 655 p. — (Wiley series in microwave and optical engineering). — ISBN 9780471718147.
- Tsymbal E. Y. and Pettifor D. G. Perspectives of Giant Magnetoresistance // Solid state physics / Ed. by Henry Ehrenreich, Frederick Seitz, David Turnbull, Frans Spaepen. — Academic Press, 2001. — Vol. 56. — 483 p. — (Solid State Physics: Advances in Research and Applications). — ISBN 9780126077568.
- Valenzuela, R. Magnetic ceramics. — Cambridge University Press, 1994. — Vol. 4. — P. 1. — 312 p. — (Chemistry of solid state materials). — ISBN 9780521364850.
- Био- а, гео- а магнетизм
- Ronald T. Merrill. Our Magnetic Earth: The Science of Geomagnetism. — University of Chicago Press, 2010. — 272 p. — ISBN 9780226520506.
- Mae-Wan Ho, Fritz Albert Popp, Ulrich Warnke. Bioelectrodynamics and biocommunication. — World Scientific, 1994. — 272 p. — ISBN 9789810216658.
Хьажоргаш
- Терхьаш тоьхна историн жайнаш
- Alexander Neckam. De Naturis Rerum Libri Duo with the Poem of the Same Author, De Laudribus Divinæ Sapientiæ (publ. in 1187 A. D.) / Longman, Green, Longman, Roberts, and Green. — 1863.
- Пьер де Марикур. О магните. — М.: Труды Института истории естествознания и техники АН СССР, 1959. — Вып. 22. — С. 293—323.
- Порта, Джон Баптист. Natural Magick = лат. Magiae naturalis (publ. in 1584 A. D.) / trans. into Eng. Архиван копи 2008 шеран 16 майхь дуьйна Интернетан архив#Проекташ
- William Gilbert. On the loadstone and magnetic bodies and on the great magnet the earth. A new physiology, demonstrated with many arguments and experiments = лат. De Magnete, Magneticis qve Corporib vs, et de Magno magnete tellure; Phyfiologia noua, plurimis & argumentis, & experimentis demonftrata (publ. in 1600 A. D.) / P. F. Mottelay (transl.), E. Wright. — New York, J. Wiley & sons, 1893.
- Maxwell, James Clerk. A Treatise on Electricity and Magnetism. — 2nd ed. — Oxford: Clarendon Press, 1881. — Vol. I.
- Maxwell, James Clerk. A Treatise on Electricity and Magnetism. — 2nd ed. — Oxford: Clarendon Press, 1881. — Vol. II.
- Дешаран ресурсаш
- Магнетизм: всё о магнетизме. — Популярное вступление в физику магнетизма. ТӀекхочу дата: 2011 шеран 23 май. Кху чуьра архивйина оригиналан 2011 шеран 22 августехь
- Mag Lab U: Learning about Electricity and Magnetism (инг.). Florida State University. Magnet Lab. — История электричества и магнетизма, физические демонстрации. ТӀекхочу дата: 2011 шеран 24 май. Кху чуьра архивйина оригиналан 2011 шеран 22 августехь
- K. Inomata. Magnetism and Magnetic Materials (инг.). National Institute for Material Science. ТӀекхочу дата: 2011 шеран 11 июль. Кху чуьра архивйина оригиналан 2011 шеран 22 августехь
- Gaussian, SI and Other Systems of Units in Electromagnetic Theory (инг.). Physics @ Berkeley // Berkeley University of California. ТӀекхочу дата: 2011 шеран 16 октябрь. Архивйина 2012 шеран 3 февралехь
Цитатийн гӀалат: Тобан «Комм» йолуш йолу тегашца <ref> йогӀуш йолу тег <references group="Комм"/> ца карийна