Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Ӏаьржа пӀераска-де (распродажаш)

Ӏаьржа пӀераска-де  (инг. Black Friday) — Ӏамеркехь Баркаллин де дӀадаьлча пӀераскан дийнахь. Цу тӀехь дӀайолало ламастан рождествон йохкаран мур. Оцу дийнахь йохка-эцар вовшахтохаран Ӏадат кхолладелла XIX бӀешарахь, ткъа «Ӏаьржа пӀераскан де» боху термин гучуелира 1966 шарахь, юьхьанца коьртачу декъана лелош яра Ӏамеркан Цхьаьнатоьхначу Штатийн Малхбален бердаца. Баркаллин де ноябрь беттан 4-чу четвергехь хиларна, Ӏаьржа пӀераскан де догӀу 23 ноябрь а, 29 ноябрь а йукъахь[1].


Ӏаьржа пӀераскан де официалан деза де дац, амма дуккха а белхалоша мукъа хан йоккху оцу дийнахь, йохка-эцаран белхахой боцурш, хӀунда аьлча, оцу дийнахь эцархойн дӀасалелар хаъал алсамдолу. Ӏаьржачу пӀераскан дийнахь туьканаш схьайоьллу вуно хьалхе - Ӏуьйранна 5 сахьт даьлча, ткъа цхьайолу яккхий йохка-эцаран синтарш схьайоьллу ур-атталла буьйса юккъе яьлча а. Хьалхарчу клиенташна онда дисконташ ло - 50% тӀера 80% кхаччалц - иза деш ду туьканашка ма-хуьллу дукха клиенташ кхачорхьама «Ӏаьржа пӀераскан де» боху термин дуьххьара гучуелира Филадельфихь, иза хьахийра Баркаллин де дӀадаьлча пӀераскан дийнахь некъан дӀасалелар чӀогӀа хиларх[2][3]. Ингалсан маттахь оцу терминан кхузаманан тидар алсам дика ду - доьзна ду «Ӏаьржачу» идиомица (аьлча а, «позитивни баланс», «цӀен» дешнашна дуьхьал), дуккха а йохкархой «пайда хир бу» бохург гойтуш оцу дийнахь[4]. 2000-гӀа шерашкахь дуьйна цхьа могӀа компанеш дӀахьо цу кепара йохка-эцар дуьненан кхечу пачхьалкхашкахь, ткъа 2010-гӀа шерашкахь дуьйна — Россехь[5].

Рождествон распродажийн «Да»

ТӀаьхьо Ӏаьржа пӀераскан де кхолладаларе кхачийна и ламаст кхоьллинарг лоруш ву Фрэнк Вулворт. Цо дуьххьара йохка-эцар вовшахтоьхна 1873 шарахь Ланкастерехь (Пенсильвани штат). Вулворт ахархойн доьзалера вара, махкахь вехаш вара, амма куьйга болх бан ца лаьара. Дешар Ӏамо аьтто ца хилла цуьнан, башха хьуьнарш а ца хилла цуьнан. Дас гӀо дина 21 шо долчу кӀантана туьканахь йохкаран гӀоьнча балха хӀотта[6]. ХӀетахь йохкархоша шаьш къастадора сурсатан мах мел хир бу: эцархочун ахча дӀадала йиш хиларан мах хадабора, шайн зеделларг тидаме а оьцуш, мах хӀоттабора. Вулвортан болх башха кхиаме ца хилира, цунна масийттазза кхерамаш тийсира балхара дӀаваккхарна. ТӀаккха цхьа хӀилла дан сацам бира цо.Цо ерриг а сезонан сурсаташ дӀа а диллина, «5 центах дерриг а» аьлла, яздина йоза а хӀоттийра. Иза дуьххьара йохка-эцар яра Ӏамеркехь. Сменехь цо дукхахьолахь 6 дийнахь гулбеш болу пайда бора. Цул тӀаьхьа цо сацам бира шен бизнес схьаелла, цигахь билгалбаьхна мехаш а, рогӀера йохка-эцар а хир йолуш. Иштта гучуелира XX бӀешо долалуш уггаре а яккхийчу йохка-эцаран синтемех цхьаъ[7].

АЦШ-н розницехь йолу йохкарш (статистика)

Къоман йохка-эцаран федерацино кест-кеста зорбане боху Баркаллин денна йохкаран хаамаш[8]. ТӀаьхьарчу шерашкахь эцархойн ерриг терахь 200 миллион сов стаг ву; юккъера чек 400 доллар гергга ю.

Статистико гойту, Ӏамеркехь ерриг а йохка-эцаран 20% гергга дӀахьо Ӏаьржачу пӀераскан денна а, Рождествон денна а юкъахь.

undefined

Ӏаьржа пӀераскан де Россехь

Оьрсийчохь дуьххьара «Ӏаьржа пӀераскан» цӀе йолу йохка-эцар дӀадаьхьира 2013-чу шарахь дкабрь-беттан 6-чу дийнахь, дерриг а дуьненал кӀира тӀаьхьа. 2014 шарахь дуьйна дукхаха йолу йохка-эцар дӀахьо дерриг дуьненца цхьаьна, амма йеари дийнахь 19:00 даьлча, кӀирандийне кхаччалц[9]. Ӏаьржа пӀераскан де ноябрь-баттахь дӀахьош делахь а, цхьаболчу йохка-эцархоша и термин гӀараяларх а, евзаш хиларх а пайда оьцу, дерриг а шарахь цу цӀарца йохка-эцар дӀахьош. Ӏаьнан йохкаран мур а дӀаболабо[10].

Цийн махкахь йохкарш

Цийно шен йохка-эцаран де дӀахьо хӀора шарахь Лахьан-беттан 11-чу дийнахь я цунна гергахь.

Дуьххьара иза Китайхь дӀаяьхьира 2009-чу шарахь Alibaba Group компанин инициативица, цо сацам бира шен «Ӏаьржа пӀераскан» цхьалхачу нехан дийнахь дӀаяхьа.

Билгалдахарш

  1. ↑ Черная пятница (Black Friday) 2020 в Фокстроте - распродажа, скидки, акции на Блекфрайдей в Киеве и Украине. www.foxtrot.com.ua. ТӀекхочу дата: 2020 шеран 21 ноябрь. Архивйина 2020 шеран 27 ноябрехь
  2. ↑ [1966] «Black Friday» (day after Thanksgiving) (инг.). American Dialect Society. ТӀекхочу дата: 2012 шеран 19 ноябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2008 шеран 13 октябрехь
  3. ↑ Ben Zimmer. The Origins of "Black Friday" (инг.). Thinkmap Visual Thesaurus. ТӀекхочу дата: 2012 шеран 19 ноябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2012 шеран 27 ноябрехь
  4. ↑ Zimmer, Ben The Origins of "Black Friday" (англ.). Word Routes (2011 шеран 25 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2017 шеран 20 ноябрь. Архивйина 2012 шеран 29 январехь
  5. ↑ Почему «черная пятница» не работает в России и ждать ли улучшений — Мнение управляющего директора Criteo Архиван копи 2016 шеран 7 ноябрехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ // vc.ru, 4 ноября 2016
  6. ↑ История Черной пятницы. Почему ее так любят американцы?, Habr (2016, 18 ноябрь). Дата обращения: 14 ноябрехь 2024.
  7. ↑ Почему «Черную пятницу» называют черной, откуда берутся огромные скидки и причем тут два американских президента, Культурология. Дата обращения: 14 ноябрехь 2024.
  8. ↑ Black Friday Weekend Shines as Shoppers Line up for Deals. ТӀекхочу дата: 2011 шеран 30 ноябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2011 шеран 29 ноябрехь
  9. ↑ "Черная пятница" вышла за рамки // Коммерсантъ. — 2014-01-12. Архивйина 2018  шеран  2 декабрехь.
  10. ↑ Черная пятница-2024: когда будет, что выгодно покупать, советы экспертов, РИА Новости (19.11.2024). Дата обращения: 5 декабрехь 2024.

Категореш