Хельсинкин метрополитен
Хе́льсинкин метрополите́н (фин. Helsingin metro, швед. Helsingfors metro[2]) — Финляндин коьрта шахьрара, Хельсинки гӀалара метрополитенан система. Иза дуьненахь уггаре къилбаседехьа йолу метрополитенан система а, Финляндехь цхьаъ бен йоцург йу. Метрополитен дӀайиллина 1982 шеран 2 август, 27 шарахь проект хӀоттийначул тӀаьхьа[3]. Иза лелайо HKL компанис.
2022 шера 3 декабрехь дуьйна системин йукъахь ткъе итт станци а, цхьа лини а йу, иза йекъна шина генна. Йерриг йохалла 43 км[4]. Метроно коьртаниг хьашташ кхочуш до луьста йина Хельсинкин малхбален кӀоштийн, амма гӀалин йуккъехь дӀасалелаш лело а таро йу. Метрон система йузу гӀалин йисташкахула лела цӀерпоштано, уьш лелайо Хельсинкин кхечу кӀоташца уьйранна.
Метрополитенан белхан раж: оршот-шот — 5:30-23:30, кӀиран де — 6:30-23:30[5].
Истори
Хельсинкехь метрополитен йаран ойла дагайеина 1955 шеран сентябрехь. Оцу Ӏалашонна кхоьллира леррина гӀишлошйаран комитет. Хьалхара проект кийча йара 1963 шеран мартехь, цуо шена чулоцура 86,5 км некъ, цуьнца йара 108 станци. ЖамӀехь сацам бира цхьа аса йан Камппи а, Пуотила а станцешна йукъахь.
Масштабан метрополитен йилларан болх дӀаболийра 1969 шеран 7 майхь. 1971 шарахь чекхйелира йина зиеделла дӀасавахар Роихупелто—Херттониеми, ткъа 1977 шарахь оцу ханна йан планехь йолу метрополитен чекхйаьккхира. Амма цхьацца бахьнашца (оцу йукъахь коррупцийн факташ) дуьххьара цӀерпошт йахара 1982 шарахь. ПаргӀата метро чуваха 1 июнехь мегашехь, официалан дӀайиллира 1982 шеран 2 августехь.
Йуьхьанцара метрон Раутатиентори — Итякескус декъан йалх станци бен йацара. ТӀаьхьо йира кхин а 12 станци. 2012 шарахь зийра платфомин автоматан неӀарш, тӀаьхьа йерриг станцеш къевлина тайпана хир йу.
Хельсинкин муниципалитето къобал йина метро шорйаран планаш Эспоо, Вантаа, Сипоо муниципалитеташка. Хеттарш дарца Эспоохь, 75 % бахархой метро йахйаргхьа бара Эспоон къилба декъе, иза бахьнехь 2006 шеран сентябрехь, итт шарахь дийцарш динчул тӀаьхьа, Эспоон кхеташоно сацам бина метрон аса йахйан малхбузезьа (хьалха и план шеконе йуьллура Ӏедалан агӀора). Хьалхара дакъа дохаллехь 13,9 км, бархӀ лаьтта бухара станцеш йохкуш, дар долийра 2009 шарахь. Йина йелира 2015 шо чекхдолуш, 2016 шеран февралел йолийра цӀерпошташ йеса лелийта, ткъа дӀайеллар планехь дара 2016 шеран 15 августехь[6], амма, кхерамзаллин системан тестированица бала хиларна, чаккхенца малхбузен га дӀаделлар дӀатеттира 2017 шеран январь кхаччалц[7], ткъа тӀаьхьуо кхин а дӀатеттира тӀаьхьенна[8]. Метрополитен йаран смета 713 млн евро йара, амма декъан жамӀера мах халабелира 1,09 миллиард евро[7]. 2017 шеран 6 ноябран хьолаца цӀерпоштан зуьйш лелар ду ерлачу декъа тӀаьхь[9]. 2017 шеран 18 ноябрехь дукха хьежна дакъа дӀадиллина[10].
Билгалдахарш
- ↑ Архивированная копия. ТӀекхочу дата: 2013 шеран 14 сентябрь. Архивйина 2013 шеран 25 сентябрехь
- ↑ В шведском языке для метрополитена Хельсинки вместо слова tunnelbana употребляется metro, определённая форма metron
- ↑ Хельсинкскому метро - 30 лет // © Yle Uutiset = Служба новостей Yle. = Сайт телерадиокомпании «Yleisradio Oy» (yle.fi) 2 августа 2012.(Хьаьжина 2 августехь 2012)
- ↑ West Metro. ТӀекхочу дата: 2022 шеран 23 декабрь.
- ↑ Metro traffic
- ↑ Запуск западной ветки столичного метро откладывается из-за проблем с безопасностью. // © Yle Uutiset = Служба новостей Yle. = Сайт телерадиокомпании «Yleisradio Oy» (yle.fi) 11 июня 2016.(Хьаьжина 12 июнехь 2016)
- ↑ 1 2 Западная ветка столичного метро откроется в январе. // © Yle Uutiset = Служба новостей Yle. = Сайт телерадиокомпании «Yleisradio Oy» (yle.fi) 30 июня 2015.(Хьаьжина 30 июнехь 2016)
- ↑ Западная ветка столичного метро не будет введена в эксплуатацию в январе. YLE. ТӀекхочу дата: 2016 шеран 9 октябрь.
- ↑ Länsimetron koeliikenne: Kamppi-Matinkylä-Ruoholahti. West metro test run. (Helsinki metro) — YouTube
- ↑ Заработала западная линия метро — первые пассажиры устроили праздник. Сайт телерадиокомпании Yleisradio Oy. Служба новостей Yle (2017 шеран 18 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2017 шеран 18 ноябрь. Архивйина 2017 шеран 18 ноябрехь
Хьажоргаш
- Официальный сайт HKL(фин.)
- Официальное расписание метрополитена(ингалс.) (ТӀе цакхочу хьажорг)
- Метрополитен Хельсинки на urbanrail.net(ингалс.)
- Схема путевого развития Хельсинкского метрополитена
- История Хельсинкского метрополитена в схемах на сайте metroschemes.narod.ru(оьр.)
