Дугучиев, Ислам Бетерсултанан воӀ

Иза къомах нохчо ву. Иза вина шен да-нана махках даьккхинчу Кхазакхстанехь. Цуьнан да ветеринар ву.

Нохчашна реабилитаци а йина, иза йухавеара Невран кӀоштахь, цигахь 1978-чу шарахь Умаров Пазлуца цхьаьна классически латаран Ӏамораш дан волавелира иза. Цул тӀаьхьа Дона-тӀерачу Ростове дӀавахара иза, цигахь деша волавелира спортан интернатехь.

1984 шарахь юниорашна йуккъера Европин чемпионатехь толам беккхира. 1986 шарахь шозлугӀа меттиг йаьккхира кегирхойн йукъара Европин чемпионатехь а, божарашна йуккъера ССРС чемпионатехь а. 1988 шарахь иза ССРС чемпион хилира. 1989 шарахь цо толам беккхира ССРС чемпионатехь а, дуьненан Кубкехь а. 1990 шарахь иза Европин а, дуьненан а чемпион хилира.

Иза Олимпин тобанна йукъаваьккхина. Амма тӀаьххьарчу минотехь бен сацам ца бира тобанан куьйгаллин, турнире мила дӀахӀотто веза. Олимпиада йолайалале итт де дисча, Дугучиевн а, Маджидов Камандаран а тестийн матч дӀайаьхьира, эххар а Дугучиевс толам баьккхира^[2].

1992 шарахь Барселонехь хиллачу аьхкенан Олимпиадехь иза къовсавелира 68 кг йозаллин классехь. Цуьнан категорехь къовсалуш вара 19 спортхо, шина тобане бекъабелла, хӀора тобано ши эшам хиллачул тӀаьхьа цхьацца спортхо дӀавоккхуш. Бисина хьалхара 10 латархо (хӀора тобанехь пхиъ) къовсавелира 1-чу тӀера 10-чу меттигашка кхаччалц, хьалхарчу раундашкахь шаьш гулйинчу баллашна тӀе а тевжаш.

Вовшахтасадаларш:

• Хьалхарчу раундехь цо 3-1 тоьлла Сесилио Родригесца (Куба), 3 очко а йаьккхина;
• ШолгӀачу раундехь цо толам баьккхира 2-0 Такумо Морица (Япони), 3 очко а йаьккхина;
• КхоалгӀачу раундехь цо 4-0 тоьлла Никитин Валерийца (Эстони), 3 очко а йаьккхина;
• ЙоьалгӀачу раундехь цо 5-1 тоьлла Вольны Рысшардана (Польша), 3 очко а йаьккхина;
• ПхоьалгӀачу раундехь цо толам баьккхира 8-0 Чаманголи ӀабдуллахӀаца (ГӀажарийчоь), 3 очко а йаьккхина;
• Йалхалхачу турехь дакъалаьцна вацара иза.

ТӀаьххьарчу латарехь иза дуьхьалкхетта Аттила Репкаца (Венгри), цунна цхьа балл дӀа а йелла, 1-0 эшна, Олимпиадан детин мидалхо хилира^[3].

По словам самого борца:

Со Олимпан чемпион ца хилира, иза лору ас сан латаран карьерехь уггаре а доккха дог ца догӀуш хилар. Сан тӀех сов тешам хиларо дог дохийра сан. Кхолламо аьшнаш дар, хьалха масийттазза йиттинчу венгерна эшна со. Цу вовшахкхетарехь новкъарло йора суна финале нийса кечам бан^[4].

Олимпиада чекхъйаьлча, цо кхидӀа а тешна гайтира дуьненан а, Европан а, Россин а чемпионаташкахь. Иштта цо 1993 шарахь Германин Гран-при Гран-при(оьр.)нохч. йаьккхира, 1996 шарахь Атлантехь хиллачу Олимпан ловзаршкахь лазор бахьана долуш ца хилира иза.

2000 шарахь Сиднейхь хир йолу Олимпиада хьалха цунна бакъо йелира Азербайджанан цӀарах къовсавала. 2000 шарахь Ташкентехь хиллачу квалификацин турнирехь толам баккхаро а, Колорадохь хиллачу турнирехь 12-гӀа меттиг баккхаро а бакъо йелира цунна Олимпиадехь дакъалаца. Иза къовсавеллера 69 кила йозаллин категорехь. Цуьнан категорехь къовсалуш вара 19 спортхо, тобанашна бекъабелла, хӀораммо а шиъ раунд-робин матч дӀайаьхьира. Тобанан толамхой четвертьфинале кхаьчна, цигара дӀаболабелира къовсам цхьана дӀайаккхаран форматехь.

• Шен хьалхарчу тобанан матчехь цо толам баьккхира 5-0 Парвиз Зейдвандца (Ӏиракъ);
• Шен шолгӀачу тобанан вовшатассадалааршкахь цо 1-0 тоьлла Лаппалайнен Юхаца (Финлянди).

Тобанехь толам а баьккхина, иза четвертьфинале кхаьчна, цигахь эшна Эстонин латархочунна Никитин Валерина 4-1 гайтамца, 6-гӀа меттиг дӀалаьцна.

Шен спортан карьера чекхъйаьккхинчул тӀаьхьа, тренер болх бира цо. Россин кадетийн тобанан лакхара тренер ву иза^[1].

Спорт йитинчула тӀехь иза тренер болх бан волавелира. ХӀинца иза Российн кадетийн гулйина тобан коьрта тренер ву^[1].

• 1986 шарахь ССРС-н классикан латаран чемпионат — 2 !:
• 1988 шарахь ССРС-н классикан латаран чемпионат — 1 !:
• 1989 шарахь ССРС-н классикан латаран чемпионат — 1 !:
• 1991 шарахь ССРС-н классикан латаран чемпионат — 1 !:
• Классикан латар 1991 шарахь ССРС халкъийн аьхкенан Спартакиадехь — 1 !^[1].

• Российн Сийлахь тренер^[5];
• ДоттагӀаллин орден (2024) — физкультуран а, спортан а декъехь дина гӀуллакхашна а, иштта дуккха а шерашкахь догцӀена къахьегарна а^[6].

Нохчийчуьрчу Неврана станицехь йу цуьнан цӀарах спортан ишкол — пачхьалкхан бюджетан хьукумат «Ислама Дугучиевн цӀарах Невран спортан ишкол греко-римски латаран олимпан резерваан имени»^[7].