Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

ГӀениг

ГӀениг йа Меза (лат. Anoplura, хьалха девзаш хилла лат. Siphunculata) — мезийн тобанара (Phthiraptera) бухара тобанан кегийра облигатан эктопаразиташ. Мезийн баганан меженаш лерина йу хӀусамден цӀуоканна Ӏуьрг даккха а, цӀий мала а. Лаккхара говзалла йолу паразиташ йу; цхьана йа масех гергара Биологин тайпаӀтайпанан дийнаташна тӀехь бен ца Ӏа уьш[1]. Мезий деба кхаа нӀавцициган тӀегӀанах чекхдовлуш. Берриг дахаран мур мезаш чекхбоккху цхьаьна ден тӀехь[2]. Мезий, масала, адама меза (Pediculus humanus), кхераме лазар даржадо, тиф санна. Даьржина дерриг дуьненна тӀехь.

Сурт хӀоттор

0,4 - 6 мм хуьлу, жима корта а, накха а болуш, амма йоккха гай йолуш, тӀемаш кегийра дина шен барамехь. ТӀемаш даран бахьана, тарло, уьш паразитан дахаре девлла хила[1]. Накха гуш къаьстина бу коьртах, цуьнан йерриг сегменташ иэйелла йу. Мезийн даар цӀий ду.

Багахь Ӏуьрг даккхаран-цӀубдаран аппарат лаьтта шина Ӏуьрг даккхаран мехех (стилетех), уьш дӀакъевлина ю кӀедачу, арахьа хьаьжначу Ӏуьргах, хӀусамден чкъоьрна тӀе дӀатоха таж а долуш. Мезо кхача ца бууш хилча, баганан меженаш кхуллуш йолу пробоцис коьртан капсуле йухаерзайо. Салийн безаш лаккхара кхиъна йу. Туйно новкъарло йо цӀий датарна, хӀусамден дийнатехь чкъор ирча хуьлу, цуьнца цхьаьна кӀамлуш[3]. ЦӀий цӀубдечу хенахь хьер шорлой, болх бо насосо санна[4].

ХӀусамден месаш тӀехь меза чӀагӀло йалх онда а, тасалуш а цхьадакъа долу когашца. Когашна тӀехь йаккхий марскепара мӀараш йу, носта йоца йу. Сагалматаш хӀусамден тӀаьхь соцу, когаца мас лоцуш, мӀар голан тӀера оьра тӀе а таӀош.

БӀаьрг мезийн бан а бац, йа церан меттана ши пигментан тӀеданаш ду — атта бӀаьргаш. Мезий ца лела гарца, ткъа хьожанца лела. Хьожа лоцу доций мекхашца.

Меза беха йуккъера 38 дийнахь. Стечо масех бӀе хӀоа дӀадуьллу — гнидаш, уьш месаш тӀе йа бедаран тайнаш тӀе. Кхиар хуьлу +36…+37 °C дӀалоцу 4—8 де, +23 °C — 16 де; температура +22 °C лахара йелахьи выше, +40 °C ца йолу[3]. Температура +10…+20 °C мезий йуург йоцуш иттех дийнахь мега. Температура +44 °C сов хилча мезий дала долало.

Истори

Мезий — гуттаренна а новкъахой ду Ӏаламан а, социалан а къоьллийн. Адамашна гулахь даха дезча, цӀано лело таро ца хилча, мезий деба дукха барамехь[5].

Оьздангаллехь

undefined

Хьажа иштта

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 Жизнь животных. Т. 3. Беспозвоночные / Под ред. Л. А. Зенкевича. — М.: Просвещение, 1969. — С. 261—264.
  2. ↑ Ершов, 1959.
  3. ↑ 1 2 Вши // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров).
  4. ↑ Цитатийн гӀалат: <ref> тег нийса йац; кху ак тIетовжаран йоза йаздина дац
  5. ↑ Вши // Биология / Сост. тома С. Т. Испаилова. — 3-е изд. — М.: Аванта+, 1996. — Т. 2. — С. 344. — (Энциклопедия для детей). — 50 000 экз. — ISBN 5-86529-012-6.

Литература

  • Вши // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
  • Вши // Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 4 томах. — СПб., 1907—1909.
  • М. Даниэл. Тайные тропы носителей смерти / Пер. с чеш. Е. А. Егорова; Под ред. Б. Л. Черкасского. — М.: Прогресс, 1990. — 416 с. — 90 000 экз. — ISBN 5-01-002041-6. (обл.)
  • Д. Н. Антипин, В. С. Ершов, Н. А. Золотарев, В. А. Саляев. Паразитология и инвазионные болезни сельскохозяйственных животных / Под редакцией профессора В. С. Ершова. — М.: Государственное издательство сельскохозяйственной литературы, 1959. — 492 с.

Ссылки

Кхин дӀа темана тӀехь

Категореш