Абазаров, Владимир Алексеевич
Абазаров, Владимир Алексеевич (1930 шеран 6 май, Краснодаран мохк — 2003 шеран 13 май, Тюмень) — советан геолог.
Цо дакъалецира Малхбузе Сибрех Йуккъерчу Обь кӀоштахь йаккхий а, шатайпа а мехкадаьтта доккху меттигаш карорехь. Россехь уггар йоккха йолу Самотлорехь мехкадаьттан меттиг карийнчех цхьаъ вара иза.
Ленинан совгӀатан лауреат вара иза.
Биографи
Вина 1930 шеран хӀутоссург беттан 6-чу дийнахь Тиховски хуторехь (хӀинца Краснодаран мехкан Красноармейски кӀошт).
1948-чу шарахь лакхара ишкол чекх а йаьккхина, Красноармейски дугансовхозе учёетчик балха воьду иза, фермеран комсомольски организацин куьйгалхо а хуьлуш. Йуьхьанца 1948-чу шарахь Москохарчу авиацин институте деша а йазвелла, лётчик хила лууш вара иза, шен ваша санна ((тӀаьхьа 62-чу тӀеман авиацин полкан командир хилла иза).
1949 шарахь иза деша воьду Соьлж-ГӀаларчу мехкадаьттан институте, 1954 шарахь иза чекхъйаьккхира шахтийн буру туху ламанан инженерийн говзаллица. 1959 шо кхаччалц цо болх бира Краснодаран мехкахь а, Сталинградан областехь а буру туху компанешкахь инженеран а, буру туху куьйгалхо а, буран хьаькаман а, кӀорга скважинаш зуьйш йолчу цехан хьаькаман а даржехь.
1960-чу шеран бекарг баттахь Ю. Г. Эрвье а, В. А. Абазаров а, Тюмене кхаьчна. 1960—1962 шерашкахь Ханты-Мансийскан коьрта инженер хилла, цул тӀаьхьа Березовски геологин талламан экспедицин.
1962 шарахь иза хӀоттийра Мегионан мехкадаьтта талларан экспедицин куьйгалхо. Цуьнан коьрта Ӏалашо йара мехкадаьттан латтанаш лехаран а, кхиоран а темп алсамъйаккхар, уггаре а хьалха Мегионан меттигехь. Оццу шеран асаран беттан Абазаров Мегионехь кхаьчначу хенахь Г. И. Норкинан тобано, экспедицин декъашхоша, цхьаъ бен ца карийна Мегионан мехкадаьттан меттиг, цигахь кхо скважина йина хилла. Абазаровс вовшахтоьхна гӀишлошъйаран отдел, билггал йолу программа дагахь а йолуш — дечигах дина синтеме хӀусамаш а, социалан а, культурин а объекташ а, промышленни база а йар — ткъа жамӀаш сихонца хилира.
Мегионан мехкадаьтта лоьхучу экспедицин буьркан барам хӀора шарахь алсамболу. Ватински а, Северо-Покурски а, Агански а, Нижневартовски а мехкадаьттан меттигаш гучуйевлира, цул тӀаьхьа 1965 шарахь Самотлорски а, Соромински а меттигаш йу. 1967 шарахь схьайиллина йоккха мехкадаьттан а, газан а меттиг Варегански, цул тӀаьхьа 1968 шарахь Мало-Черногорски, 1970 шарахь Больше-Черногорски, иштта гучуйевлира Тюменски а, Северо-Варьегански а меттигаш. Верриг а Мегионан геологашна карийна 135 сов мехкадаьттан а, газан а меттиг.
1970 шарахь Мегионан мехкадаьтта талларан экспедицин тобанна «Сийлаллин знак» орден йелира.
1971—1974 шерашкахь иза вара «Мегионнефть» компанин мехкдаьтта а, газ а йаккхаран департаментан куьйгалхо. 1975—1976 шерашкахь иза вара Кара мехкадаьттан а, газан а экспедицин куьйгалхо; 1976—1977 шерашкахь «Обьнефтегазгеологин» производственни цхьаьнакхетараллин технологин декъан куьйгалхо вара. 1977—1980 шерашкахь «Нижневартовскнефтегаз» производственни ассоциацин буру туху декъан куьйгалхочун гӀовс вара, ткъа 1980—1981 шерашкахь «Белозернефтан» мехкадаьттан а, газан а департаментан куьйгалхочун гӀовс вара. 1983—1992 шерашкахь Южно-Таркосалинскан а, Ямалан а мехкадаьтта лоьхучу экспедицин куьйгалхо вара.
Абазаров нахана дагавогӀура вуно луьра, хӀетте а Ӏаламат нийсо йолуш стаг санна. «Йа хан а, йа ницкъ а ца кхоош, шен дог ца лозуш къахьоьгура цо. Мел хала хьал хиллехь а, шен даржехь висира иза. Владимир Алексеевичан аьтто белира шен пайда эцархой а, массо а тайпа жуьгтийн нах а цабезам а, адамашца тешаме, доттагӀаллин хьежам а цхьаьнатоха»[1].
ХӀетте а 1992-чу шарахь пенсе ваханчул тӀаьхьа В. А. КхидӀа а къахьоьгуш вара Абазаров.
Иза вара Малхбузера Сибрех мехкадаьттан а, газан а комплекс кхоьллинчу нехан союзан председатель (1997—2002), кхоьллина цуьнан инициативица «Тюменан мехкадаьттан а, газан а комплекс кхоьллинчийн дахаран хьелаш тодарехь билггал гӀуллакхаш дан, ткъа иштта синмехаллин, оьздангаллин ламасташ лардар, кхиор».
Иза кхелхина 2003 шеран хӀутоссург беттан 13-чу дийнахь, дӀавоьллина Тюменехь Червишевски кешнашкахь.
Доьзал
- да — Абазаров Алексей Николаевич (Абас-Оглы), ГӀажарийчуьра
- нана — Абазарова Мария Васильевна
- хьалхара зуда— Абазарова Раиса Ивановна
- шолгӀа зуда — Абазарова Ленина Васильевна
- йоӀ — Абазарова Татьяна Владимировна
СовгӀаташ а, совгӀаташ а
- Ленинан орден (1966 шо)
- Ленинан совгӀат (1970) — Йуккъера Обь кӀоштахь мехкадаьттан йаккхий меттигаш карорна а, промышленни тӀаьхьалош сихйина кхиорна а
- Дуьххьара Самотлоран аре карийнарг (1976)
- Тюменан областан Нижневартовскан кӀоштан сийлахь гражданин (1997 шо)
Эс
- Абазаров Владимиран цӀарах мехкадаьттан меттиг йу Нижневартовскан мехкадаьттан а, газан а кӀоштахь, Нижневартовскана малхбалехьа 43 км генахь.
- Цуьнан цӀе тиллина Мегионехь цхьана урамна а. «Славнефть-Мегионнефтегазгеологи» предприятин гӀишлонна тӀехь мемориалан у хӀоттийна, легендарни мегионан геолог а, хьалхара кӀаргдархо а дагалоцуш.
Билгалдахарш
- ↑ В. Д. Токарев, А. П. Лидов. Эпоха Эрвье. — Москва: Сибургео, 2009. — С. 150. — 366 с.
Литература
- В. Д. Токарев, А. П. Лидов. Эпоха Эрвье. — Москва: Сибургео, 2009. — 366 с.
- Биография Великого подвига: Тюменская геология: Годы. Люди. События (1953—2003). — Екатеринбург: Средне-Уральское книжное издательство, 2003. — 688 с.
- Лидия Самарина. Память — категория духовная… // Тюменские Известия : газета. — Тюмень, 2010. — № 117 (5094).
- Человек эпохи: Владимир Абазаров / ред.-сост. Л. В. Цареградская. — Ханты-Мансийск: Полиграфист, 2007. — 79 с. — (Именные месторождения Югры). — 1000 экз. — ISBN 978-5-89846-622-0.
- Нестеров И. И. Помогите тем, кто создавал и защищал страну(оьр.) // Промышленные ведомости. — 2005. — № 3.
Хьажоргаш
- Владимир Алексеевич Абазаров рассказывает о своём. nikolaylobanov.com.
- Абазаров Владимир Алексеевич. web.archive.org.
- Биография. sites.google.com.