Арбенина, Диана Сергеевна
Арбенина, Диана Сергеевна (в девичестве Кулаче́нко, 1974 шеран 8 июль[1], Воложин, Минскан область) — Российн музыкант а, поэтесса а, иллиалархо а, «Буьйсанан снайперш» рок-тобанан куьйгалхо (Петарбух) а, суртдиллархо а, йаздархо а, Нохчийн Республикан Сийлахь артист (2006)[2].
Биографи
Кулаченко Диана (марехь йахача — Арбенина) йина 1974 шеран мангалан беттан 8-чу дийнахь Белоруссин ССР Минскан областан Воложин гӀалахь журналистийн доьзалехь. Да — Сергей Иванович Кулаченко (1950—2021). Нана — Галина Анисимовна Кулаченко (йина. 1947), тӀаьхьо цо йалийра — Федченко.
Дианан кхо шо кхаьчча, цуьнан доьзал дӀабахара Минскан областан Борисов гӀала, цул тӀаьхьа Генарчу Къилбаседе: иза йехаш йара Магаданан областан гӀалин кепара Ягодни йуртахь (цигахь лакхара школа чекхъйаьккхина, музыкан хьехархочуьнца Копылова Людмилица дешна), Колымехь а, Чукоткехь а, Магаданехь а.
1992—1993 шерашкахь Магаданан пачхьалкхан хьехархойн институтехь кхечу къаьмнийн меттанийн факультетехь дешна. 1994-чу шарахь Петарбухе дӀайаханчул тӀаьхьа иза Петарбухера пачхьалкхан университетан филологин факультетан оьрсийн мотт кхечу къоман мотт санна отделени дехьайелира, иза чекхъйаьккхира 1998-чу шарахь.
Шен дуьххьарлера иллеш йаздан йолийра цо 1991-чу шарахь, цуьнан уггаре а гӀараяьллачу композицех цхьаъ «Рубеж» цу шарахь йазъйина йу. Цуьнан хьалхарчу муьран кхин иллеш ду «Ас стигал басар дира» а, «ГӀирмехь суьйре» а, «Сингаттам» а, «Хи тӀехь бен гӀовгӀа», кхин а. Кулаченкон концертан болх марзбелира шен лааме спектаклашца а, студентийн тайп-тайпанчу конкурсашкахь а, мероприятешкахь а дакъалацарца а.
1993-чу шеран хьаьттан беттан 19-чу дийнахь Петарбухехь садоӀучу хенахь цунна йевзира музыкант Сурганова Светлана. Цхьаьна цара кхоьллина «Буьйсанан снайперш» тоба. 2002 шарахь Сурганова Светлана дӀайахара тобанера, Арбенина цхьаъ бен йоцу коьрта иллиалархо а йуьтуш[3].
Арбенина 250 сов иллин, 150 сов стихотворенин («анти-иллеш» ала гӀоле хета цунна), цхьа могӀа дийцарийн, очеркийн автор йу.
Шен дахар
1993 шарахь Кулаченко Дианас Петарбухехь маре йахара музыканте Арбенин Константинага (вина 1968 шеран, лахьанан беттан 21-чу дийнахь, Ленинград), «Зимовье Зверей» тобанан фронтмен, цуьнан фамили ийцира. Дукха хан йалале дӀасакъаьстира уьш, амма майрачун фамили ларъйира[4][5].
Арбенин Константинца хиллачу къамелехь дийцарехь, и захало фиктивни хилла, иллиалархочунна Петарбухахь ваха бакъо йаккха дӀайаздина хилла[5].
2010-чу шеран чиллин беттан 4-чу дийнахь, шен 35 шо долуш, ӀаЦШ леррина клиникехь цо щолхаг а бер дира: кӀант Артём а, йоӀ Марта а. Арбенина дийцарехь, берийн да оьрсийчуьра орамаш долу Ӏамеркера хьуьнарча хилла[6][7].
Йукъараллин позици
2009-чу шарахь дуьйна иза дакъалоцуш йу Ӏедалан йоцчу «СовгӀатна ло дахар» цӀе йолчу сагӀадоьхучу фондан гӀуллакхехь.
2014-чу шарахь дуьйна Арбенина Дуьненайукъарчу акхаройн фондан (WWF) Российн векал йу.
2014-чу шарахь дуьйна «М тӀаьхьенан» кхоллараллин сагӀадоьхучу проектехь а, «Массо а декъахь диктант» дешаран проектехь а дакъалоцуш йу иза.
Дуккхаъчу интервьюшкахь Арбенинас чӀагӀдо ша политике индифферентни хилар боцуш хилар[8][9][10].
Кхоларалла
«Буьйсанан снайперш» тобанан декъашхошца концерташца цхьаьна Арбенина кест-кеста дӀахьо ша локхуш акустически гайтамаш, шайна йукъахь хӀора шарахь декабрехь Москох квартирийн концерташ а йолуш, тобанан барамашкахь а, концерташкахь а дакъалоцуш йу, масала, «Шен лар», (Высоцкий Владимир дагалоцуш концерт), «Окуджава Булатан дагалецамашкахь» (Переделкинохь бардан эшарийн концерт), шен поэзин книгаш а арахоьцу.
2002 шарахь цо дакъалецира ТВС реалити-шоу «Ангали тӀаьхьа. Хьинца хьо армехь ву» тематикан илли дӀаяздарехь; 2002 шеран гурахь цо аз дира «Элизиум» мультфильман оьрсийн матте гочдина (эпсаран Никсан васт ловзош).
2004-чу шарахь Арбенина араелира «Катастрофически» цӀе йолу стихийн а, текстийн а сборник.
2005 шарахь цо дакъалецира Би-2 тобанан «Шола воцу тӀемало» цӀе йолчу коллективан проектехь, ткъа 2006 шарахь цо дӀайазъйира Би-2 тобанан «Шура» цӀе йолчу альбомехь шина композицина бек-вокал.
2007-чу шарахь араелира Арбенина «Дезертиран гӀан» цӀе йолу книга, цу тӀехь дуккха а стихаш а, эшарийн дешнаш а, проза а, дуьххьара арахецна авторан суьрташ а дара. 2008 шеран йуьххьехь арайелира «Дезертиран гӀан» иллин аудиоверси, «Дезертиран гӀан: ас къамел до» цӀе йолуш. Оцу пластинки тӀехь Арбенина шен стихаш соло дӀайоьшу.
2008-чу шарахь арайелира Арбенинан «Аганан илли снайперан стилехьа» цӀе йолу книга, ткъа 2009-чу шеран мангалан беттан 8-чу дийнахь, цуьнан 35 шо кхаьчначу дийнахь, режиссёро Чусова Нинас хӀоттийра цхьана зудчун «Мотофозо» цӀе йолу шоу.
2012 шеран оханан беттан арайелира Арбенина «Авто-да-Фе» цӀе йолу поэзин гулар.
2013-чу шеран гӀуран баттахь арайелира «Спринтер» цӀе йолу тайп-тайпанчу шерашкара стихийн а, прозин а гулар, ткъа 2014-чу шарахь арайелира «Сталкер» цӀе йолу книга.
2013—2016 шерашкахь Арбенина «Оьрсийн пионер» журналан рубрикан автор а, «Пионерийн йешарш» декъашхо а йара.
2014-чу шарера 2016-чу шаре кхаччалц, qерриг а Российн а, дуьненан а гӀаланашкахь шен иллеш гайтина ца Ӏаш, Арбенинас дӀайаьхьира лдз-шкахь студенташна кхоллараллин мастер-классаш.
2015 шарахь Арбенина шен театран дебют йира, Константин Хабенскийн студин «М тӀаьхье» спектаклехь Багиран роль ловзош.
2015-чу шарера 2017-чу шаре кхаччалц цо шен «ТӀаьххьара турпалхо» цӀе йолу программа дӀахьош йара «Тхан радиохь».
2016-чу шеран оханан беттан 21-чу дийнахь Москохарчу суртдиллархойн Йуккъерчу цӀийнехь схьайиллина Арбенинан дуьххьарлера суьртийн шен гайтам, иза лаьттира хӀутоссург беттан 9-чу дийне кхаччалц[11][12].
2018-чу шеран асаран беттан 14-чу дийнахь Российн а, СаӀудийн Ӏаьрбийчоьнан а матч дӀайаьллачул тӀаьхьа сихха Петарбухехь хиллачу футболан дуьненан чемпионатан фан-фестехь хедлайнер санна гайтира Арбенина[13].
Дискографи
«Буьйсанан снайперш» рок-тоба йолчу хенахь дӀайазъйина альбомаш:
- «ШоллагӀа даьндарг» (арацайалла альбом, 1995),
- «Дегтян тӀадам / Цхьана бочка чохь моз» (1998),
- «Алмазан британец» (сингл, 1999)
- «Берийн бур-бур» (1999),
- «Канарски» (1999, арайалли винилехь 2008-чу шарахь),
- «Рубеж» (2001),
- «Дийна» (2002),
- «Цунами» (2002),
- «Тригонометри» (концертан альбом, 2003),
- «SMS» (2004),
- «Симаута» (сингл, 2005),
- «Тригонометри-2» (концертан альбом, 2005),
- «Koshika» (2006),
- «Бонни & Клайд» (2007),
- «Къилбера Полюс» (сингл, 2009),
- «Арми 2009» (2009),
- «ТӀаьххьара патарма» (DVD, 2009),
- «Арми-тур. Финал» (DVD, 2009),
- «Кандагар» (сингл, 2010),
- «Мотофозо» (DVD, 2011),
- «4» (2012),
- «Фиеста» (сингл, 2013)
- «Акустика. Иллеш шаьш ма-хиллара» (диск 1. «Ӏиндагаш йалсмане», диск 2. «Вайна йуккъахь») (2013)
- «КӀант бал тӀехь» (2014)[14]
- «Безамхой бен дийна хир бац» (2016)[15]
- «Со сама ваккха» (сингл, 2017),
- «Цой» (сингл, 2017)
- «Сингаттаме нах» (сингл, 2018),
- «Инстаграм» (сингл, 2018)
- «Коронаш» (сингл, 2018)
- «Хал дацахь» (сингл, 2018)
- «ТӀема йолу хьо воцуш» (OST «Любовницаш» 2019)
- «Рингтоном» (сингл, 2019)
- «Хиларан лан йиш йоцу бытие» (2019)
- «O2» (2020)
- «Remixes» (ремиксан альбом, 2020)
Книгаш
- «Гужам тӀелхиг» (1996, стихаш а, картинаш а)
- «Цель» (1996, эшарийн тексташ а, картинаш а)
- «30 илли „Буьйсанан снайпераш“» (2002, ноташ а, аккордаш а, иллин тексташ а)
- «Патармаш» (2002, эшарийн тексташ а, стихаш а, картинаш а)
- «Катастрофически» (2004, эшарийн тексташ а, стихаш а, картинаш а)
- «Дезертиран гӀан» (2007, эшарийн тексташ а, стихаш а, картинаш а, проза а, сурташ + аудиокнига)
- «Снайперан аганан илли» (2008)
- «Аутодафе» (2012, эшарийн тексташ а, стихаш а)
- «Спринтер» (2013, стихаш а, проза а)
- «Сталкер» (2014, эшарийн тексташ а)
- «Дадар» (2017, эшарийн тексташ а, стихаш а)
- «Тильда» (2017, проза)
- «Лайн цӀокъ» (2020, проза а, эссе а, стихиаш а, эшарийн тексташ а)
Кинон эшарш
| Шо | ЦӀе | Режиссёр | Дакъа лацаран форма |
|---|---|---|---|
| 1998 | Суна дош делла бердаш | Владимир Лукин | эшар «Малх» |
| 2000 | Митьки. Икаран вахар | Виктор Тихомиров | эшар «Питерски» |
| 2001 | Азазель | Александр Адабашьян | эшар «Килсана уллохь лаьтташ ворда йара» |
| 2003 | Кармен | Александр Хван | эшар «Хьо бен» |
| 2004 | Шайн | Дмитрий Месхиев | эшар «Ах сахьта» |
| 2004 | Накъост президент | Павел Широв а, Василий Берёза а | эшар «Ӏаьржа малх» |
| 2006 | Дешнашийн ловзар. Олигархан гочдархо | Елена Хазанова | эшар «Нилха олхазар» |
| 2006 | ТӀадам | Юрий Мороз | эшар «Столица» |
| 2006 | Москохан истори | Мурад Ибрагимбеков | эшар «Меллаша седа» («Би-2» тобанца цхьаьна) |
| 2007 | Со йуссу | Карен Оганесян | эшар «Со бахьанехь» («Би-2» тобанца цхьаьна) |
| 2007 | Атлантида | Александр Сухарев | эшар «Со ларве» |
| 2008 | Радион де | Дмитрий Дьяченко | эшар «Морячок» |
| 2010 | Цирк | Ирма Комладзе | эшар «Кафка» |
| 2010 | Кандагар | Андрей Кавун | эшар «Айало сан са» а, «Кандагар» а |
| 2010 | Тхо кханера 2 | Александр Самохвалов а, Борис Ростов а | эшар «Арми» |
| 2012 | Склифосовский (телесериал; 2012—2017 ш.) | Андрей Селиванов | эшар «Айало сан са» а, «Катастрофически» а, «Дека» а |
| 2013 | Кхоьлина й ВИД-2 (телесериал; 2013—2014 ш.) | Павел Колобаев кхин а. | эшар «Амели жоьжахатин чохь» а, «DR» а, «Айало сан са» |
| 2013 | Распутин | Ираклий Квирикадзе | эшар «Йилбаз» |
| 2015 | Клинч | Сергей Пускепалис | эшар «Тийна а, тийна а» («Би-2» тобанца цхьаьна) |
| 2019 | Йезаргш | Елена Хазанова | эшар «Суна хаа айала хьо воцуш» |
| 2024 | Вовшашна реза хилар | Валерия Гай Германика | эшар «О. С» |
Телепроекташкахь дакъалацарш
- «Латаран клуб», МТВ телеканалехь гойтуш йолу шоу, Буьйсанан снайперш vs Рефлекс. Снимок йаьккхина 2003 шеран мангалан беттан 26-чу дийнахь, эфирехь гайтина 2003 шеран товбецан беттан 26-чу дийнахь.
- 2004 шарахь Арбенина дакъалецира командан телевизионан ловзаран шоу «Форт Боярд» Ярмольник Леонидца а, Фёдорова Оксаница а. Михалев Алексейца а, Коробова Еленица а, Зеленский Михаилца а, Покровский Максимца а тобанехь йара иза.
- 2007 шеран гӀуран беттан 2008 шеран апрель кхаччалц цо дакъалецира «Ши седа» телепроектехь Дятлов Евгенийца дуэтехь. ШолгӀа меттиг а йаьккхина, Пугачёва Аллан «Алла — дашо седа» совгӀат кхаьчна цу шиммо
- 2009 шарахь цо дакъалецира «Хьалхарчу каналехь» «Большая гонка» телепроектехь.
- 2011-чу шарахь иза тренер хилира Украинан телевизионан «Голос країни» цӀе йолчу шоу чохь. Цуьнан протеже Ганзера Иван толам баьккхира цу гайтамехь. ШолгӀачу сезонехь Арбенина а тренералла дира, йуха а толам баьккхира: хьалхара меттиг йаьккхира цуьнан тобанхочо Табаков Павло.
- 2015—2016 шерашкахь «Россия-1» телеканалехь музыкан самукъадаккхаран «Коьрта сцена» шина сезонехь суьдхочун болх бира цо.
- 2018-чу шарахь «Муз-ТВ» каналехь дӀахьочу «ПохӀманийн тӀом» шоу чохь наставникех цхьаъ хилира иза.
- 2019-чу шарахь иза жюрин декъашхо хилира «Ты супер!» НТВ каналехь.
- 2020-чу шарахь иза жюрин декъашхо хилира «Ну-ка, массо а цхьаьна!» «Россия-1» телеканалехь.
Книга Диана Арбенинах лаьцна а, «Буьйсанан снайперашах»
2020-чу шеран бекарг беттан 7-чу дийнахь Москох «Бомбора» издательствос арахийцира музыкан журналистан Марголис Михаилан «Нилха олхазар. Дуьххьарлера авторизованни биографи Арбенина Дианин а, тобанан а „Буьйсанан снайпераш“» (Москох, 2020 шо; ISBN 978-5-04-106506-5; тираж — 6 000 экземпляр; книги тӀехь дуккха а суьрташ ду), 2020-чу шеран бекарг беттан 14-чу дийнахь Москох ВТБ-н аренехь хир йолчу «Буьйсанан снайперийн» йоккхачу концертца нисделла[16][17][18].
Награды и звания
2004 шарахь Арбенина йелира йозуш йоцу кегийрхойн совгӀат «Триумф» «литературехь а, искусствехь а кхиамаш бахарна».
2005 шеран лахьанан беттан Гуьмсехь хиллачу «Феникс. Дахаран дендар» рок-фестивалехь дакъалаьцначул тӀаьхьа Арбенина йелира «Нохчийн Республикан хьакъволу артист» сийлахь цӀе.
2017 шарахь цунна йелира «Дашо граммофон» совгӀат «Самайаккха со» иллина, 2018 шарахь «Instagram» иллина, 2019 шарахь «Рингтон» иллина.
2018-чу шарахь Прагерчу дуьненаqeкъарчу кинофестивалехь «Инстаграм» иллин Арбенина йаьккхинчу клипо, режиссёр Гай Германика Валерияс, совгӀат дира «Тоьлла музыкан видео» аьлла[19].
Билгалдахарш
- ↑ 1 2 Diana Arbenina // Česko-Slovenská filmová databáze (чех.) — 2001.
- ↑ Возрождение жизни(оьр.), Взгляд.ру (14 ноябрехь 2005). Дата обращения: 27 январехь 2026.
- ↑ «Как крысы в банке»: Арбенина пояснила, почему Сурганова ушла из «Ночных снайперов»(оьр.), RKP (8 июлехь 2021). Дата обращения: 27 январехь 2026.
- ↑ Наталья Аряева. Арбенина рассказала об отце своих детей, Российская электронная газета «Дни.ру» (2013, 3 декабрь). Дата обращения: 27 январехь 2026.
- ↑ 1 2 Движение в сторону лета. arbenin.info. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 27 январь.
- ↑ Наталия Кривец. «Ночная снайперша» стала мамой. Сайт «Комсомольской правды» (2010 шеран 11 февраль). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 27 январь.
- ↑ Светлана Александрова. Диана Арбенина трогательно поздравила повзрослевших детей с днем рождения(оьр.), Пятый канал (4 февралехь 2020). Дата обращения: 27 январехь 2026.
- ↑ Елена Лаптева. Диана Арбенина: «Какая политика, я как пела о любви, так и пою, я же не конъюнктурщица!», газета «Комсомольская Правда» (2014, 25 август). Дата обращения: 27 январехь 2026.
- ↑ Наталья Малахова. Диана Арбенина: «Не надо забирать у меня Россию», газета «Московский Комсомолец» // mk.ru (2014, 23 август). Дата обращения: 27 январехь 2026.
- ↑ Диана Арбенина просит не смешивать её с «грязной» политикой, «Национальная Служба Новостей» («НСН») (2014, 24 август). Дата обращения: 27 январехь 2026.
- ↑ В Москве открылась выставка картин Дианы Арбениной - Вечерняя Москва. vm.ru (2016 шеран 21 апрель). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 27 январь.
- ↑ Диана Арбенина представила выставку картин только для взрослых(оьр.), mk.ru (21 апрелехь 2016). Дата обращения: 27 январехь 2026.
- ↑ Быстрова, Ирина. Фестиваль болельщиков FIFA 2018 в Санкт-Петербурге: программа мероприятий с расписанием(оьр.), Сайт «Комсомольской правды» (5 июнехь 2018). Дата обращения: 27 январехь 2026.
- ↑ Диана Арбенина влюбилась в самолёте. — Пресс-прослушивание сольного альбома Дианы Арбениной «Мальчик на шаре» состоялось 2 июля 2014 года в клубе «Мастерская». intermedia.ru. intermedia.ru (2014 шеран 3 июль). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 27 январь.
- ↑ Ростова Н. «Выживут только непьющие». // «Новый таганрогский курьер». — 2016. — 22 окт. — С. 2.
- ↑ Купить книгу: «Редкая птица. Первая авторизованная биография Дианы Арбениной и группы «Ночные Снайперы»». Bombora. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 27 январь.
- ↑ Михаил Морголис. Редкая птица. https://cdn.eksmo.ru/. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 27 январь.
- ↑ «Снайперы» под прицелом(оьр.), Коммерсантъ (8 февралехь 2020). Дата обращения: 27 январехь 2026.
- ↑ Диана Арбенина: Я та же бунтарка, как и в 25 лет!(оьр.), Сайт «Комсомольской правды» (1 мартехь 2019). Дата обращения: 27 январехь 2026.
Хьажоргаш
- Официальный сайт рок-группы «Ночные снайперы». snipers.net.
- Вера Копылова. Диана Арбенина: «С годами становлюсь всё торопливей». mk.ru.
- Диана Арбенина и «Ночные снайперы». «20 лет на сцене». russia.tv.
- Концерт Дианы Арбениной и Юрия Башмета. russia.tv.
- Бэлла Волкова. «Я типичный пример жертвы». Диана Арбенина о Монеточке, борще и карьеристках. tass.ru.