Биологин систематика

Систематико билгалдоккху:

• вайн гонахьара муьлххачу а чохь са долу организмийн билгала дӀахӀоттам (структура) бу.
• и дӀахӀоттам иерархи кепехь бу, вуьшта аьлча, тайп-тайпана таксонаш хадданза вовшашца муьтӀахь бу.
• и дӀахӀоттам чекхбаллалц талла йиш йу, вуьшта аьлча, дуьззина а, дерриг чулоцу а органически дуьненан система йан таро йу.

Кхузаманан дийначу организмийн классификацеш иерархи принципца хӀоттийна йу. Тайп-тайпанара иерархин барамийн (даржийн) шен цӀерш йу (уггар лакхарчу тӀера уггар лахарчу тӀекхаччалц): дуьне а, тайпа йа дакъа а, класс а, тоба йа раж а, доьзал а, тайпа а, кеп а.

Лакхара пачхьалкх йа биологин домен — керла йукъабаьккхина кхетамаш бу.

1990-чу шарахь и кхетам белира Вёзе Карло. Цу хьокъехь цо йукъадаьккхира йерриг биологин таксонаш кхаа домене йекъайалар: 1) эукариоташ (клеткаш чохь хӀоъ (ядро) долу йерриг организмаш йукъайогӀу домен йу); 2) бактереш; 3) археиш а.

ХХ б1ешеран йуххьехь систематикехь билгалъелира ворх1 таксономикан категореш:

• дуьне — regnum
• тайпа — phylum (ораматийн тайпа — divisio)
• класс — classis
• тоба (ораматийн раж) — ordo
• доьзал — familia
• тайпа — genus
• кеп — species

1. Биота / Лакхара домен
2. Лакхара дуьне / домен
3. Лахара домен
4. Дуьне
5. Лахара дуьне
6. Лакхара тайпа / лакхара дакъа
7. Инфратайпа
8. Тайпа / дакъа
9. Лахара тайпа / лахара дакъа
10. Лакхара класс
11. Класс
12. Лахара класс
13. Инфракласс
14. Лакхара тоба / лакхара раж
15. Тоба / Раж
16. Лахара тоба / лахара раж
17. Лакхара доьзал
18. Доьзал
19. Лахара доьзал
20. Триба
21. Лахара триба
22. Тайпа
23. Лахара тайпа
24. Лакхара секци
25. Секци
26. Лахара секци
27. Сери / МогӀа
28. Тайпа
29. Лахара кеп
30. Сорт / Тайпа
31. Тайпа / Инфратайпа
32. Лахара тайпа
33. Форма
34. Лахара форма
35. Вариетет