Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

ГӀаймакх (шурийн сурсат)

ГӀа́ймакх (оьрс. Сливки) — шурин сурсат, иза доккху чекхйаккханза шура чекхйоккхий хьоналлин фракцех. Лелайо налха беш а, тӀо боккхуш а, морожни йеш а, йуу ша ма-йаарра а[1].

ГӀаймакх дар

Cепараторш(оьр.)нохч. йалле гӀаймакх доккхура охьахиина шура кран йолу башха пхьегӀин лахарчу декъехь гулйелла шура охьайогӀийтий. Дийна схьаэцча гӀаймакх а, тӀо а — лакхара чкъор ду лаьттинчу шурин, иза къаьста йаккхаран хьесапца. Ширачу славянийн цхьа цӀе хилла: вершки.

undefined

Шурин индустрехь керлачу бежанан шура хьовзайо центробежни сепараторшкахь, цара дӀасакъастайо кӀеда шурин мохь шурин плазмах. Шура хьалххе кегийчу боьхаллех цӀанйо, йохйо. ДӀасакъастор дӀахьо 40−45°C температурехь. ГӀаймакхан хьоналла нисйан йиш йу барабанан ротацин чехкаллица, сурсатан чаккхенан хьоналла нормехь йо чекхйаккханза йа чекхйаккхина шура тӀетохарца; цул тӀаьхьа гӀаймакх гомогенизаци а, пастеризаци а йо 10−15 минотехь 85−88 °C температурехь, шелйо 4−6 °C кхаччалц, тӀаккха пхьегӀан чу йууту. КӀезиг хьена долу гӀаймакх гомогенизаци йинчул тӀаьхьа стерилизаци йина хин Ӏоврехь 135 °C температурехь, шелйо 40−60 °C кхаччалц, шишан чу а йуттий, йуха стерилизаци йо 20 секундехь 110 °С температурехь. Картонан-полимеран пхьегӀан чу доьттина гӀаймакхан шолгӀа а стерилизаци ца йо [1][2][3].

ГӀаймакх дан ло пластикин гӀаймакхех — ахфабрикат шен чохь шурин хьоналла 73−83 % йолуш — йа декъа гӀаймакхех. МеттахӀоттийна гӀаймакх норме доккху шуранца, тӀаккха гомогенизаци йо [4].

Тайпанаш

Йуурган мехалла[1]
чулацам,
%		 хьоналла
10 % 20 % 35 %
хи 81,9 72,8 58,9
белокаш 2,8 2,6 2,0
махьарш 10,0 20,0 35,0
шуран шекар 4,4 3,8 3,2
овкъарш 0,5 0,6 0,5
калорийлла, ккал 124 213 348
витаминаш A, D, E, B1, B2, C, PP[5]

ГӀаймакх арахоьцу ассортиментехь:

  • пастеризаци йина, хьоналлица 10 а, 15 а, 20 а, 35 %;
  • стерилизаци йина хьоналлица 10 - 38 %;
  • тӀе шекар а, какао а, къаьхьо а, ванилин йа стоьмийн-цӀазамийн шатӀ тоьхна, хьоналлица 10 % а.

До иштта дукъдина гӀаймакх шекарца йа шекар доцуш, декъа гӀаймакх.

Шекарца дукъдина гӀаймакх

Коьрта йаззам: Йукъйина шура(оьр.)нохч.

Дукъдина гӀаймакх до вакууман аппаратехь шурех гӀаймакх хиллалц кхехкайой. Иза йу жимма озалуш тӀуналла, кӀайн басахь йолуш, чам гӀаймакханарг болуш. Леладо кондитерийн сурсаташ а, маларш а деш. Цу чохь ду хи 23, 9 % а, мохь 19, 4 % а, белокаш 7,3 % а, углеводаш 48 % а (шурин шекар 9 % а, Сахароза 39 % а); калорийлла 407 кк [6].

Йеккъа гӀаймакх

Коьрта йаззам: Йекъа шура(оьр.)нохч.

Йеккъа гӀаймакх йо керла пастеризаци йина гӀаймакх йеккъайеш, вакууман аппаратехь дукъийна, йовха хӀаваъ дӀасадаржорца кепехь. Шекарца йеккъа гӀаймакх арахоьцуш, шекаран сироп тӀетоьхна, дӀасакхийсале.

Оцу сирлачу, кӀайн, гӀаймакхийн порошок чохь 4 % кхаччалц тӀуналла а, 42—44% хьанал а бу. Цунах пайдаоьцу меттахӀоттийна гӀаймакхаш а, тӀо беш, мороженое а, кӀалдийн кӀалдаш а, кондитерски сурсаташ деш[7].

ГӀорийна гӀаймакхаш

ГӀорийна гӀаймакхаш (корнуоллски: «dehen molys», царех наггахь иштта олу заварни крем а, даьттийн йурт а, девонширан йа корнуоллан гӀаймакхаш) — иза дуькъа гӀаймакхаш — бежанан шура хин бани йа Ӏаьн тӀехь йовхо луш йеш йолу[8]. Цул тӀаьхьа иза кӀорга йоцчу кепаш чу дӀайуьллу, жим-жима сурсат шелъйалийта. ГӀаймакх меллаша хьаладолуш ду тӀехула, цунах «гӀорзолгаш» хуьлу — цундела «clotted cream» олу цӀе. Семса гӀаймакхаш — гӀаймакхийн чай чохь коьрта хӀума йу.

undefined

Пайда эцар

ГӀаймакх лелайо тӀо а, гӀаймакхийн налха а беш, иштта тайп-тайпана кулинарин сурсаташ а деш. Иштта йукъайогӀу цхьайолчу чорпанийн худар а , соусийн а, мерза кхачан а, кондитерски сурсаташ йукъахь. Хьанала гӀаймакх атта а, сиха а хьакхало йуткъачу чопах, лелайо коьртачу декъана мерзачу кхачанехь а, кондитерийн сурсаташ чохь а.

ГӀаймакх атта дӀаерзало, лелайо дарбанан а, профилактикан а кхачанехь гастритна а, даӀан цамгарна а, ткъа иштта кхача совбаккхарехь а.

Ораматан гӀаймакхаш

Йуучу хӀуманан индустрехь леладо «ораматийн гӀаймакх», цуьнан хан йеха йу — Ӏаламан гӀаймакхан метта а, леладо ораматийн хьоналла (дукха хьолахь кокосан а, пальман йа пальман тӀамар даьтта а). Иэдараш йукъа йогӀа шурин белокаш (коьртаниг натрийн казеинат), цуо чам а, бос а бо Ӏаламан гӀаймакхан. Ораматан гӀаймакхан йукъа догӀу кхин а мусталлин регуляторш а, стабилизаторш а, эмульгаторш а, ароматизаторш а, басар йийриш а.

undefined

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 3 Товарный словарь, 1960, Сливки.
  2. ↑ Кондрашова Е.А., Коник Н. Е., Пешкова Т. А. Сливки // Товароведение продовольственных товаров: учебное пособие. — М.: Альфа-М, ИНФРА-М, 2007. — С. 314−315. — 416 с. — ISBN 978-2-98281-108-0.
  3. ↑ Касторных М. С., Кузьмина В. А., Пучкова Ю. С. и др. Сливки // Товароведение и экспертиза пищевых жиров, молока и молочных продуктов / под ред. Касторных М. С.. — М.: ИЦ «Академия», 2003. — С. 192−193. — 288 с. — ISBN 5-7695-1340-3.
  4. ↑ Касторных М. С., Кузьмина В. А., Пучкова Ю. С. и др. Сливки // Товароведение и экспертиза пищевых жиров, молока и молочных продуктов / под ред. Касторных М. С.. — М.: ИЦ «Академия», 2003. — С. 192−193. — 288 с. — ISBN 5-7695-1340-3.
  5. ↑ Кондрашова Е.А., Коник Н. Е., Пешкова Т. А. Сливки // Товароведение продовольственных товаров: учебное пособие. — М.: Альфа-М, ИНФРА-М, 2007. — С. 314−315. — 416 с. — ISBN 978-2-98281-108-0.
  6. ↑ Товарный словарь, 1960, Сливки сгущённые с сахаром.
  7. ↑ Товарный словарь, 1960, Сливки сухие.
  8. ↑ Топлёные сливки по-английски, ЕдимДома.ру. Дата обращения: 22 апрелехь 2026.

Литература

  • Сливки. Сливки сгущённые с сахаром. Сливки сухие // Товарный словарь / И. А. Пугачёв (главный редактор). — М.: Государственное издательство торговой литературы, 1960. — Т. VIII. — Стб. 209—212
  • Сливки // Краткая энциклопедия домашнего хозяйства. Том 2. — М.: Большая советская энциклопедия, 1959. — С. 568.
  • Каратыгин Е. С., Коцын М. Б. Сливки // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

Кхин дӀа темана тӀехь

Категореш