Вайнах (телеканал)

1928-чу шеран оханан беттан 17-чу дийнахь Соьлжа-ГӀалахь болх бан йолайелла Нохчийн радиостанци. Цу хьокъехь «Грозненский рабочий» газето иштта хаам бина: "Тахана, оханан беттан 17-гӀа де — мехала де. Суьйранна ворхӀ сахьт даьлча барам боцучу эфирехь мохь аьлла: «Алло! Алло! Алло! ЛадогӀа Соьлжа-ГӀалин радиостанцига кхо бӀе дезткъа метр тулгӀенехь!». Радиостанцин хьалхара хьаькам а, радиотехник а Балтийски флотехь радист хилла волу И. И. Макаров вара.

Телецентран бух биллар 1958-чу шарахь дӀадолийна. Цул тӀаьхьа ши шо даьлча, телецентран ши гӀатт йолу гӀишло йина йаьлча а, телевещани дӀайолийча а Радион комитетах Нохч-ГӀалгӀайн телерадиовещанехула йолу пачхьалкхан комитет йина, цул тӀаьхьа Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н министрийн советан пачхьалкхан телерадиовещанин комитет а. Комитетан председатель Михаилан кӀант лагутин Сергей хӀоттийна. Соьлжа-ГӀалахь а, республикин кӀошташкахь а сийна экранаш дуьххьара сирлайевлла 1960-чу шеран хӀутосург беттан 15-чу дийнахь.

Республикехь тӀеман хиламаш дӀабуьйлабелча республикин берриге а шуьйрачу хаамийн гӀирсийн болх сецна, ткъа 1996-чу шарахь Соьлжа-ГӀалахь тӀемаш болуш зорбанан а, радион а, телевиденин а бахаман-техникин бух бохийна. Радиоцентр а, телестудеш а, типографеш а, исс гӀатт йолу Зорбанан цӀа а хӀаллакдина.

Контртерроризман операцин жигара дакъа дӀадирзинчул тӀаьхьа Нохчийн Республикехь меттӀахӀитта йуьйлайелла меттигийн а, региональни а органаш, дӀанисйала йолайелла социальни а, экономикин а инфраструктура. МеттахӀитта буьйлабелла республикин шуьйрачу хаамийн гӀирсаш а. 2000-чу шарахь нохчийн телевиденин болх дӀаболабелла. Цуьнан редакци Гуьмсе гӀалахь Республикин ханна йолчу администрацин гӀишло чохь йара^[1].

2023-чу шарахь нохчийн телевидени терахьийн а, аналогови а форматашкахь гойтуш йу, радиовещани FM диапазонехь йу. Республикин 90 % сов бахархойн аьтто бу радиовещанех а, телевиденех а пайдаэца. Телеканал гайтар хӀора а дийнахь дӀахьош ду: хаамийн блокаш шиъ оьрсийн маттахь а, цхьаъ нохчийн маттахь а йолуш, дийнахь-бусий кхузза гойтуш йу (хьалха «Вести» дийнан шиъ нохчийн маттахь а, суьйренан шиъ оьрсийн маттахь а йолуш, дийнахь-бусий доьазза гойтуш а йара). ЙПТРК-н тӀедилларца нийса а догӀуш, тематикин программаш гайтарна билгалдаьккхина эфиран хенан 2-3 сахьт ду. «Вайнах» радиохь 50 минотана йолу пхиъ а, 30 минотана йолу цхьаъ а, 15 минотана йолу цхьаъ а блок йу, йукъара хан 4 сахьт 55 минот. Нохчийн Республикин дахарх а, исторех а, культурех а лаьцна йолу «Вайнах» ПТРК-н телевизионни программаш «Россия-1» а, «Россия-К» а, «Россия-24» а федеральни телеканалашкахь а гойту^[1].

2025-чу шарахь телерадиокампанехь болх беш 167 стаг ву. «Вайнах» ПТРК-н филиал ишттачу дакъойх лаьтташ йу: телевиденин программийн служба, ТВ-н хаамийн программаш кечйаран тоба, телеоператорийн тоба, программаш гайтаран тоба, видеотека, радиовещанин служба (103,6 FM).

Республикехь телевизионни а, радион а сигнал йаржош «Нохчийн Республикин радион а, телевиденин а сигнал дӀасалуш йолу туш» РТРС-н филиал йу. 99 % бахархошка дӀакхочу иза^[2].

Йерригроссин а, республикин а къовсамашкахь дакъа а лоцу, толаман меттигаш а йоху компанис: Дуьненайукъарчу «Россин турс 2003» IV-чу фестивалан «Йовр йоцу цӀе 2003» декъан кубок а, лауреатан диплом а, Дуьненайукъарчу «Россин турс 2006» IX-чу фестивалан «Патриоталлин очерк» декъан лауреат, Дуьненайукъарчу «Россин турс 2005» VӀӀӀ-чу фестивалан декъан лауреат, Телевизионни программийн а, фильмийн а дуьненайукъарчу «Йовр йоцу цӀе 2005» IV-чу фестивалан «Телевизионни тоьлла очерк» декъан ӀӀ-гӀа меттиг, Дуьненайукъарчу «Кавказана машар 2004» фестивалан «100 къам» декъан ӀӀ-гӀа меттиг, «Маьрша микрофон» декъан хьалхара меттиг йаккхарна кубок а, диплом а, «ТЭФИ 2006» къовсаман «хӀора дийнан хаамийн программа» декъан лауреат а, "телевизионни документальни фильм «Жоьжахатен пхи де» декъан хьалхарчу меттиган диплом, Дуьненайукъарчу «Дашо пелаг 2007» журналистийн къовсаман хьалхара меттигаш^[3]. 2020-чу шеран хьаьттан баттахь «ЦӀийца чӀагӀдина гергарло» балха тӀехь тӀеман гӀуллакх дика а, нийса а довзийтарна Йерригроссин пачхьалкхан телевизионни а, радиовещательни а компанин леррина совгӀат делла. Толам баьккхина Йерригроссин «Россин турс» къовсаман «Даймохк ларбархойн а, Сийлахьчу Даймехкан тӀеман ветеранийн а иэсана лерина долу гӀуллакх шуьйрра довзийтарна» декъехь. 2021-чу шеран товбецан баттахь «Планета NEXT» программо Къоман телевизионни «ТЭФИ-KIDS» совгӀат даьккхина, берашна леринчу хӀора дийнан хаамийн-самукъадаккхаран тоьлла программа лерина иза^[2].

«Вайнах» телеканал сайта тӀехь а, Андроидна а, IOS-на а леринчу приложенешкахь а онлайнехь гойтуш йу, иштта жигара болх беш йу Интернет зӀенашкахь а^[2].

• Ельсаев А. А-Х. — 2006—2020 ш.
• Веселаева Р. Н. — 2020 шарахь дуьйна.