Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Богаткина, Анна Григорьевна

Богаткина, Анна Григорьевна (1922 шеран 3 декабрь, Казачья Пелетьма, Ломовский сельсовет[d]) — Сийлахь-Боккхачу Даймехкан тӀеман ветеран а, бомбардировщикийн полкан сержант а. СовгӀат йина Даймехкан тӀеман шолгӀачу даржан орденца а, мидалшца «Доьналла гайтарна» а, «Берлин схьайаккхарна» а, «Фашистийн Германина тӀехь толам баккхарна» а[1][2].

Биографи

Иза йина 1922-чу шеран гӀуран беттан 3-чу дийнахь Пензин областан Лунинан кӀоштан Казачья Пелетьма йуьртахь. Цуьнан нана доярка болх беш йара 1990-чу шарахь фермехь, цуьнан да даьхнилелорца озавелла вара, говрашка хьоьжуш вара. Доьзалехь кхо бер дара, ши йоӀ а, цхьа кӀант а, фронтехь кхелхина[3].

Ишкол чекхъйаьккхинчул тӀаьхьа Богаткина Анна 1938 шарахь Иваново гӀала дӀайахара, цигахь телеграфист хила Ӏамийна[3].

Богаткина Анна фронте йахара 1941-чу шарахь, шен 19 шо долуш, тӀеман комиссариате(оьр.)нохч. иза Ульяновске Ӏамо хьажийра. ТӀом болчу хенахь телеграфистка болх беш йара иза[4]. ХӀаваан эскарехь сигналан связист йара иза[3].

«Ишкол чекхъйаьккхинчул тӀаьхьа, 1942-чу шарахь фронте дӀавигира со, Ульяновскехь пхеа баттахь Ӏамийра тхо, хӀокху йа вукху леррина хьолехь муха лела деза гойтуш, дуьйцуш, тӀамехь хӀун хила тарло цкъа а ца хаьа. Тхо, кегий мехкарий, кхетара оцу тӀамехь тхайх дуккха а хӀума дозуш хиларх, хӀунда аьлча, мехала хаамаш оха дӀасакхехьош бара, карахь герз а долуш, тӀаме ца довлушехь. Тхо сихха тхайн болх бан гӀертара, тхо кхетара тхайна тӀехь доккха жоьпалла хиларх. Тхан декхар дара хӀаваан эскаран бомбанаш йеттачу кеманаша муьлха объекташ хӀаллакйина бохучух лаьцна информаци дӀасайаржор», — элира Богаткина Аннас[3].

Ульяновскехь Ӏамораш чекхдаьхначул тӀаьхьа тӀеман дакъошка дӀахӀиттийра уьш. Босаткина Анна хьажийра бомбардировщикийн полкан 292-гӀа къаьстина зӀенан роте, цигахь мехкарий гӀуллакх дира йерриг а тӀом болчу хенахь[5].

Церан ротехь виъ телеграфист вара, бисинарш — кӀентий бара. Оцу тобанан декъашхо а йолуш, Румынехула а, Полшехула а, Чехословакехула а, Венгрехула а, кхечу Европерчу пачхьалкхашкахула а чекхъйаьлла иза. Советан авиацино фашисташна бомбанаш йеттачу массанхьа а йара иза[5].

Цхьана тӀамехь снарядаш йетташ, йист ца хуьлуш, хӀумма а ца хезаш йара иза. Масех бутт баьккхина цо тӀеман госпиталехь. Тойеллачул тӀаьхьа, йоӀ йуха а фронте йухаеара[3].

Цхьана дийнахь отрядан хьаькамо мисси дӀайахийтира мехкарий фронтан могӀане. ТӀом боьдуш онда тоьпаш йетта йолийра. Телефонаш дӀа а йевлла а, зӀе дӀайаьлла а. Богаткина Аннас шен накъостана а, доттагӀчунна а Резенкова Катяна цу гӀирсана уллохь йиса аьлла, ткъа ша арайаьлла, шена гина телпо йоьхна. Цо иза шедца дӀа а тарйина, чаккхенаш вовшахтоьхна. ЗӀе йуха а болх беш йара. И бахьана долуш телеграфисташ эфирехь дӀабахара, цигахь маршал Рокоссовский цу линин вукху йистехь вара. Богаткина Аннас хьал маршале дӀахаийтира, кхин дӀа а тӀедахкарш дехна. Рокоссовскийс омра дира мехкаршна массо а гӀирс хӀаллакбан а, къайлаха хаамаш чохь болу мехала документаш къайладаха а[5].

Маршалан омра кхочуш а деш, машене сатуьйсуш Ӏара мехкарий[3].

«Тхо схьаэца машен йеара, пассажирна цхьа меттиг бен йоцуш. Запасни шинна лерина йолчу меттехь охьахиира Катя. Суна боккха эшам бара сан хьоме доттагӀ дӀакхалхар. Ас хаддаза ойланаш йора, цуьнан метта ас дӀалаьцча дика хир дара, иза дийна йисина хир йара аьлла. Оха Катя дӀайоьллира Германерчу Хайнау гӀалахь, цигахь тхан полко Толаман де даздира. Тхоьга цӀеххьана хаам бира, тӀом чекхбаьлла, вайн ЦӀен Эскаро фашистийн тӀелатархой эшийна аьлла. Суна дагадогӀу, тхо самукъадаьлла доьлхуш, кхиссалуш, мара а бетташ, делалуш хилар», — дагалоьцу Богаткина Аннас[3].

Богаткинас Толаман де даздира Германехь, Харнау гӀалахь[6]. Дукха хан йалале телеграфхой Берлине дӀакхачийра, цигахь атта хилира Гитлеран бункер(оьр.)нохч. ган[5].

ТӀом чекхбаьлча хилла гӀуллакхаш

Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀом чекхбаьллачул тӀаьхьа Богаткина Анна йахара Богаткин Иване. Шен майра ишколехь доьшуш волуш дуьйна вевзаш вара иза[4]. Иза а, цуьнан майра а Ивановехь Ӏаш йара. 1949-чу шарахь шайн кхо шо долу кӀант а волуш, Соьлжа-ГӀала дӀакхелхира уьш, цигахь цуьнан майрачун ваша вехаш хиларна[5]. Цуьнан майра велира 2002-чу шарахь[6].

Анна Григорьевна 50 шарахь Соьлжа-ГӀалин коьртачу почтан отделенехь телефонистка болх бина[3]. Ткъа 9-чу гӀалин дарбан цӀийнан уллехь йолчу почтехь телеграфан офис схьайиллича, цига дӀайахара иза, цӀенна гергахь. Нохчийчохь тӀеман акцеш йоьдучу хенахь Богаткина Аннин аьтто баьлла СТ телеграфан ши аппарат кӀелхьарайаккха, ткъа коьртачу почтан декъехь мел йолу техника хӀаллакйинера. Цунна куьйгалло баркалла элира цунна. Богаткина йуха а телеграфистка балха кхайкхира, амма иза 20-чу отделан тешаме йисира[5].

undefined

Соьлжа- ГӀалахь Январская урам тиллина Дуьненан ШолгӀачу тӀеман ветеранан Богаткина Анна Григорьевнан цӀарах[7].

СовгӀаташ

  • Даймехкан тӀеман шолгӀачу даржна орден
  • Мидал «Доьналла гайтарна»
  • «Берлин схьайаккхарна» мидал
  • «Фашистийн Германина тӀехь толам баккхарна» мидал.

Билгалдахарш

  1. ↑ Богаткина Анна Григорьевна. podvignaroda.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 26 август.
  2. ↑ Богаткина Анна Григорьевна. pamyat-naroda.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 26 август.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Луиза Цагуева. Анна Богаткина: телеграфистка на войне, телефонистка в Грозном. «Грозный-информ», Информационное агентство Чеченской Республики (2014 шеран 27 февраль). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 26 август.
  4. ↑ 1 2 Анна Богаткина победу встретила в Германии. grozny.tv (17 февраля 2015). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 26 август.
  5. ↑ 1 2 3 4 5 6 Малика Абалаева. Нет ничего священнее, чем беречь свою Родину! Сетевое издание «Вести Чеченской Республики» (2017 шеран 23 февраль). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 26 август.
  6. ↑ 1 2 Зарема Ахмадова, Кира Машрикова, Екатерина Филиппович, Анастасия Степанова, Мадина Сагеева. Дожить до победы. etokavkaz.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 26 август.
  7. ↑ Телеканал «Грозный» продолжает цикл сюжетов, приуроченных к 13-летию фонда Кадырова. grozny.tv (21 июня 2017). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 26 август.

Литература

  • Память 1941—1945. Книга 1. — Архивное управление Чеченской Республики, 2010. — С. 92. — ISBN 978-5-999-6-0067-7.

Хьажоргаш

Категореш