ГӀезаш
ГӀезаш (лат. Anser) — гӀазкепарнаш тобанера, бедаш доьзалера нека ден олхазарийн тайпа.
Амал
ГӀезаш къаьста зӀокца, и йолалучахь шораллел лекха йу, чекхйолу ира йист йолу мӀараца. ЗӀакар йистехула йоьду кегийра цергаш. ГӀезаш къаьста йуккъера бараман лагца (иза деха ду бедачул, амма доца ду гӀургӀезачул), дикка лекха когаш, дегӀан йуккъе чӀагӀдина, беданчул алсама, онда гуьзалгца, йа тӀехьапӀелгашца, тӀам сеттачохь.
Месаш а, патӀар а чӀогӀа кхиъна йу. Боьршанаш ца къаьста стечарех — къастар ду боьшачун меран дукъ зӀок йолалучехь даьӀахкан бог хуьлу, кхин а алсамо доккха дегӀ хуьлу боьршачун.
.jpg)
Дукхаха йолу гӀезаш йека, кхерам хилча йа хиш-ш до карзахйевлча.
Дахаран кеп
ГӀезаш йеха бай-аренашкахь а, уьшалаш тӀаьхь а, цхайерш хӀордан бердашца; дика лела, йовда; тӀома йовлу чехка, амма нека до, хин буха таьӀа бедел вон. Бедел а, гӀургӀезел а кӀезга Ӏа хин тӀехь, дахаран дукхаха йолу хан латта тӀаьхь йоккху. Ӏа даккха дӀайоьду буьсанашкахь лакхахула, дикка сиха.
Даар
Буу берриг санна ораматийн кхача, коьртаниг — ораматийн а, хушшан а баьццара дакъош. Йисташкахь ира цергаш йолу зӀакарца йуу буц, кенаш, копаста, доху гӀаш, цӀазамаш, чкъоьргаш. Ораматаш йоцург, цхьацца кепаша йуу кегийра букъа даьӀахкйерш а, сагалматаш а.
ГӀезаш шишша еха, ткъа миграцин хенахь яккхийчу тобанашца гулло уьш. Бен бо Ӏаьмнаш чохь, цхьадерш дитташ тӀехь; хӀоьаш дукхахьолахь 6-12 хуьлу. Боьршачу жӀаьло хӀоьаш дарехь дакъа ца лоцу цо стеган кӀорнеш ларйо, ткъа кӀорнеш дӀаевлча, уллохь лела, берриг доьзал ларбеш.
ГӀезашна таллар
ЭСБЕца, XX бӀешо долалуш гӀезийн промыслан маьӀна оьрсийн бепиг ца кхуьучу къилбаседехь доккха дара[1]. Коьртачу декъана гӀезийн пелаг а, патар а бен йохка ца йоьдура, ткъа жижиг дукхахьолахь меттигера промышленникаша дууш хилла. 1892 шеран 3 февралехь арадаьллачу законца Европин Россехь (Архангельскан а, Вологдин а, Перман а, Вяткин а губернийн цхьадолу дакъош а доцург) гӀезашна таллар дихкина 1 майра 29 июнь кхаччалц.
БӀаьста гӀезашна тоьпаш йетта Ӏуьйранна малх схьакхетачу хенахь йа сарахь малх чубузучу хенахь, уьш цхьана уьшал тӀера, буьйса йоккхучура, аренашка дехьайовлучу хенахь, кхача лохуш; Обь эркан тӀехь бӀаьста тӀехула гӀезаш дехьайовлуш тоьпаш йетта баннаш чуьра, баннашна тӀе йалайо гӀезаш гӀезийн мундан гӀоьнца. Аьхка лоьцу къона гӀезаш, церан тӀемаш тӀаьхь месаш йовланза хуьлу, кхин а къена гӀезаш лоьцу, уьш туьлуш хуьлу, тӀема ца йовлало. Оцу хенахь туьлуш йолу гӀезаш кегийрачу Ӏаьмнаш чохь Ӏа. Талларчоша, го бой оцу Ӏаьмнашна бойнашца лоьцу жӀаьлийн гӀоьнца. Аьхка йайина гӀезаш наггахь берамал йухку шелагаш чу; тундрехь уьш лаьттах йухку гӀорол тӀекхаччалц, Ӏай схьа а йохий хӀаваэ дӀаухку. Гурахь а, гӀезаш дӀайоьлхачу хенахь, бӀаьста санна толлу, наггахь тӀебогӀу царна таллархой говрашкахь йа ворданашкахь, царех гӀезаш кӀезга кхоьру гӀаш таллархочул. ГӀезашна тоьпаш кхуьйсу йаккхий йа кегий чаччамашца.
ГӀезаш латийтар
Билгалдахарш
- ↑ Безобразов С. В., Книпович Н. М., Собичевский, В. Т. Гусь // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Литература
- Бейчек В., Штясны К. Птицы. Иллюстрированная энциклопедия. — М.: «Лабиринт-пресс»
- Акимушкин И. Мир животных. Птицы, рыбы, земноводные и пресмыкающиеся. — М.: «Мысль», 1995
Хьажоргаш
Кхин дӀа темана тӀехь
 | |
|---|---|
| Таксономи | |
| Библиографин каталогашкахь |
