Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

ГӀап (патармин тӀоьрмиг)

ГӀап (нем. Patronentasche — «патармин тӀоьрмиг») — хӀора патармин шен бен болу патарма лело гӀирс.

ГӀап лерина йу гӀада йуккъехь йа накхан тӀаьхь кхийсархочо унитаран патармаш лело, аьтту хилийта иза сихха схьабаккха.

undefined
undefined
undefined

Истори

Хьалха оьрсийн эскарехь кхийсархоша лелош хилла берендейкаш. ТӀаьхьо Россехь немцойн пачхьалкхан салтий гучубовларца схьаэцна цаьргара дош - Patron - «патрон» а, Tasche - «тӀоьрмиг, киса» а дешнаш лелор, иза йукъадаьлла XVII бӀешарахь (1616 шарахь дуьйна[1]) оьрсийн эскаре кхечу махкара йалхой бахкалц.

Йуьхьанца «гӀап» — тӀеман гӀирсан дакъа (амуници), кхийсархоша лелош хилла патармаш Ӏалашдан цхьалго тоьпаш лелочу муьрехь: хьалха кехатан патармаш, тӀаьхьа металлан. XX бӀешо долалуш Европин пачхьалкхийн эскаршкахь хийцира патармийн тӀоьрмигашца.

…
20. МогӀарера а, баьччаллин а хӀоттаман гӀирсийн хийцамаш бе:
ж) шина патармах а, цхьаьна запасан тӀоьрмиган меттана тӀемлочунна бита цхьа тӀоьрмиг 30 патарманна, гӀап белаш тӀехула лело 60 патарманна;
…

— Протокол ЦӀен Эскаран кхачойаран корпусан комиссар накъост Хрулёв куьйгалла дечу подкомитетан, 1940 шеран 19-20 апрель.
ЦӀен эскаран тӀеман-экономикин кхачойаран вовшахтохаран а, системин а подкомитет

ХӀокху заманахь лелор

Тайп-тайпана конструкцин гӀопаш ламастехь лелош хилла таллархойн гӀирсан хӀума санна, амма, тӀеман гӀирсах къаьсташ, шайн актуалалла дӀа ца йаьлла, тахана шуьйра лелайо. Таллархошна хета гӀопаш чохь цхьацца дӀасадекъна патармаш лело дезаш хилар, хӀунда аьлча талларехь магазинашца герз лелор чӀогӀа кӀезиг ду, дукхахдолчу хьолашкахь герз цхьацца патарма буьллуш хуьлу. Тайп-тайпана тайпанаш долу патармаш леладо (тайп-тайпана дӀандаргаш йолу тоьпан патармаш, чаччамаш йолу патармаш, контейнерийн патармаш, сигналан патармаш), уьш оьшу дӀадахка, хьалххе билгалйаьхначу клеткашкахь дӀахӀиттор. Цкъацца таллархоша экономикин Ӏалашонца духаран кисанахь лелош долу патармаш аьтту боцаш ду, кхераме ду, патармаш талха мега йа дан тарло.

ГӀап хӀора таллархочунна оьшуш долу гӀирс бу. Церан дуккха а кепаш йу. Иза чамца доьзна гӀуллакх ду. Амма уггаре а даьржина, цундела дукхадезаш дерг ду 8-10 патармина лерина кӀаг болу тӀоьрмиг-тайпа а, 24-30 патронна лерина белшаш тӀеуллу гӀап а йу. 24-30 патарманна лерина гӀап лело аьтту болуш дац, хӀунда аьлча патармаш, къаьсттина кехатан дерш, лакхара цхьанне а хӀумано дӀа ца къовлу. Жимачу тӀоьрмиган кепехь цхьаьнатоьхна гӀопаш чӀогӀа лелош йу.

— Рябов В. В. Охота по перу. — 1965

Классификаци а, тайпанаш а

Классикин гӀап — доьхка ду бенаш а болуш, йа цхьаъ йа масех тӀоьрмиг, доьхкана тӀе тесна лелош долу. Уггаре а гӀарайаьлла классикин таллархойн гӀап — диллина патармаш дӀадухкуш долу кӀажаран гӀодайукъан доьхка («Бур доьхка»). ГӀопаш йекъало:

Билгалдахарш

  1. ↑ Этимологический словарь русского языка Макса Фасмера.

Литература

  • А. Д. Михельсон. Объяснение 25000 иностранных слов, вошедших в употребление в русский язык, с означением их корней. — 1865.
  • Патронташ // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
  • Ф. Павленков. Словарь иностранных слов, вошедших в состав русского языка. — 1907.
  • А. Н. Чудинов. Словарь иностранных слов, вошедших в состав русского языка. — 1910.
  • Этимологический словарь русского языка Макса Фасмера.
  • Л. В. Беловинский. Патронташ // Иллюстрированный энциклопедический историко-бытовой словарь русского народа. XVIII — начало XIX в. / под ред. Н. Ерёминой. — М.: Эксмо, 2007. — С. 471. — 784 с.: — ил. с. — 5000 экз. — ISBN 978-5-699-24458-4.
  • Трёхрядный патронташ // журнал «Охота и охотничье хозяйство», № 4, 1977. стр.31

Хьажоргаш

Кхин дӀа темана тӀехь

Категореш