КӀайн куьйра
Сурт хӀоттор
Куц
Баккхийчу божарийн сирла-сийна букъ бу, белшаш бодане а йолуш; бӀаьргаш а, беснеш а кӀайн ю. Бухахь сирла сира ю, кӀайн ала мегар ду. «ПӀелгаш» тӀехь — праймерийн коьртачу пхенаш тӀехь — Ӏаьржа-мокха тӀедарчий хуьлу; шолгӀа меттигаш Ӏаьнан басахь ю, чаккхенашца кӀаьна марзо а йолуш. Юьхьанцара беснашца цхьатерра ю шолгӀачаьрца, бухахь сира чаккхенаш а йолуш. Дерриге а пелагаш бухахь кӀайн ду. Лакхахьара цӀога сирла ду, йистошца Ӏаьнан басахь ду; цӀоганан пелагаш, цхьабосса сира басахь ду йуккъера шиъ доцург, йистошца сира а, кӀайн а ду; цӀоганан пелагаш а, лахара дакъа а кӀайн ду. ЗӀок Ӏаьржа ю, ирис а, когаш а можа бу[2].
Баккхийчу зударийн лакхара меженаш Ӏаьржа ю, корта а, хьаж а тӀедарчий долуш; лакхара тӀемаш а, кӀезиг хьулдарш а йистош йолуш ю цӀен басахь чаккхенашца. Хьаж а, цӀоцкъамаш а, бӀаьргаш тӀера меттигаш а кӀайн ю. Беснеш таьӀна-боьмаша ю, жимма Ӏаьржа бос а болуш. ПӀелгаш" кӀур санна боьмаша ду; юьхьанцара леларан пӀелагаш Ӏаьнан сира басахь лаьтта, ткъа иштта шолгӀа нисдаларан пӀелагаш, чаккхенгахьа бодане хуьлу, охран кӀайн хьаьркашца чекхйолу. Лакхахьара цӀога кӀайн ду, боьмаша марзо йа тӀедарчий а долуш. ЦӀоганан юккъера ши пӀелаг — чиманан-боьмаша басахь ду, горизонталан Ӏаьржа-Ӏаьржа сизаш а долуш; дисина цӀоганан пӀелагаш диъ сиз долуш ду, цӀоганан букъ тӀехь сирла цӀен басахь. Бухара цӀога цӀиэ я цӀиэ басахь ду. ТӀемашна кӀелара ковраш бежанан басахь ю, боьмаша тӀедарчий а, веннаш а йолуш. Цере баьццара-можа хуьлу. Когаш можа; ириса боьмаша ю[2].
хIоа Circus macrourus — Тулузский музеум
Зударийн а, божарийн а барамийн дустаран таблица:[2]
| Пол | Ерриг йохалла, см | ЗӀок, см | ТӀам, см | ЦӀога, см | Метатарс, см |
|---|---|---|---|---|---|
| Божарий | 44-46 | 3 | 34-35 | 22-24 | 7 |
| Зударий | 45-51 | 35-37 | 25-26 | 7-8 |
Аз
Цхьаьнакхетаран хенахь боьршачу стага йоца, леста «тюр-р-р» триллаш йо. Сингаттамехь долчу боьршачу йа зудчо дӀовша доца, хьийзаш треллаш йо[3].
Яржар
Къилбаседа Малхбален Европехь а, Юккъера Азехь а хуьлу иза.Ӏа коьртачу декъана ХӀиндин а, Къилба-Малхбален Азехь а доккху. Британехь а, Малхбузе Европехь а чӀогӀа наггахь бен ца хуьлу иза.
Экологи
И Ӏовраш Ӏаш ю йиллинчу аренашкахь, Ӏаьмнашкахь, даьсса латтанашкахь.
Цо леладо кегийра акхарой, масала, лечанаш, гӀиргӀанаш, олхазарш. Аренашна а, хьаннашна а тӀехула лоха лелаш, кхача лоьху цо.
Бен бан
Бен лаьттахь хуьлу. Клатч чохь 4-6 кӀайн хӀоа хуьлу. ХӀоьаш до апрель чекхболуш йа май болалуш. Инкубацин мур лаьтта цхьана баттахь гергга. КӀорнеш июнь чекхболуш я июль болалуш хуьлу, стенца юьсу август кхаччалц.
Билгалдахарш
- ↑ BioLib Архиван копи 2014 шеран 12 январехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ Profil taxonu — druh moták stepní Circus macrourus (S. G. Gmelin, 1770)
- ↑ 1 2 3 James A. Murray. The Avifauna of the island of Ceylon. — New Delhi: Asian Educational Services, 2005. — 382 с. — ISBN 81-206-1974-9.
- ↑ Под общей редакцией д.б.н. М. В. Калякина. Полный определитель птиц европейской части России. В 3 частях. — Москва: ООО "Фитон XXI", 2014. — ISBN 978-5-906171-07-8.