Авиацин бохам
Авиацин бохам, адамийн зенаш а долуш — кеманан бохамехь вийна йа тӀепаза цхьаъ йа масех стаг кеманан тӀехь волу вайна (пассажираш йа экипажан декъашхой).
Иштта бохамашна йукъадогӀу кеманна тӀера сихонца эвакуаци йеш, кеманна тӀехь хиллачу муьлххачу а стагах стаг велча а[1]. «Бохам» синоним лелайо коьртачу декъана хаамийн гӀирсашкахь а, барта къамелехь а, официалан документашкахь алсам лелайо термин «авиацин бохам».
Истори
Дуьххьарлера хӀаваан бохамаш хилира авиацин исторехь йолаеллачул тӀаьхьа сихха бохург санна, вуьшта аьлча, XIX бӀешо чекхдолуш. Шаьш кеманийн бохамаш а, зе хиллачеран терахь а мелла а кӀезиг дара тӀамехь кеманех массо а агӀор пайдаэцале а, граждански транспорт йолайалале а. Дуьненайукъара хӀаваан транспорт кхиарца кхоллайелира хӀаваан бохамаш дӀайазбаран а, классификацин а система, дӀадолийра дуьненайукъара авиацин кхерамазаллин стандарташ кхоллар.
1940-гӀа шерийн шолгӀачу декъехь массо а кеманашца лелар дӀадоладелча, сиха хьаладала доладелира кеманийн бохамаш а, зенаш хиларан терахь а. Кеманаш тешаме хилар тодаларо а, кхерамазаллин стандарташ лакхайаларо а лахдира и терахьаш 1950-гӀа шерийн хьалхарчу декъехь. Амма реактивни оьмар тӀекхачаро а, кхоалгӀачу дуьненан пачхьалкхашка хӀаваан транспорт шорйаро а алсамдехира бохамаш, уьш 1960-гӀа шераш йуккъе дахча бен ца севцира. Оцу хенахь керла, алсам тешаме реактивни кеманаш йукъадаьхна базаре, массо а дуьненан пачхьалкхашкахь кхоьллина мелла а кхерамаза авиацин операцеш.
ХӀора шеран уггаре дукха бохамаш хилла 1970-гӀа шерашна йуккъехь (уггаре дукха белларш хилла 1972 шарахь[2][3]). Иза доьзна дара хӀаваан транспортан операцин терахь алсамдаларца а, авиалайнерийн йуккъера чухоам алсамбаларца а. 1970-гӀа шерашкахь авиацин кхерамазалла лахйаларан керла фактор йара терроризм. Цхьа могӀа даккхий кеманаш бохамаш хиллачул тӀаьхьа дӀадоладелира кеманийн хьал тергонехь латторан а, уьш Ӏалашдаран а, экипаж Ӏаморан а, пассажираш талларан а стандарташ системин кепара чӀагӀйар. И бахьана долуш 1980-гӀа шераш йуккъе дахча, йуккъера барамехь кеманаш бохамашкахь леш болчу нехан терахь ах сов лахделира. Амма тӀаьхьарчу итт шарахь ах шарахь иза йуха а хьалайаьлла, хӀора шарахь 1000-1500 стаг велира кеманийн бохамашкахь. Иза доьзна дара авиалайнерийн йуккъера пассажирийн чухоам алсамбаларца, шуьйра дегӀ долу кеманаш шуьйра даржарца.
Хьажа кхин а
Билгалдахарш
- ↑ Постановление Правительства России от 18.06.1998 г. № 609 (в редакции от 07.12.2011 г.) «Об утверждении Правил расследования авиационных происшествий и инцидентов с гражданскими воздушными судами в Российской Федерации», п.1.2.2.2.
- ↑ Liste des décès par année Архивйина 2015-11-04 — Wayback Machine
- ↑ Aviation Safety Network > Statistics > By period > fatal airliner hull-loss accidents. ТӀекхочу дата: 2009 шеран 13 февраль. Архивйина 2012 шеран 26 июлехь
Хьажоргаш
- Авиационная катастрофа Архиван копи 2011 шеран 22 февралехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ на aviation-safety.net
- Авиационная катастрофа Архиван копи 2007 шеран 25 сентябрехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ на airdisaster.com
- Авиационная катастрофа Архиван копи 2008 шеран 13 сентябрехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ на airdisaster.ru