Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Нисде хатӀМотт хийцаХаам
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Березовская, Майя

Березовская Майя (пол. Maja Berezowska; 1893 йа 1898 шеран 13 апрель 1898 шеран 13 апрель йа 1893 шеран 13 апрель, Барановичи[d], Российн импери — 1978 шеран 31 май, Варшава, кхин а йевза харц цӀарца Дитто (пол. Ditto) — польшин исбаьхьалча а, график а, карикатурист а, сценограф а[3][4].

Биографи

Йина 1892-чу (йа 1893-чу) шеран оханан беттан апрель 13-чу дийнахь Барановичихь, Минскан губерни, Россин импери (хIинца — Беларусь). Да — Эдмунд Березовский — Оьрсийн империн эпсар, подполковник вара, Транссибирски аьчканекъан магистралехь гIишлошйархо, ткъа тIаьхьо — Польшин Войскан бригадан инарла хилира[3].

Майяс Петарбухехь долара исбаьхьаллин искусствон школехь деша долийра, лакхара исбаьхьаллин дешар Краковехь, Парижехь, Мюнхенехь схьаийцира. ШолгIа дуьненан тIом бале балале иза шен эротически сурташца гIарайелира[5]. Цуьнан кхоллараллин коьрта теманаш адаман синхаамаш а, дегIан хазалла а йара. Шен хан чекхйолуш цо йаздира:

Безам боцуш дахар хир дацара. Суна цхьан а хӀума дац адаман дегӀал мехала, со дийна мел йу, аса иза дуьллур ду. Мел диллало а дика.Szpilki, № 34 (21 августа), 1977

1933-чу шарера 1936-чу шаре кхаччалц Парижехь Iийна, цигахь меттигерчу дийнан зорбанашца цхьаьнагIуллакх деш йара: «Le Figaro», «Le Rire» а, «Ici Paris» а. 1935-чу шарахь тIаьххьарчех цхьана лоьмарехь Гитлерах лаьцна карикатурийн сереш «Мерзачу Адольфан хелхарш» зорбатоьхна, царна сихонца резацахилар хаийтина Германин векалло, французийн криминалан полици иза суьде ийзош, «пачхьалкхан куьйгалхо сийсазвар» бехка дохкуш. Цуьнан адвокатас иза ларйайтира, гIуллакх билггала (символически) гIуда тохарца дирзира. ТIом балале Польше цIайеача, провинцехь болх бинера цо, амма Варшаве йирзира, цигахь 1942-чу шеран хIутосург беттан гестапос лецира иза. Гитлер сийсазварна вен кхиэл йарна Равенсбрюк концлагере йиттира. Вен кхиэл кхочуш ца йира. Концлагерехь, тарлучунца, Майя сурташ доккхучехь йара — коьртачу декъана кхиберш набахте чохь латточу нахана портреташ йора, цара шайн доьзалшка уьш нелегально бахкийтархьама. 1945-чу шеран хIутосург беттан концентрационни лагерь ЦIечу Эскаран дакъоша мукъайаьккхира; Березовская Шведски ЦIечу ЖожагIатан деллачу кхайкхамца шен махкахойн тобанаца Стокгольме лечу даха дIайахара[6].

Асаран беттан 1946-чу шарахь Березовская Польше цIаеача, цуьнан коьрта болх театрашкахь сценин визуальни кечдар а, костюмийн эскизаш дар а дара. Иштта цо шен карикатураш газеташкахь а, журналашкахь а зорбатухура, книгашна суртдилларш дора.

1977-чу шарахь Майя Березовская берриг профессионалин дахарера йелира. 1978-чу шеран хIутосург беттан 31-чу дийнахь Варшавехь кхелхира. Воинские Повонзки кешнашкахь дIайоьллина[7].

СовгIаташ

  • Польшан Халкъан Республикин искусствон сийлахь гIуллакххо (1977)[8].

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 3 Deutsche Nationalbibliothek, Staatsbibliothek zu Berlin, Bayerische Staatsbibliothek, Österreichische Nationalbibliothek Record #122529901 // Gemeinsame Normdatei (нем.) — 2012—2016.
  2. ↑ Internetowy Polski Słownik Biograficzny (польяк.)
  3. ↑ 1 2 Berezowska – artystka, która obraziła Hitlera (польяк.). web.archive.org. Instytut Pamięci Narodowej. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 15 сентябрь.
  4. ↑ Maja Berezowska — Biography (инг.). Culture.pl. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 15 сентябрь.
  5. ↑ Czyńska, Małgorzata. Berezowska. Sex-realistka (польяк.). SZUM (2018 шеран 19 октябрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 15 сентябрь.
  6. ↑ Kośka, Martyna. Maja Berezowska – Zawsze zbyt śmiała (польяк.). IgiMag (2019 шеран 15 февраль). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 15 сентябрь.
  7. ↑ Gersz, Aleksandra. Stworzyła polskie porno, obraziła Hitlera, wywoływała skandale. Maja Berezowska to kolorowy ptak polskiej sztuki (польяк.). web.archive.org (2018 шеран 22 декабрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 15 сентябрь.
  8. ↑ Maja Berezowska. Malarka i ilustratorka z karą śmierci za karykatury Hitlera (польяк.). web.archive.org. Polskie Radio. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 15 сентябрь.

Литература

  • Czyńska, Małgorzata. Berezowska. Nagość dla wszystkich. — Warszawa.;
  • Gersz, Aleksandra. Maja Berezowska. — Warszawa.

Хьажоргаш

Категореш