Католицизм

Католици́зм (лат. catholicismus от желт. καθολικός — «массеран», мадарра «массо» йа «берриг реза»; дуьххьара «ἡ Καθολικὴ Εκκλησία» термин йукъадаьлла 110 шарахь Игнатиес Смирнан бахархошка хьажийначу хаамехь Никейн тешаран символехь) дӀачӀагӀйина — дин лело нах ларарца дакхичарах цхьа дин (1 миллиард герга адам 229 миллион адам 2012 шарахь ларарца^[1]) керста динан некъ бу иза, Малхбузера Риман имперехь вайн эран I бӀешерашкахь кхолла делла дин. Цара шаш къасто цхьаъ бен йоцу кафолин килс йу аьлла, иза кхоьллинарг а Корта а — Ӏиса (Иисус Христос) ву.

XVI- гӀа бӀешарахь Реформаци дӀайаьлча Килсас «католикан» термин лелайора протестантийн тобах къастадала. «Католикан килс» Катехизис йукъахь а бу иштта кхетам. Цул сов, ШолгӀа Ватиканан Собор йолуш, VI Павел Папас документашан куьг йаздеш лелина и кхетам.

Керста дин Ӏисан (Христосан) Ӏамор тӀехь кхоьллина ду. Цо хьехамаш бина I-чу бӀешарахь вай эрахь («апостолшан хенахь») Риман импери Иудея цӀе йолчу меттехь.

Килсан Ӏилма цу хен дуьйна схьадогӀуш ду аьлла хета керста нахан.

Вайн эрехь керста дин чӀогӀа даьржар Риман Имперехь. Амма Ӏес наха Ӏиттарш йина керста нахана. Цул сов, деланийхойн цӀунш Ӏазап латтина царна тӀехь.

Константин Императоро керста дин 313 шарахь Ӏедале даьккхира, тӀаьхьо 380-чу шарахь цунах пачхьалкхан дин хилира.

Дуккха хен дуьйна Католицизмо йоккха Ӏаткъар йина Малхбузера Европин цивилизацин. Цо гӀолацарца исбаьхьаллехь кхоьллина романан, готикан, ренессансан, маньеристски, барокко хатӀаш, иштта кхиамаш баьхна музыкехь а, архитектурехь а. Европехь Ӏилманаш, исбаьхьаллаш кхиаро заза хецна заманан гӀуллакххошан (масала: Рафаэль Санти а, Микеланджело а, Леонардо да Винчи а, Сандро Боттичелли а, Фра Беато Анджелико а, Тинторетто а, Тициан а) гӀо дина Католикан килсас.