Интермаша-жигаралла

Авторо Сэндор Вейс йоькъу онлайн жигаралла кхаа коьртачу категорин: Хууш хилар / пропаганда, кхоллар / мобилизаци, ткъа иштта дар / реакци.

Интермаша маьрша жигархойн я электронан жигархойн коьрта ресурсех цхьаъ ю. «Адаман бакъонаш забар йоцуш йохош хилча, Интермашо лелайо ладаме роль зулам арахьарчу дуьненан гучудаккхархьама»^[1]. Испискаш дӀасакхехьийтар, масала, BurmaNet, Freedom News Group гӀо до керланаш даржош, кхечу агӀора уьш хуур дацара оцу мехкашкахь.

Жигархоша иштта яржайо электронан петицеш, уьш дӀакхачорхьама пачхьалкхан, йукъараллин, доларчу кхолламашка. Иза до реза ца хилар гойтуш я политикехь дикачу агӀора хийцамашка кхойкхуш, тайп-тайпанчу областашкахь: герз дохкарера косметикан тесташ, медицинан препараташ дийнаташ тӀехь тесташ яре кхаччалц. Дукхаха йолу коммерцин йоцу а, диканаш даран а кхолламаша леладо и хьесапаш, шайн испискашна тӀехь болчарна электронан поштехула петицеш йохьуьйту, хӀунда аьлча цара оцу дӀасакхехьийтаршна тӀеязвелла. Интермашано таро ло йукъараллин кхолламашна адамашца яккхий харжаш а йоцуш, хан ца йойуш къамел. Гуламаш а, реза ца хиларш а кечдан тарло хьалха бевллачара а, декъашхоша а дакъа лоцуш. Электронан поштехула дӀасаяхьийтаро атта йо лобби яр, кӀезиг харжаш а еш массашкахь дӀасайохьуьйтуш. С.Вейн концепци «кхоллар / мобилизаци», масала, еккъа онлайн-ражехь я еккъа офлайнехь хуьлчу белхан юкъаяха тарло, амма Интермашехь кхоьллина, я онлайн а, офлайн а цхьанатоьхна. Уггаре яьржина социалан машин сайташ (коьртаниг Facebook.com) иштта ло уьш лелочарна электронан ажигараллин тайп-тайпана гӀирсаш.

Цул сов, DoS-тӀелатарш, сайташ дӀалецар, вандализм, зуламан программаш схьаэцар, электронан поштан бумбанаш еттар (цхьаьна электронан адрес тӀе массашкахь кехаташ дахьийтар) иштта масала ду интермашан жигараллин. Кхин масалаш ишттачу тайпана «нийса белхан»^[2].

Уггаре гӀарадаьлла, Интермаша хьалхарчу муьрехь жигараллин гӀирс санна лелоран масала ду Lotus компанин MarketPlace. 1990 шеран 10 апрелехь Lotus гайтина маркетинган хаамийн база нисса дӀасаяхьийтаран кечам, царна тӀехь яра 120 млн АЦШ гражданийн цӀераш, адресаш, церан харжаш. И хаамаш хьалха а тӀекхачалуш белахь а, нехан долара дахар лардархоша сагатдора цхьаьнатоьхна хаамийн база юкъаяларо. Цул сов, и хаамаш дӀаязбан таро яра компакт-экъан тӀе, керла компакт-экъа юкъадаллалц латто таро а яра.