Наньчан
Географи
Янцзы хин 60 км генахь Ганьцзян хи тӀехь Поян Ӏамна уллехь.
Истори
Вайн эрал хьалха 202 шарахь Хань династин заманахь Ючжан префектура (豫章郡) дӀакъаьстира Цзюцзян префектурах (九江郡), цуьнан Ӏедал цу кӀоштахь лаьтташ дара. Пен а, ӀиндагӀ а долу фортификаци йира, цу меттиган урхалла дан кхоьллина Наньчанан графство (南昌县). Цуьнан цӀе схьаэцна шина хьаьрках «чан да нан цзян» (昌大南疆) — «Къилбаседа дозанан латтанашна боккха хьал».
Суй импери кхоллаеллачул тӀаьхьа графствош дӀаяьхна, цу кӀошташкахь йуха а кхоьллина Хунчжоу префектура (洪州) 589 шарахь, цул тӀаьхьа оцу административан дакъана йух-йуха а цӀе хийцира «Ючжанан префектура» аьлла, йуха а «Хончжоун префектура Нахорцэд» аьлла, амма.
Сун династин заманахь керла император паччахьан Ӏарше хьалавелира 1162 шарахь, шен паччахьан девиз санна тӀеийцира «Лунсин» хьаьркаш. Оцу хиламца доьзна 1163 шарахь Хунчжоу кӀошт статусехь лакхайаьккхира, цунах хилира Лунсин губернатор (隆兴府). Лунсин губернаторан меттиган урхалла дан аьтто хилийта, Наньчан къилба-малхбузера ах дӀасакъаьстира шакъаьстина ХӀиньцзян кӀошт (新建县), шина а кӀоштан Ӏедал цхьана меттехь дисахь а.
Монголаша схьайаьккхинчул тӀаьхьа, Юань импери кхоьллинчул тӀаьхьа Лунсин губернаторалла хийцира Лунсин кӀоштах (隆兴路; 1284 шарахь дуьйна цӀе йазйо 龙兴路). XIV бӀешо йуккъе даьлча Юань имперехь массо а монголийн дуьхьал гӀаттамаш болабелча, гӀаттамхоша «регионийн» цӀе йуха а «Ӏедалан» цӀераш хийцира, цундела Лунсин кӀошт хилира Хундун губернатор (洪te都府) 1362 шарахь, цуьнан цӀе хийцира шолгӀачу шарахь. Синьхайн революци хиллачул тӀаьхьа Цийн административан структуран реформа йира, цу йукъахь дӀайаьхна губернатураш, иштта Наньчан губернатор дӀасакъаьстира 1913 шарахь.
1926 шарахь и меттигаш дӀалаьцна Къилбаседа экспедици дӀахьош долчу гоминданан эскарша, ткъа урбанизацин кӀошт, цигахь Ӏаш яра Наньчан а, Синьцзян а графствон цхьаьнакхетна Ӏедалш, дӀасакъаьстина шакъаьстина административан дакъа — Наньчан гӀала, ма-дарра Цзянси провинцин муьтӀахь. 1927 шарахь кхузахь хилира Наньчанан гӀаттам, цуьнан жамӀехь цигахь дӀахӀиттийна Гоминьданан эскарш коммунисташна тӀе а девлла, Цийн ЦӀен эскаран йад кхоьллира. Наньчан хилира Цийн Советан Республикана дуьхьал Гоминданан операцин центр, цунах олура «пачхьалкхан шолгӀа коьрта шахьар».
Японица тӀом болчу хенахь Наньчан йуьхьанца советийн лаамехь лелачу летчикийн операцин центрех цхьаъ йара, амма 1939 шеран гурахь иза Японин эскарша дӀалаьцна, ШолгӀа Дуьненан тӀом чекхбаллалц Японин оккупацин кӀелахь йисира.
Граждански тӀом болчу хенахь Наньчан коммунистийн эскарша дӀалаьцна 1949 шеран 21 майхь, Наньчан гӀала йисира ма-дарра Цзянси провинцин правительствон куьйга кӀел; оццу хенахь кхоьллина Наньчанан леррина кӀошт (南昌专区), цхьаьнатоьхна гонаха йолу 10 кӀошт. 1952 шеран 8 октябрехь Синганан кӀошт дехьайаьккхира Цзяньан леррина кӀошта (吉安专区), амма оццу хенахь Юаньчжоун леррина кӀошт (袁州专区) цхьаьнатоьхна Наньчанан леррина кӀоштаца, Наньчанан кӀоштанӀ7 леррина кӀошт хилира.
1955 шарахь Наньчан гӀала екъаелира йиъ кӀоштана.
1958 шеран 23 августехь Наньчан а, ХӀинжа-ГӀалин а графствош Наньчанан леррина кӀоштера Наньчанан гӀалин йурисдикце дӀайахара. 1958 шеран 8 декабрехь Наньчанан леррина кӀошт Наньчанан гӀалара Ичунь кӀоште дӀайахара, ткъа Наньчанан леррина кӀоштан цӀе хийцира Ичунь леррина кӀошт (宜春专区) аьлла.
1961 шеран нойабрехь Наньчанан гӀалин йистера кӀошт (南昌市郊区) официалехь кхоьллина Наньчанан а, Синьцзянан а графствон луларчу дакъошкара, ткъа шаьш Наньчанан а, ХӀинжанан а графствош йухаерзийра Наньчанан гӀалин кӀоштан йурисдикцера Ичжунь 1970 шарахь Ичунь леррина кӀоштан цӀе хийцира Ичунь кӀошт (宜春地区) аьлла.
1971 шеран 28 майх Нанчан а, ХӀинцзян а уезд йуха дӀайахара Йичун уезд Нанчан гӀалин юрисдикци.
1981 шеран мартех Нанчанна йукъах кхоьллина Ванли кӀошт (湾里区).
1983 шеран 27 июля Пачхьялхан кхеташонан сацамца хьйалха Ичун кӀоштан дакъа хилла Аньи кӀошт а, кхйалха Фучжоу кӀоштан дакъа хилла Цзинсян кӀошт а (抚州地区) дӀаэлин жуьгцийлира Нанц.
2002 Шеран 6 июнь Пачхьялхан кхеташонан сацамца Нанчанан гӀалан йистера коьштан цӀе хьийцира Циншанху кӀошт аьлла. Оццу шарах Нанчанан партин а, паччахьан а Ӏедалш дӀадахара Ванли кӀошта, цигахь керла гӀалин центр кхоллайала йолийра.
2015 шеран 5 августехь арайаьллачу Пачхьалкхан кхеташонан сацамца ХӀинжа-ГӀалин кӀошт юхаметтахӀоттийра муниципалан кӀошт санна.
2019 шеран 25 декабрехь Ванли кӀошт дӀайаьккхира: цуьнан латтан дакъа ХӀинжа-ГӀалин кӀоштана йукъадаьккхира, ткъа Наньчанан Ӏедал лаьттачу кӀоштахь кхоьллира Хунгутанан кӀошт.
Административно-территориальни декъадалар
Наньчан гӀала екъало 6 кӀоштана а, 3 кӀоштана а:
| Карта | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Статус | ЦӀе | Иероглифы | Пиньинь | Бахархой | Площадь (км²) |
| кӀошт | Дунху | 东湖区 | Dōnghú qū | ||
| кӀошт | Сиху | 西湖区 | Xīhú qū | ||
| кӀошт | Цинъюньпу | 青云谱区 | Qīngyúnpǔ qū | ||
| кӀошт | Циншаньху | 青山湖区 | Qīngshānhú qū | ||
| кӀошт | Синьцзянь | 新建区 | Xīnjiàn qū | ||
| кӀошт | Хунгутань | 红谷滩区 | Hónggǔtān qū | ||
| Уезд | Наньчан | 南昌县 | Nánchāng xiàn | ||
| Уезд | Аньи | 安义县 | Ānyì xiàn | ||
| Уезд | Цзиньсянь | 进贤县 | Jìnxián xiàn | ||
Экономика
.jpg)
Наньчан — Цзянси провинцин коьрта промышленностан а, логистикан а, финансийн а, йохк-эцаран а, йуьртабахаман а центр. ГӀалахь дол кеманаш, вертолеташ, дронаш, машенаш, автобусаш, тракторш, мотоциклаш, моторш, болат, электротехникан гӀирс, химин гӀирс, текстиль, цемент, молханаш, ламастан китайн медицина.
2017 шарахь Наньчанан ВВП совъелира 500 млрд юань (80 млрд доллар сов), хьалха хиллачу шарца дуьстича 9 % алсамъйаьлла.
Индустри
Наньчан — Цийн авиацин индустрин коьрта центр. ГӀалахь йу Хунду авиацин индустрин тоба (AVIC дивизи), цо арахоьцу тӀелетаран кеманаш (цу йукъахь Наньчан Q-5), вертолеташ (цу йукъахь MD 500), тӀеман тренераш (цу йукъахь Хунду L-15), кӀезиг транспортан кеманаш, ракеташ лелош доцу кеманаш. 2021 шарахь Comac компанино чекхъйаьккхира Наньчан авиацин гӀалахь пачхьалкхан дуьххьарлера кеманаш арахецаран а, зеран а центр йар, шарахь 30 кхаччалц ARJ21 серийн кеманаш дан ницкъ болуш.[2]
Логистика
Сяньтанан дуьненайукъара екъа порт доккха маьӀна долуш ю, цигара дӀа Европе дӀакхачадо китайн сурсаташ товарийн цӀерпошташца[3].
ГӀишлошъяран а, недвижимость а
Наньчанехь офисийн а, йохка-эцаран а, отелан а, Ӏер-дахаран а меттигаш йу. ГӀалин уггаре лекха гӀишлош йу Гренландин Центральни Плазан ши бӀов (303 м), Центральни Финансийн Урамийн бӀов (272 м), Коммерцин Союзан Центран ши бӀов (272 м)[4].
Зонировани
Наньчанехь йу масех кхиаран зона а, индустриалан паркаш а:
- Nanchang National Hi-Tech Industrial Development Zone
- Nanchang National Export Processing Zone
- Nanchang Economic and Technological Development Zone
- Jiangxi Sanghai Economic and Technological Development Zone
- Nanchang Yingxiong Economic and Technological Development Zone
- Honggutan New District
Йуьртан бахам
Наньчан гӀалин йистера кӀошташкахь кхиадо рис, хасстоьмаш, апельсинаш, олхазарш, хьакхарчий.
- Аэропорт Наньчан Яоху
- Пекин-Цзюлунская цӀерпошт (京九铁路)
- Шанхай-Кунминская цӀерпошт (沪昆铁路)
- Наньчанский метрополитен (схьайиллина 2015 шарахь)
Наньчанехь йу лахара мах болу авиакомпани Jiangxi Air.
Достопримичательностиш
Йижарий гӀаланаш
Наньчан — йиша-гӀала йу хӀокху гӀаланашна:
Суьрташ
Билгалдахарш
- ↑ 1 2 Седьмая национальная перепись населения КНР
- ↑ В Китае завершилось строительство первого в стране производственно-испытательного авиационного центра. Жэньминь Жибао. ТӀекхочу дата: 2021 шеран 25 апрель. Архивйина 2021 шеран 25 апрелехь
- ↑ F_989 Из провинции Цзянси по маршруту Китай-Европа отправился первый спецпоезд с бытовой техникой. russian.people.com.cn. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 28 декабрь.
- ↑ GmbH, STR Germany Nanchang | Statistics | EMPORIS. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 28 декабрь.
Хьажоргаш
- Наньчан — Территорех а, бахархойх а, административан-территорин декъадаларшкахь хийцамаш хиларан историх а лаьцна хаамаш бу 行政区划网 сайта тӀехь (китайн маттахь)