Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Нисде хатӀМотт хийцаХаам
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Асмаъ бинт Абу Бакр

Асмаъ бинт Абу Бакр (Ӏаьр. أسماء بنت أبي بكر‎‎; гергга 595, Макка — 692 шеран ноябрь, Макка) — Мухьаммад пайхамаран (ﷺ) накъост йу, хьалхара халифатан Абу Бакран йоӀ а йу, Зубайр бин аль-Ӏавваман зуда а йу.

Биографи

Асма Меккахь йина хӀиджрат хилале 23 шо гергга хьалха (595 шо гергга долуш) Абу Бакр ас-Сиддикъан а, Кутайла бинт Абд аль-Уззин а, курайшитийн тайпана доьзалехь[2].

Мухьаммад пайхамаран (ﷺ) йуххерчу доттагӀан Абу Бакран йоӀ хилла Асмаъ. Цуьнан ненан цӀе хилла Къутайлат бинт Ӏабдул-Ӏузза. Цуьнан нанас вина ваша хилла — ӀабдуллахӀ, йижарий Ӏаишат а, Умм Кульсум а, иштта дена бина вежарий ӀабдуллахӀ а, Мухьаммад а. Иштта цуьнан десте а хилла Умм Руман бинт Ӏамир цӀе йолуш. И кхин тӀе — цхьаьна да йолу ваша ат-Туфайл ибн аль-Хариса аль-Азди[3].

Мухьаммадан пайхамаран (ﷺ) шайхаллин декхар хилле, Асмаъан да-нана дӀасакъаьстина хилла[4]. Да-нана дӀасакъаьстиначул тӀаьхьа, иза шен ден цӀахь Ӏаш йара[5].

Дуьххьара ислам тӀеэцначех цхьаъ хилла Асмаъ. Ибн Исхака дӀахӀоттийначу «Абу Бакра кхайкхамца бусалба дин тӀеэцначарах» болчу списке тӀехь иза 15-чу меттигехь йу[6]. Хиджрат (кхеча метте дӀавахар) долчу хенахь, пайхамар Мухьаммад а, Абу Бакр а Мадина (Ясриб) дӀаоьхуш, Асмас царна Саур олучу хьехехь чохь хӀума йойтура. Пайхамаро а, Абу Бакра а Ӏин чуьра арабевлча, Асмас шина доьхка тӀе кира беира, цундела Мухьаммада цуьнга «Зату-Нитакайн» (ши доьхка долуш йерг) цӀе тиллира.

Хиджрат хилале дукха хан йоццуш, Асма маре йахара аз-Зубайр ибн аль-Авваме, тӀаккьа шен майрачуьнга Мадинехь цхьа масех бутт баьлча йирзира. Мадинан йукъахь уьш къехой бара. Абу Бакра цаьрга лай белча, Асмас элира: «Иза сан паргӀато йар санна дара»[7].

Цкъа Мадина цуьнга хьошалгӀа йера цуьнан нана Кутайла бинт Абд аль-Уза. Асмаъ иза цӀа ца йитира, совгӀаташ а ца дийхира, цо йишас Ӏаишас Мухьаммадаца дагавала ца йаллалц. Мухьаммада элира, Асмина дика хир дара нана хьошалла тӀеэца, хӀунда аьлча Кутайлас цкъа а мостагӀалла ца гайтина бусалбанашна. Къуръан 8-чу а, 9-чу а айаташ «аль-Мумтахана» («Испытуемая») сурехь нисделла хӀара хӀума хиларе терра, муфассирийн (къорӀан кхетамхойн) хетарехь[4].

Аллах шуна ца доьхку Дела доцург кхин бахьана долуш а, шайн цӀенош чуьра аравохуш а воцчарна дика дар а, нийсо лелор а. Баккъал а, Аллах везаш ву боькъуш боцурш. ۝ Аллах шуна ца магадо Дела доцург кхин бахьана долуш тӀом бина, шайн цӀенош чуьра арабохуш, шу арабохуш гӀо диначарна доттагӀалла дар. Ткъа уьш шаьш накъостий а, доттагӀий а бохучарна, уьш сийсазбеврш бу.Ша тайпанара текст (Ӏар.) — 60:8, 9 (Кулиев)

Асмин а, аз-Зубайран а бархӀ бер дара:

  • Абдуллах — Хиджрат хилча Мадинан йукъахь вина хьалхара бусалба;
  • Аль-Мунзир ибн аз-Зубайр;
  • Асим;
  • Аль-Мухаджир;
  • Хадиджа;
  • Умм аль-Хьасан;
  • Ӏаиша;
  • Урва[8].

Асмаъ доьзалехь ирс долуш йацара, хӀунда аьлча аз-Зубайр «адамашна йукъахь уггаре эмгаралле верг» вара. Мединан йукъахь цо кхин а кхоъ зуда йалийра. Цкъа цо дасе шен майрачун къизаллах а, шераллах а латкъам бира, амма Абу Бакра цуьнга хьехам бира: «ЙоӀ, собаре хила. Зудчо нийса майра хилча, иза велча, иза йелла йоцуш, йуха маре йахча, уьш йуха а кхетар бу беш (йалсамани) чохь»[7]. Аз-Зубайран кхин зуда а, Укъба бинт Укъба а, иштта латкъам бора цунна, цхьа масех бутт баьлча цо шена талор дар дехара[9]. ТӀаьххьара а аз-Зубайра Асмица талор дира[10].

Асмас дакъалецира Ярмукан тӀамехь (636)[11].

ТӀаьххьара шераш а, Ӏожалла а

Асмас бӀе шо сов даьккхира. Тешамца, цуьнан цхьа а церг ца йелира, ткъа хьекъал а кӀираделира, амма къена йолуш бӀаьрса дайра цуьнан. Иза мухӀажирех (кхелхинчарах) тӀаьххьара йерриг йара, Маккахь кхелхина йолу[12].

Билгалдахарш

  1. ↑ ويكيبيديا العربية (Ӏаьр.) — 2003.
  2. ↑ Обладательница двух поясов — Асма бинт Абу Бакр. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 8 октябрь.
  3. ↑ Muhammad ibn Saad, Tabaqat, vol. 8. Translated by Bewley, A. (1995). The Women of Madina, p. 193. London: Ta-Ha Publishers.
  4. ↑ 1 2 Bewley/Saad p. 178.
  5. ↑ Al-Tabari vol. 39 p. 172.
  6. ↑ Guillaume, A. (1955). A Translation of Ishaq’s Sirat Rasul Allah, p. 116. Oxford: Oxford University Press.
  7. ↑ 1 2 Bewley/Saad p. 177.
  8. ↑ Bewley/Saad p. 176.
  9. ↑ Bewley/Saad p. 163.
  10. ↑ Bewley/Saad p. 179.
  11. ↑ Walton, Mark W (2003), Islam at war, Greenwood Publishing Group, ISBN 0-275-98101-0, pp. 6, 30
  12. ↑ Biography of Asma Bint Abu Bakr (R.A.) (инг.). IslamicFinder (2019 шеран 9 апрель). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 8 октябрь.

Литература

  • Asmāʾ / Gibb, H.A.R. // Encyclopaedia of Islam. 2 ed. — Leiden : E. J. Brill, 1960—2005.(мехах)

Категореш