Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
Нохчийн маттахь 640238 статьяш йуРУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Гейфман Алла йадор

Гейфман Алла йадор 1999 шеран гурахь Нохчийчуьра Ахматханов Iабдулбекан гIерано дина дара[1]. Йадийнарг – саратовски совдегаран Гейфман Григорийн йоI йара. Нохчийн Республикин Шелан кIоштахь ворхI бутт баьккхира цо.

Йадор

1999-чу шеран хIутосург беттан 20-чу дийнахь Саратовехь, шен цIенна уллехь милцойн хорма йоьхначу шина зуламхочо йадийра 12 шо кхаьчна йолу Алла. Цул тIаьхьа кирлелочу машенахь Нохчийчу дIайигира иза.[2]. Кхо де даьллачул тIаьхьа Ахматханов Зайндис цуьнан дега хаам бира, ша иза 5 млн долларах (кхечу хаамашца – 3 млн) йухайерзо кийча ву аьлла. КIира даьллачул тIаьхьа и мах 2 млн долларе охьабаккха реза хилира талорхой Хизриев Ахьмад а, Абуев Илес а, Бисултанов СаьIид а.

Мукъайаккхарехула операци

ФСБ а, Россин ЧГIМ-н ГУБОП а, зуламаллица къийсам д1абахьарехула вовшахтоьхначу меттигера урхаллаш а йара йо1 лохуш, дакъалоцуш. Масийттазза оперативникашца цхьаьна масла1атан хьокъехь Нохчийчу вахара Гейфман Григорий, амма кхачаме ца хуьлий, даим а духура. Лахьанан беттан 9-чу дийнахь РУБОП-н белхалошка хаам кхечира, Алла цу хенахь федеральни эскарша гуобина йолчу Шелахь хила тарло аьлла: ГУБОП-н а, Приволжски РУБОП-н а, Саратовски областехула УФСБ-н а белхалой бахара Шела. Лахьанан беттан 12-чу дийнахь Алла йадийначу г1ерахоша вадийна волу 21 шо кхаьчна Волгоградан вахархо Селёдкин Дмитрий мукъаваьккхира цара. 1999-чу шеран г1ура беттан 16-чу дийнахь Алла мукъайаьккхира спецназовцаша (цхьана ц1ийнан ларми чохь йара иза); операци д1ахьош 17 зуламхо лецира, амма вовшахтохархо кара ца вог1уш, ведира[3].

Операци д1ахьош верриге а 13 стаг мукъаваьккхира, царех йалх – бер дара. Цхьадолчу хьостанаша йийсаре винчу террористах йо1 хийцина бохуш, дуьйцура[4]. Мукъайаьккхинчул т1аьхьа йо1 дикачу клинике охьайилла лууш вара да, х1унда аьлча цунна лоьрийн г1о а, иштта психологин йухаметтах1оттор а оьшура, амма, дас-нанас дийцарехь, мах д1абеллачул т1аьхьа дарбанаш лело ахча ца тоьира[5]. 2000-чу шеран кхолламан беттан 24-чу дийнахь Вашингтонера Москвахь Американски университет йиллинчу «Continent USA» американски зорбатохаран президентера Лозанский Эдуардера кхайкхам кхечира Гейфманг1аьрга. Йоь1ан инзаре истори йевзинчул т1аьхьа меттигерчу цхьана клиникехь цунна дарба дан харж йан кийча ву ша аьлла.

США ваха дехкар

Лозанскин тIедилларца, 2000-чу шеран чиллин беттан 25-чу дийнахь США-н генконсульстве ГейфмангIарна виза луо аьлла дехар дира цуьнан векало Кириллова Ольгас, амма виза йаларна жоп ца делира. Кирилловас дийцарехь, «йоьIан чевнаш хIинцале а дIайирзина» аьлла, бахьана далийра генконсульствос[6]. Амма «Труд» газето жоп ца даларан бахьанан кхин хетарг далийра: «Америке террористаша хьийзина жима йоI йаро американхойн нохчийн «йозуш ца хиларехьа гIаттамхошка» болу озабезам лахбийр бу», аьлла[7].

«ЙоIе Нохчийчуьра тIамах долу бакъдерг дийцийта лууш бац американски Iедалан белхалой», – аьлла, дIахьедар дира цуьнан дас. «Оха Америкех даим а демократин пачхьалкхах санна ойланаш йора. Терроризмо хьийзош болчу нахана гIо дан кийча йу моьттура тхуна Америка. Суна чIогIа вас хилла жоп цадаларна, виза йаккхарехь муьлха а дан йиш йолу гIо дар а доьху ас», – билгалдаьккхира цо[8]. «Фри конгресс фаундейшн» векало Макфарленд Роберта дийцарехь, «тхоьга цу регионера хиламех цхьана агIор бен хаамаш ца кхочу. И кхачамбацар дIадаккха кхайкхина а йара оха Алла шен деца-ненаца. Россин Iедал цу дIадолорна йукъахь а дацара»[8].

США-н векале долчу кехат тIехь Израилан кнессетан депутато Солодкина Маринас йаздо, «американски Iедалан и санна долу гIуллакхаш, Къилбаседа Кавказера Россин антитеррористически операцин хьокъехь йолу йерриге а политика санна, озабезаме а, цу регионехь террористех бохам хиллачеран баккъала йолу проблемаш тергал йеш а йац», аьлла[9].

Таллам

Талламана хетарехь, йадор вовшахтоьхнарг Ахматханов Iабдулбек ву, Масхадов Асланан правительстехь уьйраш хилла волу. Цуьнан вешин Ахматханов Зайндин Iуналлехь тIемалошна герзаш деш йолу пхьалгIанаш йара.

2001-чу шарахь Москвахь талор дарна хан туьйхира ша Ахматханов 1абдулбекан г1ерана йукъахь вара аьлла къера хилла волчу Джаватханов Саламбекана. Зуламхойн цIераш йийцира Джаватхановс. Цу хенахь Ахматханов а, Бисултанов а контртеррористически операци дIахьош вийна вара. Дакаев Тольяттехь талор дарна хан тоьхна вара. Абуев Илес Шелара тIеман комендатурин ротин командир вара. 2002-чу шарахь Хизриевна а, Джаватхановна а, Абуевна а, Дакаевна а 7 шарера 16 шаре кхаччалц набахти чохь бахка хан туьйхира Саратован Волжски кхело.

2004-чу шарахь зуламхойн декъахой С. Халилов а, В. Кузнецов в лецира. Шинна а бархI-бархI шо хан туьйхира[10]. Оба были приговорены к восьми годам лишения свободы[4][11][12][13].

Билгалдахарш

  1. ↑ Новым главой МВД Ингушетии стал генерал-майор из Саратова Виктор Поголов. // Российская газета - федеральный выпуск №5133 (54) (2010 шеран 17 март). ТӀекхочу дата: 2011-8-8. Архивйина 2011 шеран 14 ноябрехь
  2. ↑ Russian Girl’s Chechnya Ordeal Displays a Different View of War. HighBeam Research, March 23, 2000. ТӀекхочу дата: 2013 шеран 25 ноябрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2014 шеран 10 июнехь
  3. ↑ Дочь саратовского олигарха освободили из чеченского плена
  4. ↑ 1 2 Козенко А. В деле Аллы Гейфман появились новые обвиняемые Архиван копи 2016 шеран 4 мартехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ // Коммерсантъ, 3 февраля 2005.
  5. ↑ "Captive of the Chechens Not Allowed into US But She Wanted to See Disneyland"(ингалс.) (March 15, 2000). Архивировано 6 декабрехь 2013 года. Дата обращения: 3 декабрехь 2013.
  6. ↑ Чеченскую пленницу не пустили в Америку Архиван копи 2013 шеран 7 декабрехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ. // Газета «Коммерсантъ», № 37 (1922), 3 марта 2000 (Хьаьжина 7 августехь 2011)
  7. ↑ Куликов А. Простишь их, Алла? Архиван копи 2007 шеран 27 сентябрехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ // Труд, № 177, 3 октября 2002
  8. ↑ 1 2 13-летняя Алла Гейфман собиралась рассказать американцам о своем пребывании в плену у чеченских бандитов. Но власти США отказали ей во въездной визе. ТӀекхочу дата: 2016 шеран 13 май. Архивйина 2016 шеран 14 сентябрехь
  9. ↑ Израиль возмущен позицией США по Чечне. ТӀекхочу дата: 2016 шеран 13 май. Архивйина 2016 шеран 5 мартехь
  10. ↑ Бочарова С. Шалинская пленница Архиван копи 2007 шеран 29 сентябрехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ // Независимая газета, 28 января 2005
  11. ↑ Суд не поверил в спецоперацию Осуждены еще два похитителя Аллы Гейфман, Коммерсантъ (Самара) №142 (03.08.2005). Архивировано 7 декабрехь 2013 года. Дата обращения: 3 декабрехь 2013.
  12. ↑ Саратов: суд вынес окончательный приговор похитителям ребёнка. // РИА Новости (2005 шеран 17 октябрь). ТӀекхочу дата: 2011-8-8. Архивйина 2012 шеран 27 февралехь
  13. ↑ Кузнецова О. Приговор похитителям оставили без изменения // Коммерсантъ — Нижнее Поволжье, № 195 от 15.10.2005

Хьажоргаш

Категореш