Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Нисде хатӀМотт хийцаХаам
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Дадаев, Исраил Висраилович

Исраил (Басир) Висраилович Дадаев (1947 шеран 17 июль, Джалал-Абадан область — 2003 шеран 13 март, Хаси-Эвл) — Ӏовхера нохчийн Исполкоман председатель а, Ӏовхой нохчийн лидер а. Йукъараллин а, политикин а гIуллакххо[1], нохчийн паргӀата кепара латархо[2]. ДегӀастанерчу Халкъан гуламан депутат[3][4][2]. Зандакойн тайпанан векал[5][2]. Дуккха а шерашкахь Б. Дадаевс жигара дакъа лецира Ӏовхой нохчийн политикин дахарехь.

Биографи

Вина 1947-чу шеран ГIиргIазойн АССР-н Джалал-Абадан областан Октябрьски кIоштарчу Октябрьски йуртахь[6]. 1966-чу шарахь дуьйна 1959-чу шаре кхаччалц Советан Iедалан Эскархь гIуллакх дина. 1984-чу шарахь чекхйаьккхира ХIинжа-ГIалара гидромелиоратин техникум, ткъа 1999-чу шарахь — Бизнесан а, урхаллин а институт[6].

Берийн волавелча дуьйна жигара спортхо вара, ткъа эскарера мукъаваьлча, «Спортан говзанча» санна къовсадаларш чекх а даьхна, берийн спортан ишколехь директоран а, тренеран а болх цхьана балош вара. Спорте йинчу дакъо цунна «РСФСР-н сийлахь тренер» цӀе йелира[6][2]. Тайп-тайпана гӀишлошйаран организацешкахь а, бахаман структурин дакъошкахь а болх бира: «Промжилстрой» системехь тайп-тайпана даржашкахь, тӀаьххьарчу шерашкахь — Хаси-Эвлахь кӀоштан ремонт-йин гӀишлошйаран урхаллин хьаькам[6].

Лацар

Б. Дадаевс ЧГIМ-н органехь болх бира, цунна тӀехь гӀуллакх долийра. Аьрзнаш дарна билгало санна, Б. Дадаевс шен куьйга дина бомба Хаси-Эвлахь милицин отделенин гӀишлон чу кхоьссира. Лелхаро цхьа а зен ца дира. Масех де даьлча Б. Делоусов ша кара а вахана, низам лардаран органашка дӀавелира. Хенал тоьхна чохь воллуш, ДегӀастане цӀавеъча, шена хала веллачарах цхьаьнакхийтира иза. Цуьнца къастам бинчул тӀаьхьа, иза йуха а чувоьллира[7].

Политикан карьера

ДегӀастанехь йукъараллин-политически дахар жигардаьлча, Б. Дадаев нохчийн-Ӏовхойн къоман боламна йукъавахара. 1991-чу шарахь иза хӀоттийра нохчийн-Ӏовхойн Исполкоман председатель.

Б. Дадаевна тӀекхочура регионан хиламех лаьцна болу хаамаш. Б. Дадаеван дезара Ӏовхой йукъахь хуьлу тайп-тайпана проблемаш кхочушйан, цӀийнан ваша бехкевар дехар дар йа тайп-тайпана тобанашна йукъахь къовсам хилар санна[7].

1996-чу шеран кхолламан беттан 9-чу дийнахь, Кизилйуртехь терроран рейд йича, Б. Дадаевс жигара дакъалецира Салман Радуевнца дечу дагадовларшкахь[8].

1999-чу шеран асаран беттан 19-чу дийнахь Хаси-Эвлахь гӀалахь дӀайаьхьира нохчийн-Ӏовхойн доьалгӀа съезд, къамел деш, Б. Дадаевс дӀахьедира, отчетан муьрехь хӀумма а дина дац аьлла. ДегӀастанан халкъан депутатийн III-чу съездехь тӀеэцна цхьа а сацам кхочушбина бац. Нохчийн халкъан съездехь 100 сов стагана цхьа а пайда ца беара[9].

Б. Дадаевс доккха дакъа лецира Дагестанехь чӀогӀа йолу йукъараллин-политически хьелаш кхолларехь[10].

Ламасташ

Б. Дадаевс чӀагӀдора, шена отчёт йала хӀумма а дац аьлла. Цхьаъ бен кхиам бац — Бабайуртан кӀоштера цхьа ДегӀастанар парламентан декъашхо хаьржар. Нохчийн-Ӏовхойн хьал махкахь кхин а вон хилира. Паспортерчу къомаллин графа тӀехь «нохчо» билгало йар бехке вина цо, нохчийн-Ӏовхойн хьал телхина хиларна. «Массо а бехкаш нохчашна тӀедохку», — чӀагӀдора Б. Дадаевс[9].

2003-чу шарахь дӀахьедира, ДегӀастанехь тӀом цахилийта йиш йоций, хӀунда аьлча нохчийн-Ӏовхойн шайн Даймахкахь шолгӀа болчу хьолан собар дан дагахь бац[11].

Доьзал

Зуда — Дадаева Барият в, бераш — кӀант Дадаев Арслан а; йоӀарий — Дадаева Лейла а, Дадаева Альбина а[6].

Иэс

Хаси-Эвлахь Басиран цӀарахь ураман цӀе тиллина[6].

undefined

Иштта цуьнан цIарах урам ду Нурадилехь а[12][13], спортан ишкола йу Карланюртахь а[6].

Билгалдахарш

  1. ↑ Этнический сепаратизм в России — Тимур Музаев
  2. ↑ 1 2 3 4 Осмаев, 2005, с. 232.
  3. ↑ СПИСОК ДЕПУТАТОВ НАРОДНОГО СОБРАНИЯ РЕСПУБЛИКИ ДАГЕСТАН. ТӀекхочу дата: 2017 шеран 2 февраль. Архивйина 2017 шеран 3 январехь
  4. ↑ ДАГЕСТАН: НИ ВОЙНА, НИ МИР В СТРАНЕ ГОР Илья МАКСАКОВ. ТӀекхочу дата: 2017 шеран 2 февраль. Архивйина 2017 шеран 3 февралехь
  5. ↑ Фонетические особенности аккинского диалекта чеченского языка. ТӀекхочу дата: 2017 шеран 2 февраль. Архивйина 2017 шеран 2 февралехь
  6. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Басир Дадаев — ИА «Чеченинфо». ТӀекхочу дата: 2017 шеран 14 июль. Архивйина 2017 шеран 17 июлехь
  7. ↑ 1 2 «Чеченцы-аккинцы (ауховцы) и их гражданские формирования» Ю. Г. Кульчик, А. А. Адилсултанов
  8. ↑ Имампаша Чергизбиев: «Старался быть полезным людям, народу, государству». ТӀекхочу дата: 2017 шеран 2 февраль. Кху чуьра архивйина оригиналан 2016 шеран 22 августехь
  9. ↑ 1 2 Энвер КИСРИЕВ республика Дагестан в июне 1999 года. ТӀекхочу дата: 2017 шеран 2 февраль. Архивйина 2017 шеран 3 февралехь
  10. ↑ Чеченцы в дагестанском историческом процессе — Дагестанская правда Архиван копи 2017 шеран 3 февралехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ
  11. ↑ Дружба Народов Номер 045 от 16-12-97 Полоса 024 ЧЕЧФЛОТ Кавказский дом с окнами на море. ТӀекхочу дата: 2017 шеран 2 февраль. Архивйина 2017 шеран 3 февралехь
  12. ↑ Адрес: Дагестан Республика->Хасавюртовский Район->Нурадилово Село->Б.Дадаева Улица. ТӀекхочу дата: 2017 шеран 27 июнь. Архивйина 2017 шеран 30 июнехь
  13. ↑ Налоговый орган (код 0544):Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 17 по Республике Дагестан(ТӀе цакхочу хьажорг)

Литература

  • В. И. Забаровский. Северный Кавказ: история и современность / Федеральная пограничная служба Российской Федерации. Управление воспитательной работы.
  • Ю. Г. Кульчик, Ю. Г. Кульчик. Дагестан / Институт гуманитарно-политических исследований (Москва), Государственный архив Российской Федерации.
  • Н. Н. Алексеев, В. Н. Козлов, Д. Б. Орешкин. Выборы в законодательные (представительные) органы государственной власти субъектов Российской Федерации 1995—1997.
  • Тимур Музаев. Этнический сепаратизм в России.

Хьажоргаш

Категореш