Богоявленски килс Елоховехь
Кафедрин Богоявлени килс Елоховехь - Москохан Басманни кӀоштара православин килс. Иза йина 1845 шарахь архитекторана Тюрин Евграфан проектца. 1938—1991 шерашкахь иза йара Оьрсийн Православин Килс Москох а, Йерриг Российн а Патриархан килс (официалан — 1945 шеран 25 февралехь дуьйна[1]). 1991-гӀа шарахь дуьйна Москохан епархин кафедрин килс йу[2].
Коьрта Ӏарш сийлахь йина Богоявлени Ӏидан лерина, къилбаседа дакъа — Николай Чудотворец цӀарах, къилба дакъа — Благовещени Ӏидана лерина. Килсин чохь дӀабоьхкина Москохан патриарх Сергий а, Алексий II а[3].
Истори
XVII — XIX бӀешо долалуш
XIV—XVII бӀешерашкахь Елохово (Москох) эвла йара хӀинцалера Бауманан метро станцин меттигехь, иза XVIII бӀешарахь гӀалин дакъа хилира. Оцу кӀоштахь йолу Богоявленин кафедралан килс дуьххьара хьахийна 1689 шарахь Патриархалан хазнан департаментан тептарш тӀехь[2][4]. 1712 шарахь Петр I омрица килс йухаметтахӀоттийра тӀулгах, цу тӀехь йара Сийлахь ЙоӀ Марйаман Благовещенин капелла. 1722 шо кхачале килс чекхъйаьлла йацара, ткъа болх чекхбаккха ахча хьажийра прихожанаша — полковника Воронецкийс а, паччахьан йоӀа Прасковья Иоанновнас, Иван V йоӀа. 1731 шеран июлехь килс йазйира архиепископа Леонида[5][3].
1780-гӀа шерашкахь килс тойан йолийра. Йоккха тӀулгех йоьттина йуург йуу чоь, ши агӀонан капелла а йолуш, Благовещенин капелла а, Сийлахь-Веза Николай Чудотворецан а. Оццу хенахь цара йан йолийра горгалин бӀов, цуьнан гӀишлошйар чекхделира 1806 шо кхачале, таханлерчу дийне кхаччалц дисина йуург йуу чоь а, горгалин бӀов а йина Москохан классицизм хотӀехь XVIII-XIX бӀешо долалуш[6]. 1799 шарахь килсахь жӀар тоьхна поэтан Пушкин Александрна[3].
Архитектура
Богоявленски килс лекха подклет тӀехь айина четверик йу, иза чекхйаьккхина пхеа коьрто. Цуьнан локхалла 56 метр йу, майда — 1164 м², чухоьу — 3000 стаг. Къилбаседа а, малхбуза а агӀор килсан шуьйра галерейш йу[7]. Коьрта гӀишлонна уллохь йу цуьнца йоьзна йолу йуург йуу чоь, йиъ бӀогӀам тӀехь лаьттачу жӀаран нартолашца дӀакъевлина. Цунна тӀе дӀатоьхна йу 65 метр лекха кхаа тӀегӀанан горгалин бӀов, ворхӀийтта горгали а болуш. Царах уггар боккханиг 1900 шарахь А. Самгинан Москохарчу заводехь бина[8].
Нумизматикехь
2004 шарахь Российн Йуккъера банко арахецна детин иэсан нахарт «Богоявленски килс (XVIII бӀешо), Москох гӀала» мах кхо сом болуш, тираж 8 эзар йолуш[9].
Литература
- Вострышев М., Шокарев С. Вся Москва от А до Я. Энциклопедия. — М.: Алгоритм, 2011. — 1064 с.
- Вострышев М., Шокарев С. Москва православная: все храмы и часовни. — М.: Алгоритм, 2012. — 542 с.
- Любартович В. А. Богоявления собор в Елохове // Православная энциклопедия. — М. : Церковно-научный центр «Православная энциклопедия», 2002. — Т. V. — С. 550—556. — 752 с. — 39 000 экз. — ISBN 5-89572-010-2.
- Любартович В., Юхименко Е. Собор Богоявления в Елохове: История храма и прихода. — М.: Церковно-научный центр «Православная энциклопедия», 2004. — 306 с.
- Православные святыни Москвы / под ред. В. Глушковой. — М.: Вече, 2007. — 544 с.
- Русская духовная музыка в документах и материалах. Русское православное церковное пение в XX веке. Советский период. Кн. 1. 1920—1930-е годы. Ч. 2 / под ред. А. Наумова, М. Рахмановой. — 2015. — Т. 9. — 520 с. — ISBN 978-5-94457-246-2.
- Сорок сороков: краткая иллюстрированная история всех московских храмов. Москва в границах 1917 / под ред. П. Паламарчука. — М.: КРОМ, 1995. — 585 с.
- Черкасов-Георгиевский В. Москва: религиозные центры и общины. — М.: Профиздат, 1992. — 111 с.
Хьажоргаш
- elohov.ru — официальни сайт Богоявленски килс Елоховехь
- Собор Богоявления в Елохове. Елоховская Церковь.
- ↑ Положение о Богоявленском соборе в Москве // Журнал Московской патриархии. 1945, № 3. С. 10
- ↑ 1 2 Богоявленский кафедральный собор в Елохове в Москве. Культура.рф. ТӀекхочу дата: 2018 шеран 11 июнь. Архивйина 2018 шеран 13 августехь
- ↑ 1 2 3 Богоявленский кафедральный собор в Елохове (Москва). Patriarchia.ru. ТӀекхочу дата: 2018 шеран 11 июнь. Архивйина 2018 шеран 3 июнехь
- ↑ Черкасов-Георгиевский, 1992, с. 14.
- ↑ Любартович, 2004, с. 25—26.
- ↑ Любартович, 2004, с. 63.
- ↑ Памятники архитектуры в окрестностях Рыбинска. РусАрх (2008). ТӀекхочу дата: 2018 шеран 11 июнь. Архивйина 2018 шеран 20 майхь
- ↑ Любартович, 2004, с. 289.
- ↑ Богоявленский собор (XVIII в.), г. Москва. Центральный банк России. ТӀекхочу дата: 2018 шеран 11 июнь. Архивйина 2018 шеран 13 августехь