Гелагаев, Сайд-Мохьмад Мохьмадан воӀ

Вина Соьлжа-ГӀалахь. 1944 шарахь депортаци йина^[1]. Депортацехь доьзал баьхна Кхазакхстанан Жамбулан областан Мерке йуьртахь. Циггахь ишкол чекхйаккхина^[2]. Нохч-ГӀалгӀайн АССР метахӀоттийначул тӀаьхьа доьзал шеш баьхначу гӀала цӀа бирзина, амма шайн цӀа чу ца кхачабелира, хӀунда аьлча цу чохь бехара кхин нах. Ӏедале аьлчи а гӀуллакх ца хуьлур, доьзалан дийзира Хьалха-Мартан тӀе кхалха^[1]. Нохч-ГӀалгӀайн хьехархойн институтан заочни дакъа чекхдаьккхина^[2], болх бира нохчийн а, оьрсийн а меттанийн а, литературийн а хьехархо. Институт чекхйаьккхича болх бира нохчийн меттан а, литературин а хьехархо Хьал-Келахь. Масех шо даьлча иза кхелхира Соьлжа-ГӀала, цигахь пенси ваххалц хьийхира йуккъера ишколехь а, № 11 йолу ГТД^[1]. Цуьнан хьехархойн гӀуллакх билгала даьккхина Нохч-ГӀалгӀайн АССР а, Нохчийн Республикийн а грамоташца а, дипломашца а^[3].

ХӀетте а, ишколехь доьшуш волуш, оьрсийн маттахь, ткъа хенан йохалла, шен ненан мотт караберзийча, нохчийн маттахь байташ йазйан волавелира иза. 1960-чу шерашкахь цуьнан байташ зорбане йаха йуьйлайелира меттигерчу газетийн а, журналийн а агӀонаш тӀехь. Цул тӀаьхьа Нохчийчоьнан къоначу йаздархойн гуларшкахь арахецарш дара. Йоккха меттиг дӀалоцу цуьнан кхоллараллехь берашна лерина кхолламаш а. Шовкъе олхазарш дезаш хиларна, цӀахь латтадора цо уьш. Цу гӀуллакхо ойла кхоллайелира цуьнан «Олхазарийн дуьне сан дуьне ду» цӀе йолу книга йазйан. Цунна тӀаьхьа араелира Ӏаламах лаьцна кхин цхьа книга - «Акхаройн а, ораматийн а дуьне». Ӏаламах лаьцна хаарш даржорна иза тӀеийцира Дуьненайукъара орнитологийн клубе^[4].