Кулешов, Лев Владимирович

Лев Владимирович Кулешов (1899 шеран 1 (13) январь, Тамбов — 1970 шеран 29 март йа 1970 шеран 30 март, Москох, РСФСР, ССРС) — советан а, оьрсийн театран а кинон актёр, cсценарист а, кинон теоретик а ву. РСФСР къоман артист (1969). ВКП(б) декъашхо 1945-чу шарахь дуьйна[6]. ВГИКан цхьана бухбиллинчарах а, хьалхарчу хьехархойх а цхьаъ. Кулешовн эффектан а, Кулешовн географин экспериментан а кхоллархо.

Биографи

Тамбов гӀалахь вина 1899-чу шеран кхолламан беттан 1-чу дийнахь (13) Владимир Сергеевичан а, Пелагея Александровнан а доьзалехь. Владимир Кулешов элийн доьзалера схьаваьлла вара. Дена дуьхьал вахана, Москвахь долчу Суртдилларан, атардайтаран а, гӀишлошйаран а училище деша вахара. Говзачу суртдиллархочун, профессор Прянишников Илларионан курсе деша хӀоьттира. ЦӀавеъча, «гӀаш — ма-дарра аьлча, рельсаш тӀехула… (дедас новкъа ахча ца дели)»[7], лулахь йолчу йуьртара, байш-берийн цӀийнера схьайаьллачу, йуьртан хьехархочун Шубина Пелагеега зуда йалийра. Цхьана хенахь доьзалехь дуьххьарлера бер — Борис — кхиира, тӀаьхьо инженер-электрик хилла, Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀамехь велира. Лев Кулешов виначу хенахь доьзалан да декъаза веллера, цӀийнан бахам «молоток тӀехула» баьхьнера. Доьзал Тамбове дӀакхелхира.

Йуккъера дешар Левс Тамбовски реальни училищехь дийшира. 1911-чу шарахь цуьнан да велира. 1914-чу шарахь нана а йолуш, Москох веъча иза, цигахь цуьнан ваша Борис болх беш, дешаш вара. Борисо иза суртдиллархойн Ефимовн, Рогенан, Сидамон-Эристовн жимачу студе деша кечван хӀоттийра. Цигахь цуьнан девзира Никулин Лев а, Вертинский Александр а. Дена ма-хиллара, МУЖВЗ деша вахара, амма иза чекх ца йаьккхира. «Дешар дахарехь чекхдаьккхира ас»[7]. Театрехь суртдиллархо хӀоттавала гӀиртира, 1916-чу шарахь Ханжонков Александран киностуде кхечира. Бауэр Евгениин «Парижан паччахь», «Ирсан дуьхьа» а, кхийолу а суьрташна декорацеш йеш болх бира. Актёр санна а вистхилира.

Граждански тӀеман (1918—1920) фронташ тӀехь документале съёмкашна куьйгалла дира. «ЦӀечу фронта тӀехь» (1920) цӀе йолу агитацин фильм йиллира. 1919-чу шарахь Госкиношколехь дешаран пхьалгӀа кхоьллира. Цуьнан дешархошна йукъахь вара В. И. Пудовкин а, Б. В. Барнет а, В. М. Георгиев а, М. И. Ромм а, Л. В. Махнач а, С. П. Комаров а, В. И. Инкижинов а, цуьнан зуда хилла йолу А. С. Хохлова.

Кулешовс баьхначу уггаре а мехала фильмашна йукъахь бу «Мистер Вестан тамашийна аьттонаш большевикийн махкахь» (1924), «Законехь» (1926, Дж. Лондонан «Ца хуучуьнга» дийцарца), «Стигалкъовлархо» (1933, О. Генри биографин буха тӀехь). Царна йукъахь йу сюжетан хьовзам, ролаш къаьсташ билгалъйаьхна сурт, лакхара гайтаран культура.

1944-чу шарера 1946-чу шаре кхаччалц ВГИКан директор вара. 1946-чу шарахь кхоллараллин хаттаршкахула директоран заместитель хӀоьттира, иштта кинорежиссурин кафедран куьйгалхо а хилира. Режиссрийн факультетехь кхоллараллин пхьалгӀанан куьйгалхо вара.

Кулешов — кинон искусствон теори а, практика а Ӏаморан талламийн автор, «Кинорежиссуран бухаш» (1941) цӀе йолу гӀараваьлла жайна-Ӏамат а, дуьненан дуккха а меттанашка гочдина долу. Цу тӀехь кинон йолайевлчаьрга атта кхеташ, къеггина, «кинорежиссурин белхан теори а, практика а элпаш» довзийтина. Цу чохь кинон маттахь бух хилла лоручу «Кулешовн эффектан» а, «Кулешовн географин экспериментан» а кинон монтажехь карлайаккхар дара[8]. 1946-чу шарахь оцу жайнана исбаьхьаллин Ӏилманийн докторан Ӏилманан дарж делира. Оцу белхах дуьйна берриг аьлча санна кинорежиссораша Ӏамош дара. Устазан тӀаьхьалонех болчарна, ВГИК чекхйаьхначарна бевза дешнаш: «Оха суьрташ до — Кулешовс кинематографи йира»[9].

Лев Кулешов а, Александра Хохлова а тӀаьххьара шераш Москвахь, Ленинский проспектехь йолчу цӀийнахь, жимачу квартирехь дӀадаьхьира.

Лев Кулешов 1970-чу шеран бекарг беттан 29-чу дийнахь Москвахь 72 шо долуш велира. Новодевичьи кешнашкахь дӀавоьллина.

Ӏилманан степени, къобалдар а, совгӀаташ а

  • РСФСР-н искусствон сийлахь гӀуллакххо (1935);
  • Профессор (1939), исбаьхьаллин Ӏилманийн доктор (1946);
  • РСФСР-н халкъан артист (1969);
  • Ленинан орден (1967);
  • Къинхьегаман ЦӀен байракхан орден (1944-чу шеран оханан беттан 14-чу дийнахь).

Фильмографи

Режиссёран белхаш[нисйан | код нисйан]

  • 1917 — Сумерки (А. Громовца цхьаьна)
  • 1918 — Проект инженера Прайта
  • 1919 — Песнь любви недопетая
  • 1920 — На красном фронте
  • 1924 — Необычайные приключения мистера Веста в стране большевиков
  • 1925 — Луч смерти
  • 1926 — По закону
  • 1927 — Ваша знакомая
  • 1928 — Весёлая канарейка
  • 1929 — Два-Бульди-два
  • 1931 — Сорок сердец
  • 1932 — Горизонт
  • 1933 — Великий утешитель
  • 1934 — Кража зрения
  • 1936 — Дохунда
  • 1940 — Сибиряки
  • 1941 — Случай в вулкане
  • 1942 — Клятва Тимура
  • 1943 — Мы с Урала (Александрой Хохловой цхьаьна)

Актёран белхаш

  • 1917 — За счастьем — Энрико;
  • 1917 — Чёрная любовь;
  • 1920 — На красном фронте — фронтан йисттера вахархо;
  • 1925 — Луч смерти — эпизод.

Сценареш

  • 1918 — Проект инженера Прайта;
  • 1920 — На красном фронте;
  • 1930 — Саша;
  • 1932 — Горизонт;
  • 1933 — Великий утешитель.

Библиографи

  • Кулешов Л. Несколько слов о комбинированных съёмках // Опыт применения комбинированных съёмок на студиях художественных фильмов / М. Тихонов, Г. Болтянский. — М.: Госкиноиздат, 1941. — С. 3—5. — 46 с. — 700 экз.
  • Кулешов Л. Азбука кинорежиссуры. — 2-е изд. — М.: Искусство, 1969. — 132 с.
  • Кулешов Л. Кинематографическое наследие. Статьи. Материалы / В. П. Михайлов. — М.: Искусство, 1979.
  • Кулешов Л. Собрание сочинений в трёх томах. — М.: Искусство, 1987.

Билгалдахарш

  1. ↑ Bibliothèque nationale de France Autorités BnF (фр.): اوپن ڈیٹا پلیٹ فارم, платформа відкритих даних, платформа открытых данных, plateforme de données ouvertes, piattaforma di dati aperti, Opendata-Plattform, otevřená data platforma, åben-data-platform, տվյալների բաց շտեմարան, platforma za odprte podatke, plataforma de datos abierta, plataforma de dados aberta, платформа адкрытых даных, платформа на отворените данни, platforma otwartych danych, ашық деректер платформасы, ачык маалыматтарды платформа, açıq məlumat platforması, ochiq ma'lumotlar platforma, açık verilerin platformu, платформа отвореног података, platforma otvorenih podataka, platforma otvorenog podataka, platforma otvorených údajov, πλατφόρμα ανοικτών δεδομένων, platformu atklātā datu, platforma atvira duomenų, platvormi avatud andmete, avoimen datan foorumi, nyílt adatok platformja, პლატფორმა ღია მონაცემები, платформа за отворени податоци, нээлттэй мэдээллийн тавцан, platformă de date deschise, platformo de malferma datumoj, open data platform, плятформа адкрытых зьвестак, Усьтэм даннойёслэн платформазы, асыҡ мәғлүмәт платформаһы, açıq malümat platforması, açıq malümat platforması, ачык малюмат платформасы, öppen dataplattform, платформаи додаҳои боз, ачык кӧргӱзӱлердиҥ платформазы, гом бæрæггæнæнты платформæ — 2011.
  2. ↑ 1 2 3 Кулешов Лев Владимирович (оьрс.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  3. ↑ Lew Wladimirowitsch Kuleschow // Brockhaus Enzyklopädie (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
  4. ↑ Internet Movie Database (инг.) — 1990.
  5. ↑ LIBRIS — 2009.
  6. ↑ Кулешов Лев Владимирович Архиван копи 2017 шеран 21 ноябрехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ // Кино: Энциклопедический словарь/Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — М.: Сов. энциклопедия, 1987. — 640 с., 96 л. ил.
  7. ↑ 1 2 Кулешов Л. В., Хохлова А. С. 50 лет в кино / под ред. Л. Н. Познанекая. — М.: Искусство, 1975. — С. 11. — 303 с.
  8. ↑ Соколов А. Г. Монтаж: телевидение, кино, видео. Часть 1. — М., 2000. — 242 с. — 3000 экз. — ISBN 5-9900144-3-0.
  9. ↑ Лебедев, 1965, с. 208.

Литература

  • Лебедев Н.А. Лев Кулешов // Очерк истории кино СССР. Немое кино (1918 – 1934 годы). — 2-е. — М.: Искусство, 1965. — С. 208—228. — 584 с.
  • Фрейлих С. И. Момент счастья : К 80-летию Льва Кулешова // Советский экран. — 1979. — № 1. — С. 18—19.

Хьажоргаш

Кхин дӀа темана тӀехь