Оьрсийн-туркойн тӀом

1877-1878 шерашкахь хилла оьрсийн-туркойн тӀом (Хонкар-махкахь 93-чу шеран тӀом аьлла бевзаш бу'(турк. 93 Harbi), хӀунда аьлча 1293 шарахь) тӀом бара Оьрсийн импери а, цуьнан бертахо йолпчу Балканийн пачхьалкхш а йукъахь, цхьана агӀор, ткъа Ӏусманан импери, 1293 шарахь. важа Малхбален кризис гурашкахь. ТӀом болабалале хьалха Балканехь къоман синкхетам хьалабаьлла. Боснин-Герцеговинан (1875) а, Апрелан гӀаттамаш а Болгарехь къизаллашца къоман дӀабаьхьначу къизаллех лаьцна хаам, синтем гӀаттийра хьал керста Ӏусманан империн Европехь тӀаьхьа а, къаьсттина Россехь а, хӀунда аьлча 1293 шарахь) тӀом бара Оьрсийн импери а, цуьнан бертахо йолчу Балканийн пачхьалкхашна а юкъахь, цхьана агӀор, ткъа Ӏусманан импери, 1293 шарахь. важа Малхбален кризис гурашкахь

ТӀеман Ӏалашо Российно кхайкхийра православин славянаш туркойн Ӏедлалера паргӀатбахар (йозуш йоцу Сербин территори шоръяр, йозуш йоцу Болгари кхоллар).Оьрсийчоь конфликте еара Порта цул тӀаьхьа сербаш а, черногорий а, уьш жоп луш бара туркоша алашо Славянийн гӀаттам дӀабаккхарна]] Ӏусманан Герцеговина махкахь.1876 шеран гурахь 6-зза лакхара хиллачу туркойн эскарша сербаш а, оьрсийн лаамехь элскархой а эшаран резайистте кхачийра. Цул тӀаьхьа Оьрсийчоьно ультиматум йеара, тӀеман гӀуллакхалш хир ду лаам аьлла кхерам а болуш, цул тӀаьхьа туркой реза хилира машар бан. Амма оьрсийн императоро Александр II тӀом кхайкхийра Туркойчоьнна 1877 шеран апрелехь. Цул тӀаьхьа хиллачу тӀеман хенахь оьрсийн эскаран хилира аьтто белира, туркойн пассивалла лелош, кхиамца Дунай дехьавала, Шипкинский перевал схьалаца, ткъа, пхеа баттахь го биначул тӀаьхьа, уггаре а дика туркойн эскар Осман-Паша Плевнехь капитуляци йеш ницкъ бан.