Нурабадан кӀошт (Таджикистан)
Нурабадан кӀошт (тадж. ноҳияи Нуробод) — Таджикистанан республикин муьтӀахь йолу кӀошт. КӀоштан центр — Дарбанд (1998 шо кхаччалц районан центр лаьттира Мехробод йуьртахь), лаьтта Душанбе гӀалина 135 км малхбалехьа. Нурабадан кӀоштан латта 928 км2 ду.
Истори
Исторехь цу кӀоштах «Дарбанд» олуш хилла. Йуккъера бӀешерашкахь Дарбандехь хилла дозанан гӀап йа блок-пост. «Дарбанд» боху термин, регионан цӀарца гойтуш йу, цу кхетамашца йоьзна йу, «дара» а, «банд» а дешнех схьайаьлла йу, «ӀиндагӀехь шлагбаум» бохучу маьӀнехь.
ГӀалахь лаьтта бӀов дозанан меттиган роль ловзош хилла, Раштан ӀиндагӀца а, пенаца а, бӀаьвнаца а цхьаьна Ӏаламан дозанийн а, ларйаран структурийн а цхьана системин дакъа хилла, таджикийн латтанашна тӀелеттачу ламанхойн туркойн некъ дӀакъовлуш[1].
Кхоьллина 1936 шеран кхолламан беттан 19 дийнахь йукъахь Дарбандан кӀошт санна, цу сохьта бохург санна цӀе хийцира Комсомолабадан кӀошт аьлла. 1938—1939 шерашкахь Гарман кӀоштан йукъа йогӀуш йара, ткъа 1939—1955 шерашкахь Гарман кӀоштан йукъа йогӀура. 1955 шеран товбецан беттан 28 дийнахь дӀайаьккхинчу Тавилдаран кӀоштан[2] цхьа дакъа дӀатоьхна Комсомолабадан кӀоштан, ткъа 1959 шеран бекарг беттан 4 дийнахь дӀайаьккхинчу Оби-Гарман кӀоштан цхьа дакъа[3].
1991 шарахь меттахӀоттийра Дарбандан кӀоштан историн цӀе. 1991 шеран чиллин беттан 26дийнахь Тавилдаран кӀошт дӀакъаьстина кӀоштан малхбален декъах.
2003 шеран асаран беттан 7 дийнахь НР-н Маджлис Милли Маджлис Олин No 390 сацамца цуьнан цӀе хийцира Нурабадан кӀошт аьлла.
Географи
Нурабадан кӀошт йу Раштан тогӀи чохь. Къилбехьа доза ду Раштан кӀоштаца, малхбузехь Вахдат а, Рогун кӀошташца а, малхбалехьа республикан муьтӀахь хиларан Сангвор кӀоштаца а, къилбехьа Хатлон кӀоштан Балювон кӀоштаца а.
Бахархой
Бахархойн терахь, 2016 шеран кхолламан беттан 1 дийнахь 74 200 стаг ву, шайна йукъахь Дарбанд йуьртахь гӀалин бахархой а болуш, 1,7 % йа 1 200 стаг[4].
| Численность населения[6] | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1939[5] | 2003[7] | 2004[7] | 2005[7] | 2006[7] | 2007[7] | 2008[7] | 2009[7] |
| 20 945 | ↗59 600 | ↗60 400 | ↗61 700 | ↗63 100 | ↗64 300 | ↗66 000 | ↗67 100 |
| 2019[8] | 2020[9] | 2021[10] | 2022[10] | ||||
| ↗80 100 | ↗82 100 | ↘70 900 | Дешнийн гӀалат: ца хаа оператор <↗72 600 | ||||
| 2016 |
|---|
| 74 200 |
Административни йекъайалар
| Нурободан кӀоштан административан декъадалар | |||||||||||
| Йуьртан жамоат | Бахархойн терахь(2017)[11] | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Дарбанд, пгт | 1849 | ||||||||||
| Изатулло Халимова | 8 208 | ||||||||||
| Мехробод (Дехоти эвла, Девлохак эвла, Дегай эвла, Душокхазамин эвла, Каланак эвла, Лангар эвла, Сарипул эвла, Синджитак эвла, Тегирми эвла, Чинор эвла) | 15 670 | ||||||||||
| Муджихарф | 17 559 | ||||||||||
| Сафедчашма | 8 015 | ||||||||||
| Хумдон | 11 631 | ||||||||||
| Хакими | 13 666 | ||||||||||
Нурабадан кӀоштан куьйгалхо ву Хукуматан председатель, иза хӀоттаво НР-н Президента.
Нурабадан кӀоштан правительствон куьйгалхо ву Хукуматан председатель. Нурабадан кӀоштан низамашдаккхаран орган йу Халкъан депутатийн Маджлис, иза халкъо хоржу пхеа шеран ханна.
Билгалдахарш
- ↑ Karloukovski, Vassil Ш. Камалиддинов - Историческая география Согда и Тохаристана.. - 2.6. www.kroraina.com. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 17 декабрь.
- ↑ Certificate Error (инг.). naukaprava.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 17 декабрь.
- ↑ Certificate Error (инг.). naukaprava.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 17 декабрь.
- ↑ Wayback Machine. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 17 декабрь.
- ↑ Демоскоп Weekly - Приложение. Всесоюзная перепись населения 1939 года. www.demoscope.ru. ТӀекхочу дата: 2023 шеран 22 март.
- ↑ Согласно ежегодному сообщению Агентства по статистике
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Агентство по статистике при Президенте Республики Таджикистан. Регионы Республики Таджикистан. 2010. ТӀекхочу дата: 2011 шеран 13 май. Кху чуьра архивйина оригиналан 2015 шеран 24 сентябрехь
- ↑ Численность населения Республики Таджикистан на 1 января 2019 года(йоьхна хьажорг — истори). Численность населения Республики Таджикистан на 1 января 2019 года.
- ↑ Численность населения Республики Таджикистан на 1 января 2020 года. Statistics office of Tajikistan. ТӀекхочу дата: 2020 шеран 3 октябрь.
- ↑ 1 2 Численность населения Республики Таджикистан на 1 января 2022 года.
- ↑ Тақсимоти маъмурии Ҷумҳурии Тоҷикистон — Кеп:Д.: СИЭМТ, 2017. — С. 289. — 580 с. — ISBN 978-99947-33-68-2