Кунья (цӀе)
Iаьрбийн цIе
Дукха хьолахь Iаьрбоша кунья ло воккхаха волчу кIентан цIарах, амма меттигаш хуьлу кунья кхечу кIентан я йоьIан цIарах туьллуш а. Кунья иштта яла тарло берана а, бер доцу воккхачунна а. Берашна куньяш луш, Iаьрбаша дог дохуш санна хета, шен беран доьзалхо хиллалц иза дехар долуш санна[2].
Ислам
Исламан ламастехь куньян доккха маьIна ло. Имам аль-ГIазалис яздо цунах:
« АллахIан элчано (ﷺ) шен асхьабийн кунья йоккхуш хилла. Деш хилла цуо иза, церан сий а, лерам а бархьама, цуьнца царна хазахетар дан а. Цкъацца цуо ша хоржура асхьабашна йогIу кунью, оцу куньяца вист а хуьлура цаьрга. Цунна тIаьххье кхечу асхьабаша а олура и кунья. Стеган бераш ца хилчи а АллахIан элчано (ﷺ) кунья хоржура цунна. Цкъацца АллахIан элчано (ﷺ) куньяца кхойкхура бераш а, цхьаццана ша хоржула иза. Иштта ша дукха воьзуьйтура берашна а, баккхийчарна а».
— Мустафа Хусейни Дашти. Маареф ва маариф. — Т. 8. — С. 595.
Мухаммад пайхамаран (ﷺ) кунья Абуль-Къасим яра. Цуьнан кӀант хилла Къасим цӀе йолуш, жима волуш вела иза. Имам ан-Нававис шен «Азкара» жайнахь куньяш гулйина йоӀрийн цӀарах техкина куньяшца бевза асхьабийн а, табиӀинийн а[3].
ГӀуо кунья
Наггахь кунья лелайо ца вашар, лерам ца хилар билгалдоккхуш. Исламан исторехь меттигаш хилла, гӀуо куньяш луш, масала, Абу Джахль (Боданаллин да), Абу ЛахӀаб (ЦӀеран да). И нах кхайкхамца дуьхьало еш бара Мухьаммад пайхамарна (ﷺ), хӀумалгаш лелайора бусалбанашна[4].
Куньях долу жайнаш
Кутуб аль-асмаъ ва-ль-куна ва-ль-алькъаб (Ӏаьр. كتب الأسماء و الكنى و الألقاب) — и жайнаш лерина ду хьадисаш схьаделлачеран цыIерашна, куньяшна, лакъабашна. Иштта жайнаш хIиттадо гIалат ца бовлархьама, иэ ца янхьарма хьадисаш схьаделлачеран цIераш.
Уггаре гIарадаьлла оцу тайпана жайнаш:
- Iали ибн аль-Мадини Китаб аль-асами ва-ль-куна.
- Ахьмад бин Хьанбал аль-Асами ва-ль-куна.
- Мухьаммад аль-Бухари аль-Куна.
- Муслим ибн аль-Хаджжадж аль-Куна ва-ль-асмаъ.
- Абу Iабдуллах Мухьаммад ибн Ахьмад аль-Мукъаддами (велла 913) Тарихь асмаъ аль-мухьаддисин ва кунахум.
Iаьрбийн меттадакъошкахь
МагIрибан (малхбузан) Iаьрбаша дешан хьалхара элп ца доьшу أبو меттана بو, аьлчи а Абу дешан меттана яздо, деша а доьшу Бу. Масала:
- Бу Тефлика Абу Тафлика меттана.
- Бу Медьян Абу Мадьян меттана.
- Бу РгIиба Абу Ракъиба меттана.
Билгалдахарш
Литература
- Kunya / Wensinck A. J. // Encyclopaedia of Islam. 2 ed. — Leiden : E. J. Brill, 1960—2005.(мехах)
Хьажоргаш
- Хадави Техрани. Кунья. Шиитская энциклопедия. ТӀекхочу дата: 2013 шеран 29 май. Архивйина 2013 шеран 30 майхь
- Кулиев Э. Можно ли давать кунью ребенку или взрослому, у которого нет детей? guliyev.org (2013 шеран 22 апрель). ТӀекхочу дата: 2013 шеран 29 май. Архивйина 2013 шеран 30 майхь
