Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Дуьненайукъара радион де

Дуьненайукъара ра́дион де (ЮНЕСКО-н кхин долу офицалан меттанашкахь: инг. World Radio Day, Ӏаьр. اليوم العالمي للإذاعة‎‎, испан. Día Mundial de la Radio, 世界广播日, фр. Le jour mondial de la radio) — официалан Цхьаьнакхеттачу Къаьмнийн Организацин деза де(ООН), кхайкхийна ЮНЕСКОн Коьртачу конференцино 2011 шеран 19 октябрехь. ХӀора шарахь февраль беттан 13-чу дийнахь даздеш ду. Дуьххьара иза билгалдаьккхира 2012-чу шарахь.

Истори

Дуьненайукъара радион де тӀечӀагӀйан ойла кхоллайелира Испанин радион академин президентан Хорхе Альваресан. 2008 шеран январехь цо гӀо дира ЮНЕСКО-н инарла директоран Койчиро Мацуурина. 2011 шеран 19 октябрехь ЮНЕСКОн Инарла конференцино, 36 С/63[1] резолюцица, 13 февраль дӀакхайкхийра Дуьненайукъара радион де ду аьлла. Оцу дийнахь 1946-чу шарахь Цхьаьнакхеттачу Къаьмнийн Организацино кхоьллина ООН-ан радио. Йуьхьанца и предложени йеара Испанин ЮНЕСКО-н даима йолчу делегацино[2][3].

Цул сов, 2012 шарахь дуьйна Испанин радион академино дӀахьо Дуьненаюкъара радион денна лерина комитет кхоллар, хӀора шарахь и де даздар совдаккхархьама а, цу кепара оцу зӀенан гӀирсан сий лакхадаккхархьама а[4].


2013 шеран 14 январехь Цхьаьнакхеттачу Къаьмнийн Организацин Инарла Ассамблеяно официалехь дӀакхайкхийна Дуьненаюкъара радион де. Инициатива а еара Испанин пачхьалкхера, иза хьалха йиллира Испанин ООН-ехь йолчу даима йолчу векалло[5].

Дуьненайукъара радион дуьххьарлера де

Йоккха Британехь

2012-чу шарахь дуьххьарлера Дуьненайукъара радион де билгалдоккхуш, Lifeline Energy а, Frontline SMS а, SOAS Radio а, Empower house а компанеш Лондонехь дӀайаьхьира семинар. Радион белхалошца а, кхетош-кхиоран белхалошца а, техникан говзанчашца а цхьаьнакхетар хилла Малхбален а, Африкин а Ӏилманийн ишколан (SOAS) векалийн, уггаре а генарчу а, хьалдоцчу а йукъараллашка радио кхачаран некъаш дийцаре дан[6]. Къамел динарш бара Бергер Гай (ЮНЕСКО-н дешнийн маршонан а, хаамийн гӀирсаш кхиоран а директор), доктор Чеге Гитхиора (SOAS-ан Африкан Ӏилманийн центран куьйгалхо), Йеллоу Бриджит (Empower house / Panos London), Эми О’Доннелл (FrontlineSMS: Radio), Карлос Радио Чиринёер (SOAS) а. Дискусси дӀахьош йара Люси Дюран (SOAS, BBC Radio 3, Human Planet)[7].

Италехь

Дуьненаюкъара радион денна сий деш йукъараллин вовшахкхетар дӀадаьхьира Пизанан университетехь (Итали) 2012 шеран 13 февралехь. Иза вовшахтоьхнарг йара Italradio, инженерийн а, телекоммуникацин а факультето а. Цигахь тидам тӀебохуьйтура радион информацин хьостан санна мах хадоран а, лело атта хиларан а хьокъехь.

Испанехь

2012 шарахь Барселонехь (Испани) 21 февралехь Каталонин телекоммуникацин инженерийн колледжан (COETTC) инициативица дӀабаьхьира Дуьненаюкъара радион де билгалдоккхуш йукъараллин вовшахкхетар. И вовшахтоьхна Каталонин Ӏедалан гӀоьнца. Коьртаниг «Кхин а дуьненайукъара а, дикка конкуренци йолуш радио а хилийта» цӀе йолчу темин панельни дискусси[8].

Европин союзехь

Швейцарехь Европин эфирийн цхьаьнакхетаралло вовшахтоьхна Цифровой радион кӀира. Технически дӀадоладелира 2012 шеран 13 февралехь, дакъалоцуш йара коьрта радиостандартийн организацеш: DRM Consortium, WorldDMB а, RadioDNS а. Цигахь меттигера DAB+ эфир а йовзийтира, маьрша гӀирсашца эфир «демократизаци» йан йиш хилар гойтуш[9].

Бангладешехь

Ӏедалан йоцу организацино Бангладешан Ӏедалан доцу йукъараллаш радион а, зӀенан а маша (BNNRC) дӀакхайкхош ду Дуьненаюкъара радион де 13 февралехь Ӏедалан а, коммерцин а, юкъараллин а радиоца цхьаьна меттигерчу а, къоман а тӀегӀанехь. Цу Ӏалашонца махкахь кхоьллина Дуьненаюкъара радион де даздаран Къоман комитет[10].

Мероприятеш

Дуьненайукъарчу радион денна лерина ЮНЕСКО-но кховдадо эфирийн организацешна йукъаметтигаш кхиорна лерина мероприятеш дӀайахьар. Радио кхиорна лерина интервьюш, лекцеш, выступленеш, кхин а вовшахкхетарш[11]. Масала, 2025 шарахь ЮНЕСКО-с 13 ойла кховдийра Дуьненайукъара радион де муха даздан деза бохучух лаьцна[12]. ХӀора шарахь ЮНЕСКО-с радиостанцешна цхьа тема кховдайо, цу дезчу дийнан сий деш, йийцаре йан.

ЮНЕСКО-н Дуьненайукъара радион дийнан теманаш

шо Тема
2025 Радио и изменение климата
2024 Радио: Столетие информирования, развлечения и просвещения
2023 Радио и мир
2022 Радио и доверие
2021 Новый мир, новое радио
2020 Разнообразие
2019 Диалог, терпимость и мир
2018 Радио и спорт
2017 Радио это ты
2016 Радио во временах бедствий и чрезвычайных происшествий[13]
2015 Молодёжь и радио[14]
2014 Равенство полов на радио[15]
2013 Всемирный день Радио 2013[16]
2012 Всемирный день Радио 2012[17]

Билгалдахарш

  1. ↑ Резолюция 36 C/63. ТӀекхочу дата: 2021 шеран 21 ноябрь. Архивйина 2021 шеран 21 ноябрехь
  2. ↑ Día Mundial de la Radio. ТӀекхочу дата: 2021 шеран 21 ноябрь. Архивйина 2021 шеран 21 ноябрехь
  3. ↑ Всемирный день радио | Организация Объединённых Наций. ТӀекхочу дата: 2021 шеран 21 ноябрь. Архивйина 2020 шеран 11 ноябрехь
  4. ↑ world radio day history. ТӀекхочу дата: 2016 шеран 5 июль. Архивйина 2016 шеран 4 мартехь
  5. ↑ ООН официально утвердила Всемирный день радио | Организация Объединённых Наций по вопросам образования, науки и культуры. ТӀекхочу дата: 2016 шеран 5 июль. Архивйина 2016 шеран 26 августехь
  6. ↑ World Radio Day (инг.). UNESCO (2020 шеран 8 июнь). ТӀекхочу дата: 2021 шеран 13 февраль.
  7. ↑ Celebrating the Power of Radio All Over the World(бил-боцу.). FrontlineSMS (2012 шеран 8 февраль). ТӀекхочу дата: 2024 шеран 25 июль.
  8. ↑ Celebrating the Power of Radio All Over the World(бил-боцу.). FrontlineSMS (2012 шеран 8 февраль). ТӀекхочу дата: 2024 шеран 25 июль.
  9. ↑ A Pisa la Prima Giornata Mondiale della Radio :: Italradio :: ....perché c'è sempre una radio che trasmette in italiano. (итал.). Italradio (2012 шеран 22 январь). ТӀекхочу дата: 2012 шеран 28 май.
  10. ↑ Jornada Fia Mundial de la Radio (кат.). PIMEC. ТӀекхочу дата: 2012 шеран 28 май. Кху чуьра архивйина оригиналан 2014 шеран 22 февралехь
  11. ↑ Nations, United. Всемирный день радио | Организация Объединенных Наций, United Nations. Дата обращения: 28 январехь 2025.
  12. ↑ 13 идей для празднования Всемирного дня радио 13 февраля. www.unesco.org.
  13. ↑ О Всемирном дне радио | World Radio Day 2016
  14. ↑ Всемирный день радио 2015
  15. ↑ Всемирный день радио 2014 | Организация Объединённых Наций по вопросам образования, науки и культуры. ТӀекхочу дата: 2016 шеран 5 июль. Архивйина 2022 шеран 24 апрелехь
  16. ↑ Всемирный день радио 2013 | Организация Объединённых Наций по вопросам образования, науки и культуры. ТӀекхочу дата: 2016 шеран 5 июль. Архивйина 2022 шеран 13 февралехь
  17. ↑ World Radio Day 2012 | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. ТӀекхочу дата: 2016 шеран 5 июль. Архивйина 2021 шеран 7 ноябрехь

Хьажоргаш

Категореш